Νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο

Η αλλαγή του χάρτη των συμμαχιών στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου ήταν για την Τουρκία στη λίστα των στόχων της ήδη από το 2021, ως ένα βήμα αντιμετώπισης και της οικονομικής κρίσης που βαθαίνει. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ισραήλ αλλά και Αίγυπτος ήταν στη λίστα των χωρών που η τουρκική διπλωματία έπρεπε να αναζητήσει τρόπους επαναπροσέγγισης και εξομάλυνσης των σχέσεων, αναζητώντας κυρίως «επενδυτικές ενέσεις» που θα έδιναν στη χώρα μία ανάσα ρευστότητας. Και σε έναν βαθμό ο στόχος επετεύχθη.

Μοναδική παραφωνία – προς το παρόν – οι σχέσεις Τουρκίας – Αιγύπτου που παρά τις προσπάθειες προχωρούν από το κακό στο χειρότερο. Ενδεικτικές οι δηλώσεις του αιγύπτιου ΥΠΕΞ, Σάμεχ Σούκρι, ο οποίος ανακοίνωσε ότι διακόπτονται οι διερευνητικές επαφές Καΐρου – Αγκυρας μετά την υπογραφή του νέου τουρκολιβυκού μνημονίου, με την Αίγυπτο να εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για τις μεθοδεύσεις της Τουρκίας στη Λιβύη. Και ήταν αυτό που έβαλε την άνω τελεία στις συνομιλίες που ήδη προχωρούσαν με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς και επί της ουσίας ήταν παγωμένη εδώ και καιρό. Ακόμα και αν η Αγκυρα το προηγούμενο διάστημα προσπαθούσε να χτίσει σενάρια σύμφωνα με τα οποία βρισκόταν ακόμα και σε δήθεν συνομιλίες με την Αίγυπτο για καθορισμό υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, προσφέροντας πολύ περισσότερα, από ότι η οποιαδήποτε συμφωνία με την Αθήνα.

Αγκάθι στις σχέσεις και το ζήτημα των «Αδελφών Μουσουλμάνων» που η Αγκυρα επιχειρεί σαφώς να υποβαθμίσει ωστόσο πάντα υπάρχει. Ο Σαφάκ Γκεκτούρκ – πρέσβης της Τουρκίας στο Κάιρο μεταξύ 2005 και 2009 – αναφερόμενος στις σχέσεις Τουρκίας Αιγύπτου στην Cumhuriyet σημείωσε ότι «η πρόοδος εξαρτιόταν από την παρουσία της ηγετικής δομής της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Κωνσταντινούπολη και μια αλλαγή στην υποστήριξη της Τουρκίας προς την υποστηριζόμενη από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη».

Την ίδια στιγμή οι σχέσεις Ελλάδας – Αιγύπτου ενισχύονται διαρκώς, με την Αθήνα να επενδύει ιδιαίτερα στο Κάιρο, όσον αφορά τις εξελίξεις στη Λιβύη. Και σε κάποιες περιπτώσεις να οχυρώνεται πίσω από τον κοινό βηματισμό με την Αίγυπτο, ιδιαίτερα σε φόρα που δεν έχει πρόσβαση.

Λιβυκές κόντρες

Αξίζει να σημειωθεί ότι την κυβέρνηση Ντμπέιμπα κατήγγειλε και ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Γιουσέφ Αλ Ατζουρί, σημειώνοντας ότι το ΥΠΕΞ της χώρας εμπόδισε τη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου σε μέλη διπλωματικών αποστολών και διεθνών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στη Λιβύη χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, ενώ εμπόδισε και άλλους να επισκεφθούν την περιοχή, αποδεικνύοντας έτσι ότι «δεν εκπροσωπεί πλέον όλους τους Λίβυους και το δημόσιο συμφέρον».

Και αν ο δρόμος με την Αίγυπτο ήταν εξαρχής δύσκολος δεν ίσχυε το ίδιο για το Ισραήλ, με το οποίο η Τουρκία μετά την αλλαγή κυβέρνησης, έδειχνε να έχει βρει έναν βηματισμό προς την εξομάλυνση, συμφωνώντας για την ανταλλαγή πρεσβευτών, ενώ ιδιαίτερης σημασίας ήταν η συμφωνία Ισραήλ – Τουρκίας να ξεπαγώσουν οι σχέσεις τους στον τομέα της Αμυνας. Μία συμφωνία που επιτεύχθηκε λίγες μέρες πριν απ’ τις εκλογές, κατά την επίσκεψη του ισραηλινού υπουργού Αμυνας, Μπένι Γκαντζ, στην Τουρκία στις 27 Οκτωβρίου και τη συνάντησή του με τον τούρκο ομόλογό του, Χουλουσί Ακάρ.

Και το ερώτημα είναι αν το όποιο αποτέλεσμα των χθεσινών εκλογών στο Ισραήλ θα έχει επίπτωση και στις σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ. Με τους διπλωμάτες να υπογραμμίζουν ότι σε κάθε περίπτωση αυτό που δεν μπορεί να επηρεάσει κανένα εκλογικό αποτέλεσμα είναι οι σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ, που δεν ετεροκαθορίζονται αλλά είναι στρατηγικού χαρακτήρα.