Ο καλλιτέχνης και ο κριτικός, οι σιαμαίοι της τέχνης

Πόσο ένοχη και πόσο αθώα είναι η Ελληνική Τέχνη και συγκεκριμένα τα Εικαστικά; Συναντήθηκαν ποτέ με την πρωτοπορία; Συνδέθηκαν με την εποχή μας; Βοήθησαν να λυθούν αιώνιοι γρίφοι που μας μπερδεύουν από τους καιρούς της Σφίγγας έως και σήμερα; Υπάρχει μια κάποια ιεραρχία στην κοινωνία τους;

Μα ποιος «καλλιτέχνης» τώρα, είχε την όρεξη να ασχοληθεί με τέτοια πεζά θέματα, άλλωστε στη μεγάλη πολυκατοικία τους τα ωραιότερα διαμερίσματα ήταν προ πολλού «πιασμένα» από ιδιοκτήτες, κληρονόμους, ενοικιαστές, καταληψίες, καταπατητές, τυχερούς που κέρδισαν εργατικές κατοικίες… τέλος πάντων καλλιτέχνες κάθε καρυδιάς καρύδι… μέχρι που εκεί γύρω στα ογδόντα-κάτι, θες από ανάγκη, θες από «ως εδώ και μη παρέκει», θες από «θεία πρόνοια»… εμφανίστηκαν δυο-τρία θαρραλέα «παιδιά» γερά «εξοπλισμένα», πήραν τη «διαχείριση» με την εξουσία που τους έδωσε ο καθημερινός δημοφιλής τύπος και άρχισε να γράφεται η σύγχρονη ιστορία τους! Οχι ότι πριν δεν υπήρχαν «φωνές», υπήρχαν και απόψεις ρηξικέλευθες και ωραίες προσωπικότητες και έργα σημαντικά, αλλά να, τώρα ήταν η ώρα να εμφανιστεί αυτό το «νέο» που περίμεναν όλοι και που το όνομά του είναι δυστυχώς συνδεδεμένο με τους «νέους»…

Μια άνευ προηγουμένου άνθηση… για να σας δώσω (στους νεότερους) μια ιδέα, φανταστείτε ότι γινόταν αυτό που σήμερα γίνεται με το θέατρο!!! Εκθέσεις, εκθέσεις, εκθέσεις… συζητήσεις, τοποθετήσεις, κριτικές, αντιπαραθέσεις, φιλοδοξίες, αγωνίες, φοβερές κόντρες, φανατισμός, κύρος, πωλήσεις…

Τίποτα δεν θα μπορούσε να περιγράψει καλύτερα τη σχέση του Καλλιτέχνη με τον Κριτικό απ’ ό,τι οι περιπτώσεις των σιαμαίων. Ποτέ δεν κατάλαβα αν ουσιαστικά ήταν ένας ή δύο άνθρωποι, γιατί βέβαια έβλεπες δύο κεφάλια, αλλά ήσουν σίγουρος ότι είχαν μία καρδιά καθώς στις απόπειρες ξεχωρίσματός τους, πάντα επιβίωνε ο ένας… Αυτό το πολυπόθητο «δύο σ’ ένα» που προσπάθησαν να το οικειοποιηθούν οι ερωτευμένοι, οι παντρεμένοι ακόμα κι οι φίλοι, νομίζω πως βρήκε την ιδανική του εφαρμογή στο «δέσιμο» του Καλλιτέχνη με τον Κριτικό του… Μάλιστα παιδί ακόμα θυμάμαι πόσο με είχε συγκινήσει η τραγική περιγραφή στα περιοδικά της εποχής, του θανάτου με διαφορά λίγων ωρών δύο σιαμαίων… Στη δική μου περίπτωση δεν χρειάστηκαν ούτε καν αυτές, ακαριαία μόλις έμαθα τον θάνατο του Χάρη Καμπουρίδη ένιωσα να πεθαίνει μαζί του κι ο καλλιτεχνικός μου εαυτός όπως τον είχε οριοθετήσει και συνδημιουργήσει μαζί μου. Κι ήταν σπουδαίος αυτόπτης μάρτυρας του καλλιτεχνικού χώρου! Τα κείμενά του στα «ΝΕΑ» αποτελούν οδηγό ασφαλείας για περιήγηση στο γεμάτο παγίδες εικαστικό τοπίο της νεοελληνικής Τέχνης κι όσο για το βιβλίο του μουσείου της Ρόδου, μπούσουλας σωστός αισθητικής… κι όλα αυτά πόσο δύσκολα σ’ έναν κόσμο που ορκιζόταν μπροστά στις «ελαιογραφίες»…

