Μεταξύ τρομοκρατίας και προεκλογικών χειρισμών

Η τρομοκρατική επίθεση της προηγουμένης Κυριακής στο Πέραν επανέφερε στο προσκήνιο τις ανησυχίες ότι θα επιχειρηθεί χειραγώγηση του αποτελέσματος των προσεχών τουρκικών προεδρικών και βουλευτικών εκλογών μέσω τρομοκρατικών επιθέσεων. Η έξαρση της πολιτικής βίας μεταξύ των βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου και Νοεμβρίου 2015 αναφέρεται ως παράδειγμα, καθώς συνέβαλε στην αποκατάσταση της πολιτικής ηγεμονίας του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ). Εκτιμάται ότι η όξυνση της πολιτικής βίας θα συμβάλει στην αύξηση της συσπειρώσεως των ψηφοφόρων του ΑΚΡ, η οποία θα αποτελέσει ένα από τα βαρόμετρα του εκλογικού αποτελέσματος.

Πέραν όμως της τρομοκρατίας και ενώ η αντιπολίτευση καθυστερεί την ανάδειξη του δικού της προεδρικού υποψηφίου, εντείνονται οι τακτικοί χειρισμοί του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με στρατηγικό στόχο τον κατακερματισμό των δυνάμεων της αντιπολιτεύσεως. Πρώτο στόχο αποτελεί η πολιτική απομόνωση του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (Halklarin Demokratik Partisi-HDP) και η αποτροπή της συνεργασίας του με τον συνασπισμό της αντιπολιτεύσεως. Από τη μια η κυβέρνηση προσπαθεί να ενοχοποιήσει κάθε προσπάθεια προσεγγίσεως του συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως με το HDP, καταγγέλλοντας την αντιπολίτευση ως συνοδοιπόρο των «τρομοκρατών», ώστε η τελευταία να στοιχηθεί στην κυβερνητική γραμμή που ταυτίζει το HDP με το ΡΚΚ και την τρομοκρατία. Από την άλλη όμως διατηρεί το προνόμιο να προβαίνει ο ίδιος σε ανοίγματα προς το HDP και την κουρδική μειονότητα, ώστε είτε να τους οδηγήσει στην αποχή στις προσεχείς εκλογές είτε ακόμη και να προσελκύσει την ψήφο τους στη λογική ότι το ΑΚΡ είναι το μη χείρον βέλτιστον. Δεν θεωρείται τυχαία η πρόσφατη συνάντηση αντιπροσωπείας του ΑΚΡ υπό τον υπουργό Δικαιοσύνης Μπεκίρ Μπόζνταγ με αντιπροσωπεία του HDP στο πλαίσιο της κυβερνητικής πρωτοβουλίας αναθεωρήσεως του Συντάγματος με σκοπό «τη συνταγματική προστασία του δικαιώματος να φοράει μια γυναίκα ισλαμική μαντίλα.» Πέραν τούτου προκάλεσε αίσθηση και η χορήγηση αδείας στον έγκλειστο τέως συμπρόεδρο του HDP Σελαχατίν Ντεμίρτας, για πρώτη φορά κατά την εξαετή εγκλεισμό του στις φυλακές της Αδριανουπόλεως, να επισκεφθεί με ειδική πτήση ελικοπτέρου και αεροπλάνου τον πατέρα του που νοσηλευόταν με καρδιακό επεισόδιο σε νοσοκομείο του Ντιγιάρμπακιρ.

Ταυτοχρόνως ο τούρκος πρόεδρος εντείνει τις προσπάθειες να αποσπάσει από τη συμμαχία της αντιπολιτεύσεως το «Καλό Κόμμα» (Iyi Parti-IP) της Μεράλ Ακσενέρ. Οι προσπάθειες είναι παρασκηνιακές αλλά και δημόσιες, όπως συνέβη και με την πρόσφατη δήλωση Ερντογάν κατά την επιστροφή του από τη συνάντηση κορυφής G20 στο Μπαλί της Ινδονησίας. Τούτο συνδέεται με την επιτυχία της κυρίας Ακσενέρ να διεμβολίσει την εκλογική βάση του κυβερνητικού συνασπισμού και να προσελκύσει ψηφοφόρους τόσο του ΑΚΡ όσο και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi-MHP), αλλά και με τη νομιμοποίηση που προσφέρει στον συνασπισμό της αντιπολιτεύσεως η παρουσία ενός κόμματος με σαφή εθνικιστικά και συντηρητικά χαρακτηριστικά.

Οι παράλληλες κινήσεις του τούρκου προέδρου υποδεικνύουν εμμέσως και το βασικό κριτήριο επιλογής του υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως. Η ικανότητα να ισορροπεί και να συμβιβάζει ψηφοφόρους που ανήκουν σε αντικείμενα κοινωνικά στρώματα είναι αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία σε μια εκλογική αναμέτρηση που αναμένεται ούτε εύκολη ούτε επί ίσοις όροις.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)