Δεν μπορούν να ανεχθούν {LF}ο ένας την παρουσία του άλλου

Την περασμένη Τρίτη η χιουμοριστική σελίδα DG Meme στο Facebook δημοσίευσε μια φωτογραφία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον Σαρλ Μισέλ με την υποτιθέμενη λεζάντα «8 δισεκατομμύρια άνθρωποι και κατέληξα να δουλεύω με αυτόν». Η σελίδα ειδικεύεται, άλλωστε, στο αιχμηρό χιούμορ για όσα συμβαίνουν στα παρασκήνια των ευρωπαϊκών θεσμών και όσα ψιθυρίζονται στους διαδρόμους των θηριωδών κτιρίων τους στο ευρωκαρτιέ των Βρυξελλών.

Στην προκειμένη, όμως, οι χιουμορίστες της DG Meme «έκλεψαν εκκλησία». Η περίπλοκη σχέση της προέδρου της Ευρωπαικής Επιτροπής και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν είναι ψίθυρος, δεν είναι καν κουτσομπολιό. Είναι, πια, κοινή γνώση.

Και ποιος θα φανταζόταν ότι η ιστορία αυτή θα είχε, στην πρώτη φάση της τουλάχιστον, για πρωταγωνιστή έναν… καναπέ. Αυτόν από τον οποίο εξόρισε τον Απρίλιο του 2021 ο Ερντογάν τη Φον ντερ Λάιεν κατά τη συνάντησή που είχαν από κοινού με τον Μισέλ. Τον γύρο του κόσμου έκανε τότε το βίντεο με τη Φον ντερ Λάιεν να στέκεται όρθια και αμήχανη μπροστά στον Μισέλ και τον τούρκο πρόεδρο, χωρίς να ξέρει πώς να αντιδράσει μπροστά στην προσβολή όταν διαπίστωσε ότι δεν είχε προβλεφθεί θέση για εκείνη στην αίθουσα συσκέψεων του τουρκικού προεδρικού μεγάρου. Και με τον Μισέλ, αντί να της συμπαραστέκεται, να στρογγυλοκάθεται άνετος κι άπραγος δίπλα στον Ερντογάν.

Τόοσο η μειωτική στάση του Ερντογάν όσο κι η συμπεριφορά του Μισέλ συζητήθηκαν κι έγιναν θέμα σε όλα τα μεγάλα Μέσα εντός κι εκτός Ευρώπης. Με αποτέλεσμα ο δεύτερος να αναγκαστεί να εξηγηθεί και να απολογηθεί παραπάνω από μια φορά για τις εικόνες που όλοι είδαμε και που αδίκως, κατ’ αυτόν, «έδωσαν την εντύπωση ότι ήμουν αναίσθητος σε αυτή την κατάσταση». Μέσω ενημερώσεων και διαρροών των συνεργατών τους μάθαμε επίσης ότι της ζήτησε ταπεινά συγγνώμη και προσωπικά, ενώ από τη μεριά της η Φον ντερ Λάιεν άδραξε την ευκαιρία να στείλει ένα μήνυμα κατά των διακρίσεων, ομολογώντας πως ένιωσε μόνη «ως γυναίκα και ως Ευρωπαία». Αλλά και να διαβεβαιώσει για την ανωτερότητά της, διαμήνυε μέσω «πηγών της Κομισιόν» ότι «κανείς δεν θα καταφέρει να διχάσει την Ευρώπη». Αυτό, βεβαίως, ήταν απολύτως ακριβές. Η Ευρώπη τα καταφέρνει να διχάζεται από μόνη της.

Το πρόβλημα προϋπήρχε

Το «sofagate» ήταν, πάντως, μόνο η αφορμή για να έρθει η κακή σχέση των κεφαλών των δυο ισχυρότερων ευρωπαϊκών θεσμών στη δημοσιότητα. Το πρόβλημα προϋπήρχε. Η πιο καλοπροαίρετη ανάγνωση λέει ότι η ένταση οφείλεται στους ρόλους που έχουν η Κομισιόν και το Συμβούλιο, που είναι διαχρονικά αντικρουόμενα με επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες και συνεχείς συγκρούσεις εξουσίας, με τους ηγέτες του Συμβουλίου να προσπαθούν, κατά κανόνα, να επιβληθούν στο βασικό εκτελεστικό όργανο της ΕΕ. Οι γνωρίζοντες, όμως, επιμένουν ότι εδώ υπάρχει και ένα στοιχείο προσωπικής χημείας. Οι δυο τους εξαρχής καταβάλλουν προσπάθειες να αποφεύγουν ο ένας τον άλλον όποτε δεν είναι απολύτως απαραίτητη η συνύπαρξή τους, κάτι που είναι πλέον εμφανές. Οι συναντήσεις τους είναι ελάχιστες ενώ οι κακές γλώσσες λένε ότι κι οι συνεργάτες τους πλέον περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα στη μεταξύ τους επικοινωνία και συνεργασία. Ενώ κι οι γραμμές τους σε εξαιρετικά κρίσιμα και λεπτά ζητήματα, από την ενεργειακή κρίση ως τη σχέση της ΕΕ με την Κίνα, όχι απλώς απομακρύνονται, αλλά συγκρούονται όλο και πιο επιθετικά, χωρίς να διαφαίνεται διάθεση δημιουργικού συγκερασμού.

Οι έμπειροι ρεπόρτερ κι αναλυτές των ευρωπαϊκών θεμάτων έχουν προσπαθήσει, κατά καιρούς, να δώσουν μια ερμηνεία για όλα αυτά. Τόσο η Φον ντερ Λάιεν όσο κι ο Μισέλ, άλλωστε, έχουν μακρόχρονη εμπειρία στην πολιτική κι έχουν μεγαλώσει σε οικογένειες πολιτικών, στοιχεία που θα έλεγε κανείς ότι θα τους είχαν κάνει απολύτως ικανούς να διαχωρίσουν τη δουλειά από τις συμπάθειες. Κι όμως οι περισσότερες απόπειρες να εξηγηθεί αυτή η ένταση, που κοντεύει να γίνει εχθροπάθεια, καταλήγουν πάντοτε στους χαρακτήρες τους. Συγκρίνοντας την ψυχρή, κοινωνικά απόμακρη και συγκρατημένη γερμανίδα πολύτεκνη γιατρό από τη μια με τον γελαστό γάλλο μπον βιβέρ που αγαπάει τη σύγχρονη τέχνη και την υψηλή κουζίνα. Μια προσέγγιση που ίσως να υποκρύπτει και μια αντιπάθεια προς την πρώτη.

Στο τέλος βέβαια μένει το αποτέλεσμα. Κι αν σε μια κρίσιμη φάση της Ευρώπης οι δυο τους δεν μπορούν να συνεργαστούν, λίγη σημασία θα έχει το ποιος φταίει πιο πολύ. Η Ιστορία θα είναι εξίσου αυστηρή και με τους δυο.