«Ο δρόμος δεν είναι η τυφλή λιτότητα»

Δύο από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν και τυπικά από χθες νέους πρωθυπουργούς και κυβερνήσεις. Σε μια στιγμή, μάλιστα, που αμφότερες βρίσκονται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη οικονομική συγκυρία, με τις ισορροπίες να είναι λεπτές και τα περιθώρια λάθους ελάχιστα. Δικαιολογημένα, λοιπόν, οι πολίτες τους – 67 εκατομμύρια Βρετανοί και 60 εκατομμύρια Ιταλοί – αναμένουν με αγωνία τις «συνταγές» του Ρίσι Σούνακ και της Τζόρτζια Μελόνι. Θα βασίζονται στη λιτότητα και τις περικοπές, όπως συνήθως συμβαίνει σε περιόδους κρίσης, ή θα είναι διαφορετικές;

Η Μελόνι ήταν σαφής στις προγραμματικές της δηλώσεις: «Ο δρόμος για να μειώσουμε το χρέος δεν είναι η τυφλή λιτότητα που επιβλήθηκε τα προηγούμενα χρόνια» είπε. Κανείς δεν ξεχνά, ωστόσο, ότι προεκλογικά είχε έρθει σε αντιπαράθεση με τον επικεφαλής της Λέγκας, απορρίπτοντας τη γραμμή «δώσ’ τα όλα» και τασσόμενη υπέρ της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά και του σεβασμού των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Ρώμη απέναντι στην ΕΕ.

Ο Σούνακ, από την άλλη, είναι κατά κάποιον τρόπο υποχρεωμένος να διαφοροποιηθεί από τις πολιτικές της Τρας και τον «μίνι προϋπολογισμό» της, που με τις οριζόντιες φοροαπαλλαγές ευνοούσε τους πλουσιότερους και αύξανε περαιτέρω τις κοινωνικές ανισότητες σε βάρος των φτωχών. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε παρά να σημειώσουμε τα σχόλια πολλών βρετανικών ΜΜΕ, όπως των «Guardian» και «Times» που θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι ο νέος πρωθυπουργός ετοιμάζει το «πακέτο λιτότητας Νο 2».

Σύντομα, πάντως, θα γνωρίζουμε τις πραγματικές προθέσεις τους.

Ολα τα «σωστά» λόγια είπε χθες το πρωί η Τζόρτζια Μελόνι στην παρθενική της ομιλία στην ιταλική Βουλή, λίγες ώρες πριν λάβει (άνετα, με 235 ναι, 154 όχι και 5 αποχές) την ψήφο εμπιστοσύνης του σώματος η νέα κυβέρνηση που συγκρότησε από κοινού με τη Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι και τη Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Ακριβώς έναν μήνα μετά την εκλογική νίκη του μεταφασιστικού της κόμματος, των Αδελφών της Ιταλίας, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας φρόντισε να στείλει καθησυχαστικά μηνύματα εντός και πρωτίστως εκτός συνόρων, επαναβεβαιώνοντας τη θέση της Ιταλίας στην καρδιά της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, δεσμευόμενη να συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία και να μην υποκύψει στον ενεργειακό εκβιασμό του Βλαντίμιρ Πούτιν, αρνούμενη κάθε «συμπάθεια ή εγγύτητα» με τον φασισμό, υποσχόμενη πως η κυβέρνησή της θα καταπολεμήσει «κάθε μορφή ρατσισμού, αντισημιτισμού, πολιτικής βίας και διακρίσεων». Ηταν μια 70λεπτη ομιλία γεμάτη παθιασμένα όσο και κατευναστικά τσιτάτα – «η Ιταλία, μαζί με την Ελλάδα, είναι η κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού και του συστήματος αξιών το οποίο βασίζεται στην ελευθερία και τη δημοκρατία» είπε χαρακτηριστικά η Μελόνι, που εμφανίστηκε ως «αουτσάιντερ», διαβεβαίωσε πως θα συνεχίσει να ανατρέπει «τα προγνωστικά» και ξεκαθάρισε πως ο δρόμος για τη μείωση του ιταλικού χρέους «δεν είναι η τυφλή λιτότητα που επιβλήθηκε τα προηγούμενα χρόνια» αλλά η «βιώσιμη και διαρθρωτική οικονομική ανάπτυξη».

Η νέα πρωθυπουργός της Ιταλίας αναγνώρισε πως εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία και των επακόλουθών του η κυβέρνησή της θα πρέπει να κινηθεί «σε ένα πολύ περίπλοκο, ίσως το πιο δύσκολο μεταπολεμικά πλαίσιο». Προτεραιότητά της, επισήμανε, θα είναι να «ενισχύσει τα μέτρα στήριξης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, τόσο για τους λογαριασμούς της ενέργειας όσο και για τις τιμές των καυσίμων» – και παράλληλα αναγνώρισε πως αυτό θα την αναγκάσει να καθυστερήσει «μέτρα που θα θέλαμε να έχουμε ήδη συμπεριλάβει στον προϋπολογισμό». Η Μελόνι υποσχέθηκε, πάντως, μείωση της φορολογικής πίεσης σε επιχειρήσεις και οικογένειες, νέα προστασία σε ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, καθώς και λιγότερη γραφειοκρατία, ενώ δεσμεύτηκε να διασφαλίσει τον δημόσιο χαρακτήρα των εθνικών στρατηγικών υποδομών. Η δήλωση πίστης της στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ ήταν ξεκάθαρη. Η Ιταλία «αποτελεί ολόψυχα κομμάτι της Ευρώπης και του δυτικού κόσμου» διαβεβαίωσε και θα παραμείνει «ένας αξιόπιστος εταίρος του ΝΑΤΟ στηρίζοντας την Ουκρανία που αντιστέκεται στην επίθεση της Ρωσίας. Οσοι πιστεύουν ότι μπορεί να ανταλλαχθεί η ελευθερία της Ουκρανίας με την ψυχική μας ηρεμία σφάλλουν» επισήμανε, γνωρίζοντας καλά πόσο ανησυχεί τις δυτικές πρωτεύουσες ο φιλοπουτινισμός των κυβερνητικών της εταίρων. «Το να ενδώσουμε στον ενεργειακό εκβιασμό του Πούτιν δεν θα έλυνε το πρόβλημα, θα το όξυνε ανοίγοντας τον δρόμο σε περαιτέρω αξιώσεις και εκβιασμούς» πρόσθεσε  – παράλληλα ωστόσο κατήγγειλε την απουσία κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στην άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου, επισημαίνοντας πως «στην τελευταία Ευρωπαϊκή Σύνοδο έγιναν βήματα προόδου, αλλά δεν είναι αρκετά».

Αμφίβολος φιλοευρωπαϊσμός

Με τον φιλοευρωπαϊσμό της τόσο νεόκοπο που παραμένει αμφίβολος, η Μελόνι θέλησε να διαβεβαιώσει τις Βρυξέλλες πως η φωνή της θα είναι κριτική αλλά εποικοδομητική. «Δεν αντιλαμβανόμαστε την ΕΕ ως μια ελιτιστική λέσχη με μέλη πρώτης και δεύτερης κατηγορίας ή, ακόμα χειρότερα, ως μια κοινή μετοχική εταιρεία την οποία διαχειρίζεται ένα διοικητικό συμβούλιο με μοναδική αποστολή να διατηρεί τους λογαριασμούς σε τάξη» δήλωσε. «Η κυβέρνηση θα σεβαστεί τους ισχύοντες ευρωπαϊκούς κανονισμούς και ταυτόχρονα θα συνεισφέρει ώστε να αλλάξουν εκείνοι που δεν λειτουργούν, ξεκινώντας από τη συνεχιζόμενη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης». Κάτι αντίστοιχο υποσχέθηκε και για το ιταλικό σχέδιο ανάκαμψης: να δαπανήσει τα 191,5 δισεκατομμύρια ευρώ που δικαιούται συνολικά η Ιταλία από το ευρωπαϊκό ταμείο «με τον καλύτερο δυνατό τρόπο» και «συμφωνώντας με την Κομισιόν τις αναγκαίες προσαρμογές […] με ρεαλιστικό και όχι ιδεολογικό τρόπο».

Το Μεταναστευτικό

Η επιχείρηση κατευνασμού συμπεριέλαβε αναπόφευκτα και το Μεταναστευτικό, με τη Μελόνι να δηλώνει πως η χώρα της θα υποδέχεται όσους δικαιούνται άσυλο, «αλλά χωρίς να επιλέγουν οι δουλέμποροι ποιος πρέπει να έρθει στην Ιταλία». Κορυφώθηκε όμως με την αποκήρυξη «κάθε αντιδημοκρατικού καθεστώτος», «συμπεριλαμβανομένου του φασισμού» – και εμμέσως της νιότης της, μια και η Μελόνι είχε ενταχθεί ως έφηβη στη νεολαία του μεταφασιστικού Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος και είχε εκφραστεί επαινετικά για τον Μουσολίνι. «Ανέκαθεν θεωρούσα τους (αντισημιτικούς) φυλετικούς νόμους του 1938 ως το κατώτατο σημείο της ιταλικής ιστορίας, μια ντροπή που θα αμαυρώνει πάντα τον λαό μας» διαβεβαίωσε. «Δεν θα περιορίσουμε ποτέ τις ελευθερίες. Θα δούμε εμπράκτως και σε ό,τι αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα και την άμβλωση ποιος είπε ψέματα και ποιος όχι στην προεκλογική περίοδο» συνέχισε η νέα πρωθυπουργός της Ιταλίας. Η ίδια δεν παρέλειψε να εγγράψει εαυτόν, με την πρέπουσα σεμνότητα όμως, επισημαίνοντας πόσο «βαριά» νιώθει την ευθύνη, σε μια μακρά λίστα Ιταλίδων που έγραψαν Ιστορία, αναφέροντας μάλιστα ονομαστικά πολλές από αυτές. «Στους νέους που θα κατεβούν στους δρόμους για να μας αμφισβητήσουν θέλω να πω: “παραμείνετε ελεύθεροι”» δήλωσε βάζοντας και την τελευταία πινελιά στην προσεκτικά αποδαιμονοποιημένη της εικόνα.