Ο ρόλος των πόλεων: στη μάχη για το κλίμα δεν περισσεύει κανείς

Οι προσδοκίες από τη φετινή Παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα είναι χαμηλές. Εν μέσω ενεργειακής κρίσης και εκτίναξης του πληθωρισμού η προσοχή της διεθνούς κοινότητας δεν βρίσκεται στη μάχη για το κλίμα. Η δυναμική που αναπτύχθηκε στην περσινή Διάσκεψη της Γλασκώβης έχει χαθεί και οι τελευταίες εκθέσεις του ΟΗΕ πιστοποιούν την ελάχιστη πρόοδο που έχει σημειωθεί και την απομάκρυνση από τον στόχο της συγκράτησης της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,5°C.

Στη δύσκολη αυτή συγκυρία, οι μεγάλες πόλεις προσέρχονται στη Διάσκεψη του Σαρμ-ελ-Σέιχ όχι απλώς για να ενώσουν τις φωνές τους με την κοινωνία των πολιτών και την επιστημονική κοινότητα ζητώντας τολμηρές αποφάσεις αλλά και για να αναδείξουν την κρίσιμη συμβολή τους στις παγκόσμιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και να διεκδικήσουν πιο ενεργό ρόλο στο τραπέζι των συζητήσεων και αποφάσεων της επόμενης μέρας.

Γιατί όμως έχουν ρόλο και λόγο οι πόλεις και οι τοπικές αρχές στη συζήτηση για το κλίμα;

Καταρχάς, στις πόλεις ήδη κατοικεί το 55% του πληθυσμού του πλανήτη – ποσοστό που αναμένεται να ανέλθει στο 70% το 2030 – ενώ οι δραστηριότητες των πόλεων συμβάλλουν στο 70% των παγκόσμιων εκπομπών. Επομένως, τα περιθώρια μείωσης των εκπομπών από τις παρεμβάσεις και επενδύσεις που θα υλοποιηθούν στις πόλεις σε κρίσιμους τομείς – αστική κινητικότητα, διαχείριση αποβλήτων, ενίσχυση πρασίνου, βιώσιμες υποδομές – είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Γι’ αυτό και οι δήμαρχοι παντού στον κόσμο ζητούν περισσότερες αρμοδιότητες και χρηματοδότηση προκειμένου να συμμετέχουν πιο ενεργά στις εθνικές και παγκόσμιες κλιματικές πρωτοβουλίες.

Παράλληλα, οι κάτοικοι των πόλεων ήδη βιώνουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής με τις ακραίες θερμοκρασίες και τις πρωτοφανείς πλημμύρες και πυρκαγιές, φαινόμενα που αναμένεται να ενταθούν τα επόμενα χρόνια. Επομένως, οι δήμαρχοι και οι τοπικές αρχές έχουν όχι μόνο ουσιαστικό ρόλο στις δράσεις που απαιτούνται αλλά και σημαντικό μερίδιο ευθύνης για τη μείωση των εκπομπών, την προστασία των πολιτών και την ανάπτυξη των πόλεων με τρόπο βιώσιμο και δίκαιο.

Τέλος, οι πόλεις και οι δήμοι, ως πλησιέστερη αρχή στον πολίτη, καλούνται να αναλάβουν δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και να συμβάλλουν στην προώθηση ενός νέου προτύπου ζωής που σέβεται το περιβάλλον και τους περιορισμένους πόρους του πλανήτη και στηρίζεται σε έννοιες όπως κυκλική οικονομία, βιώσιμη διατροφή, μείωση της κατανάλωσης και του οικολογικού αποτυπώματος.

Ενώ οι εθνικές κυβερνήσεις εξακολουθούν να κινούνται αργά, ηγέτες δήμαρχοι από όλο τον κόσμο βρέθηκαν στο πρόσφατο συνέδριο του δικτύου πόλεων C40 στο Μπουένος Αϊρες και επιβεβαίωσαν τους κοινούς στόχους για την ανάγκη θεσμικής τους υποστήριξης, ενίσχυσης της συνεργασίας τους κρατώντας ζωντανά τα μηνύματα της διεθνούς αλληλεγγύης και της κλιματικής δικαιοσύνης, επιτάχυνσης των πρωτοβουλιών στους τομείς όπου οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου είναι μεγαλύτερες και σύμπραξης με την κοινωνία των πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα για τη διασφάλιση των ευρύτερων – οικονομικών, κοινωνικών – οφελών που απορρέουν από την κλιματική δράση.

Η προσδοκία των πόλεων από το COP27 είναι η περαιτέρω αναγνώριση και ένταξή τους στο σύστημα λήψης αποφάσεων για τις κλιματικές πολιτικές στο πλαίσιο της αναγκαίας ενίσχυσης της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και των συνεργειών με τις εθνικές κυβερνήσεις.

Το βέβαιο είναι ότι κανείς μόνος δεν μπορεί να σώσει τον πλανήτη. Το εύρος των παρεμβάσεων, συστημικών αλλαγών και πολιτικής βούλησης που απαιτούνται είναι χωρίς προηγούμενο. Οι δήμαρχοι και οι πόλεις στέκονται πολύτιμοι σύμμαχοι στην προσπάθεια αυτή.

Ο Στέλιος Διακουλάκης είναι αναπληρωτής διευθυντής Ευρώπης του Παγκόσμιου Δικτύου Πόλεων για την Κλιματική Αλλαγή C40 Cities