Φανταστείτε αυτόν τον κόσμο το ’80 και κάτι όταν ο Χάρης εισέβαλε κρατώντας θριαμβευτικά το φρεσκοτυπωμένο «Κάτι το ωραίον» που αφορούσε τη σχέση του Κιτς με τους Νεοέλληνες!!! Τέλος πάντων δεν υπήρχε εικαστικός την εποχή εκείνη που φανερά ή κρυφά να μη διάβαζε την ολοσέλιδη εικαστική κριτική των «ΝΕΩΝ», την επίσης ολοσέλιδη αντίστοιχη της «Ελευθεροτυπίας» (Μαρία Μαραγκού) καθώς και τις πιο «ανένταχτες» του Μάνου Στεφανίδη!

Οσο για το «μέλαθρον της Τέχνης», αυτής της άναρχης πολυκατοικίας γωνία Στουρνάρη και Πατριάρχου Ιωακείμ μ’ όλα τα διαμερίσματα πιασμένα από ιδιοκτήτες, κληρονόμους, σώγαμπρους, ενοικιαστές, καταληψίες, «τυχερούς» που τους κλήρωσαν εργατικές κατοικίες… κάποια στιγμή ανέλαβε διαχειριστής κι άρχισε να βάζει τα πράγματα στη θέση τους, τέλος πάντων σαν σιαμαίος είχα και την τύχη να απολαμβάνω άκοπα τη συντροφιά των φίλων του και των φιλενάδων του… μέχρι που η Ρόδη έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, τον παντρεύτηκε και κληρονόμησε και μένα!!!! Να, εδώ το λέω με όλη μου την καρδιά και με τον ναρκισσισμό που μου αναλογεί, τι ωραία να ήμουν στη θέση του εγώ κι αυτός να έγραφε για το πόσο μεγάλος καλλιτέχνης υπήρξα!!!! πρωτοπόρος!!!! μοναδικός!!!! Ε!!! μα είναι αυτά τώρα σωστά πράγματα… να πεθαίνει ο Κριτικός και να ζει ο Καλλιτέχνης!!!!

Αλλά ας επανέλθουμε στη Ρόδη!!!! Εδώ ζήλεψα!!! Μα πού την πέτυχε!!! έξω καρδιά, ακούραστη, σικάτη, γλεντζού, καλαμπουρτζού… πραγματικά τους χάρηκα όλα αυτά τα χρόνια!!!

Αξέχαστες εκδρομές, τ’ ατέλειωτα τραπέζια με τα ωραία φαγητά, με την αρχοντιά που του ταίριαζε ώστε να ξεκαθαρίσει μέσα του και να ξεμπλέξει όλους τους κόμπους και τις ενοχές του που είναι και δικές μας ενοχές αν αξίζουμε λίγη ευτυχία παραπάνω ή αν το γέλιο μας επιτρέπεται ν’ ακούγεται στο διπλανό σπίτι καθώς μονίμως τον κέρδιζα στον διαγωνισμό ανεκδότων, κλέβοντας την τελευταία στιγμή πάντα το πρώτο βραβείο στους διαγωνισμούς που διοργανώναμε σπίτι τους από τον άξιο αντίπαλό μου τον Ζαχμάνογλου… Γιορτές, συγκεντρώσεις, το σκυλί τους ο Ξέρξης!!!

Κι εδώ λες και ντράπηκε για την καλή του τύχη πεθύμησε λίγο σκοτάδι… Οσο για μένα, τώρα πια ελπίζω στον Μάνο Στεφανίδη και στη Μαρία Μαραγκού… για την υστεροφημία μου…

Ο Αγγελος Παπαδημητρίου είναι καλλιτέχνης.