Σαν σύγχρονη τραγωδία

Μια άδεια σκηνή, που ενίοτε περιστρέφεται στο κέντρο της. Ενας προβολέας, δυνατός, φωτίζει τον ήρωα που στέκεται όρθιος, στη μέση. Μόνος, με τη στάση του σώματός του να δηλώνει εξαρχής την απελπισία, ακόμα και το αδιέξοδο, η παράσταση του Γιώργου Νανούρη στο Βεάκη δίνει εξαρχής το στίγμα της. Εδώ, η ιστορία του κεντρικού ήρωα, του ιταλού μετανάστη στη Νέα Υόρκη, Εντι Καρμπόνε, αποκτά μια βαθιά εσωτερική διάσταση και την ακολουθεί. Μοιρασμένος ανάμεσα στην (συγγενική) αγάπη για την ανιψιά του και τον ανομολόγητο, κρυφό, πόθο του για εκείνη, η μάχη δεν θα είναι μόνο άνιση αλλά θα είναι και σκληρή.

Εκ των κορυφαίων αμερικανών θεατρικών συγγραφέων, ο Αρθουρ Μίλερ (Arthur Asher Miller, 1915-2005) γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη από οικογένεια με εβραϊκές ρίζες – είχε θρησκευτική ανατροφή. Το Κραχ του ΄29 επηρέασε την οικονομική κατάσταση του πατέρα του – κι όπως αποδείχθηκε και το έργο του ιδίου. Σπούδασε δημοσιογραφία και αγγλική φιλολογία ενώ δεν άργησε να βρει τον συγγραφικό του δρόμο – έχει κερδίσει τρία βραβεία Πούλιτζερ. Στάθηκε με κριτική ματιά απέναντι στο «αμερικανικό όνειρο» αλλά και βαθιά κατανόηση απέναντι στον άνθρωπο που βασανίζεται και πάσχει. «Ο θάνατος του εμποράκου», «Ηταν όλοι τους παιδιά μου» ανήκουν στα κορυφαία της εργογραφίας του μαζί με το «Ψηλά απ’ τη γέφυρα».

Στην αρχική του γραφή το έργο ήταν μονόπρακτο – ανέβηκε τον Σεπτέμβριο του 1955 στο Μπρόντγουεϊ, χωρίς επιτυχία. Αυτό είναι που οδήγησε τον Αρθουρ Μίλερ να το ξανακοιτάξει προσθέτοντας μια δεύτερη σκηνή. Η παράσταση αυτής της δεύτερης, ανανεωμένης εκδοχής, στο West End του Λονδίνου, είχε την υπογραφή του Πίτερ Μπρουκ (Οκτώβριος του ’56).

Στην Ελλάδα το «Ψηλά απ’ τη γέφυρα» έχει ανέβει, μεταξύ άλλων, από τον Νίκο Κούρκουλο (Κάππα, 1985 – 1986, σκηνοθεσία Διαγόρας Χρονόπουλος), τον Νικήτα Τσακίρογλου (Πόρτα, 1995) και τον Γιώργο Κιμούλη (Εθνικό 2018), και τα δύο σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη.

Ανατομία της ψυχής
Ο Γιώργος Νανούρης που ανέλαβε να στήσει όχι μόνον σκηνοθετικά αλλά και μουσικά, εικαστικά, την παράσταση σε δική του μετάφραση οδήγησε το έμψυχο υλικό του σε μια κατά μέτωπο αναμέτρηση με τον έσω κόσμο του. Ακολούθησε την πορεία των αισθημάτων και των συναισθημάτων τους δίχως να αρνηθεί τον κοινωνικό περίγυρο, τους ηθικούς κανόνες ή τα κλισέ της εποχής και κάθε εποχής. Ωστόσο προέταξε τον άνθρωπο και το δράμα του. Ως άλλοι ήρωες (σύγχρονης) αρχαίας τραγωδίας, τα πρόσωπα του Μίλερ στη σκηνοθετική ανάγνωση του Νανούρη φωτίστηκαν από μέσα προς τα έξω. Κι αυτό προσέδωσε μια βαθιά ανατομία της ψυχής τους, καταφέρνοντας όμως να μείνουν μακριά από την επιφανειακή συγκίνηση και το μελό. Η σύγκρουση με την οποία έρχονται αντιμέτωποι δεν επιτρέπει σε κανέναν τους τη σωτηρία – είτε είναι ζωντανοί είτε νεκροί.

Ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης ερμηνεύει με μια προσωπική, σχεδόν, κατανόηση τον Εντι Καρμπόνε, καταθέτοντας μια ολιστική ερμηνεία με μια εξαιρετική λιτότητα που έχει βάθος και πλάτος. Πλάι του η Ιωάννα Παππά (Μπέατρις) βιώνει το δικό της δράμα. Ο Δημήτρης Μαυρόπουλος στον ρόλο του αφηγητή-δικηγόρου (Αλφιέρι) εξισορροπεί τα δρώμενα και μοιράζεται στις δύο του ιδιότητες. Το νεαρό ζευγάρι, με την Ευγενία Ξυγκόρου (Κάθριν) να δίνει σαφή δείγματα μιας σκηνικής πορείας με προοπτική και τον Μιχάλη Πανάδη (Ροντόλφο) να συνεχίζει τον ανοδικό του δρόμο, συμπληρώνεται από τον Δημήτρη Καπετανάκο, τον ιταλό μετανάστη και μεγάλο αδελφό του Ροντόλφο.

Για τη Μίνα
Μαγεύτηκε από τον Κουν, αγαπούσε την κλασική μουσική, ξεκίνησε σπουδές στη Νομική, αφιερώθηκε στο θέατρο. Οι γονείς της δεν ενέκριναν την επιλογή της – ο πατέρας της δεν πήγε ποτέ να τη δει στο σανίδι, μόνον η μητέρα και η αδελφή της, η σοπράνο Λίλα Αδαμάκη. Η Μίνα Αδαμάκη ήταν μια ιδιαίτερη μορφή στο ελληνικό θέατρο, αυτόνομη και με ομαδικό πνεύμα, κωμικός αλλά όχι μόνον, μ’ αυτό το μικροσκοπικό παρουσιαστικό, το έντονο φλέγμα και το χαρακτηριστικό γέλιο.
Μέλος, για μια οκταετία περίπου, της παρέας του Ελεύθερου Θεάτρου, ανήκε σ’ αυτή τη χρυσή γενιά που ο ηθοποιός ήταν πολυεργαλείο, διαθέσιμος σε προκλήσεις, έτοιμος για όλα. Γι’ αυτό και δεν είχε παρωπίδες, δεν περιοριζόταν σε κλισέ ούτε σταμάτησε ποτέ να είναι ενεργή, να σκηνοθετεί, να παίζει και δράμα και κωμωδία και επιθεώρηση, να συνεργάζεται με τις νεώτερες γενιές, να δουλεύει στο ελεύθερο θέατρο και στις κρατικές σκηνές.
Η Μίνα Αδαμάκη αγαπούσε το διάβασμα και τη μουσική, διέθετε χιούμορ και αυτοπειθαρχία, ήξερε πώς να αυτοσαρκάζεται. Κουβαλούσε μια τρέλα, μια εσωτερική ένταση, κάτι το άναρχο. Και μαζί μια μοναξιά – που θα μπορούσε να είναι και μια επιλογή της. Ισως γιατί ήξερε καλά τι ήθελε και ακόμα περισσότερο, ήξερε πολύ καλά τι δεν ήθελε και δεν συμβιβαζόταν με τα ημίμετρα.
Οι «Τρεις Χάριτες», με τη δύναμη που έχει η τηλεόραση και κυρίως με τη σαρωτική επίδραση μιας επιτυχημένης σειράς-ορόσημο, αποτέλεσαν σημείο αναφοράς τόσο για την ίδια όσο και για τις συμπρωταγωνίστριές της, την Αννα Παναγιωτοπούλου και τη Νένα Μεντή. Αλλωστε το δίδυμο Ρέππας -Παπαθανασίου της πήγαινε πολύ – Safe Sex…
Αλλά η Μίνα Αδαμάκη δεν ήταν μονοδιάστατη. Επαιξε Αλμπι και Μπέκετ, Καμπανέλλη, Μάτεσι, Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, Φεϊντό και Πίντερ, Αριστοφάνη και αρχαία τραγωδία. Σε συνδυασμό με την επιθεώρηση, στην οποία ξεδίπλωσε όλη την γκάμα του ταλέντου της, αφήνει πίσω το δικό της στίγμα. Στο καλό…