Η έλλειψη βιταμίνης D αυξάνει τη νοσηρότητα

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια κλιμακούμενη παγκόσμια ανησυχία για την έλλειψη βιταμίνης D και τις συνέπειες που μπορεί να έχει. Μέχρι πρότινος γνωρίζαμε ότι η «βιταμίνη του ήλιου» συμβάλλει στην απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου διασφαλίζοντας την καλή υγεία των οστών και μυών. Νέες έρευνες όμως αποδίδουν και άλλες ωφέλιμες ιδιότητες στη βιταμίνη θεωρώντας ότι βοηθά στη διατήρηση της φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του σακχάρου, ενώ η αντιφλεγμονώδης δράση της επιβραδύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων και την εξέλιξη των όγκων, προλαμβάνοντας έτσι την εκδήλωση σοβαρών παθήσεων όπως διαφόρων μορφών καρκίνου ή σκλήρυνσης κατά πλάκας. Μολονότι ζούμε σε μια ηλιόλουστη χώρα και, θεωρητικά, ο ανθρώπινος οργανισμός είναι σε θέση να συνθέσει το 90% της βιταμίνης D που χρειάζεται με 15-20 λεπτά καθημερινής έκθεσης στον ήλιο, συχνά τα επίπεδα της συγκεκριμένης βιταμίνης είναι πολύ χαμηλότερα από τα φυσιολογικά σε ένα μεγάλο ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού.

Πρόσφατη έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο  έκανε χρήση γενετικών πληροφοριών από μια μεγάλη τράπεζα και παρακολουθήθηκαν πάνω από 307.000 άτομα ηλικίας 37-73 ετών. To 11,7% των συμμετεχόντων είχαν επίπεδα βιταμίνης D μεταξύ 10,0 and 24,9 nmol/L. Διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν πολύ χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα (κάτω από 10 nmol/L) παρουσίαζαν 2 έως 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ενώ  όσοι είχαν υψηλά επίπεδα (πάνω από 90 nmol/L) είχαν μείωση της πρόωρης θνησιμότητας κατά 30%-40%. Υψηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν σε μη καπνιστές, σε αδύνατους και σε έχοντες τακτική σωματική δραστηριότητα. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ο γενετικά καθοριζόμενος κίνδυνος ολικής θνητότητας θα ήταν εξαπλάσιος σε όσους είχαν τιμή κάτω των 10 nmol/L και κατά 25% μεγαλύτερος σε αυτούς με τιμή στα 25 nmol/L συγκριτικά με τους έχοντες τιμή 50 nmol/L.

Παραμένει αδιευκρίνιστο αν η χορήγηση συμπληρωμάτων βιταμίνης D έχει ευεργετική επίδραση. Υποστηρίζεται ότι ίσως καλύτερη πρακτική είναι να χορηγούνται χαμηλές δόσεις σε καθημερινή βάση και όχι μεγάλες δόσεις και με διαλείποντα τρόπο σε όσους έχουν χαμηλές τιμές.

Θεωρείται καλή πρακτική ότι άτομα που δεν εκτίθενται αρκετά στον ήλιο θα πρέπει να προσλαμβάνουν περισσότερο τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D, όπως λιπαρά ψάρια, συκώτι, αβγό, μανιτάρια, γάλα, χυμό πορτοκαλιού και δημητριακά. Σε κάποιες περιπτώσεις και έπειτα από συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό ίσως χρειαστεί να λάβουν και συμπληρώματα βιταμίνης D προκειμένου να φτάσουν τις επιθυμητές τιμές.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών