«Ο Πούτιν είναι ταυτόχρονα υπερόπτης και εκδικητικός»

«Ο Πούτιν παρουσιάζει μια αυξανόμενη επιθετικότητα. Επιδιώκοντας την εικόνα του ισχυρού άνδρα μπορεί κάλλιστα να έχει πάρει αναβολικά στεροειδή για να χτίσει τους μυς του. Εκτός του ότι είναι εθιστικά, η κύρια παρενέργεια των αναβολικών στεροειδών είναι η επιθετικότητα. Στον Πούτιν ενυπάρχει και μια ορισμένη περιφρόνηση μαζί με μια εκδικητική πλευρά». Ο λόρδος Ντέιβιντ Οουεν, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, έχει σπουδάσει Ιατρική και μεταξύ άλλων έγραψε το βιβλίο «Στην αρρώστια και στην εξουσία» το οποίο θεωρείται πλέον κλασικό σχετικά με το πώς η σωματική ή ψυχική ασθένεια μπορεί να ωθήσει τους πολιτικούς ηγέτες σε παράλογες και απερίσκεπτες πράξεις, επηρεάζοντας έτσι τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τη λειτουργία του κράτους.

Ομως τη Δευτέρα θα βρίσκεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει το βράδυ στο Δημαρχείο Αθηνών ένα άλλο, ακόμα πιο επίκαιρο βιβλίο του, το «Γρίφος, μυστήριο και αίνιγμα – Διακόσια χρόνια στις σχέσεις Βρετανίας και Ρωσίας» από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Θεωρεί ότι υπάρχουν «βασικοί κοινοί παράγοντες μεταξύ της Ρωσίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Και οι δύο χώρες έχουν μακρά, υπερήφανη και αλληλένδετη ιστορία, επηρεασμένη από ισχυρές θρησκευτικές παραδόσεις. Και οι δύο είναι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες εκτός της ΕΕ. Και οι δύο είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με συμπληρωματικές σχέσεις, η Βρετανία πιο κοντά στις ΗΠΑ και η Ρωσία στην Κίνα. Και οι δύο είναι κράτη με πυρηνικά όπλα».

Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται στη διάσημη ρήση του Ουίνστον Τσόρτσιλ για τη Ρωσία. Κατά την περίοδο 1995-2015, ο λόρδος Οουεν ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου τριών διεθνών εταιρειών με συμφέροντα στη Ρωσία. Είναι κάτι που δεν καταλαβαίνουμε για τη ρωσική νοοτροπία που μας οδήγησε εδώ που βρισκόμαστε τώρα; «Η Ρωσία ξεκίνησε σε λάθος δρόμο όταν ο πρόεδρος Γέλτσιν ήθελε την προσωπική προστασία ενός ισχυρού ηγέτη και επέλεξε τον Πούτιν ως διάδοχό του, τον οποίο είχε διορίσει επικεφαλής της FSB. Στην πραγματικότητα, η KGB επέστρεψε στην ελεγκτική της επιρροή όπως επί Αντρόποφ, ο οποίος επί 15 χρόνια ήταν επικεφαλής της KGB, αλλά με μια κρίσιμη διαφορά: Ο Πούτιν, σε αντίθεση με τον Αντρόποφ, είναι διεφθαρμένος και ο ρωσικός λαός το αναγνωρίζει όλο και περισσότερο».

Η Λευκωσία παραμένει η τελευταία διαιρεμένη πρωτεύουσα της Ευρώπης. Ο λόρδος Οουεν συμμετείχε σε άτυπες διαπραγματεύσεις για την Κύπρο το 1976, «λίγο πριν γίνω υπουργός Εξωτερικών, οι οποίες απροσδόκητα σημείωσαν πραγματική πρόοδο. Είδα ότι ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και εγώ χρειαζόμασταν λίγο περισσότερο έδαφος από την Κυρίαρχη Περιοχή Βάσεων ως “masse de maneuvre”. Αλλά η ευελιξία δεν υπήρχε ούτε στην Ουάσιγκτον ούτε, για να λέμε την αλήθεια, στο Λονδίνο. Η Λευκωσία μπορεί να συνεχίσει να αντιστέκεται σε όλες τις μετέπειτα διαπραγματεύσεις, αλλά πολλοί φίλοι της Κύπρου – και σίγουρα συγκαταλέγω τον εαυτό μου σε αυτούς – πιστεύουν ότι μια διευθέτηση κρύβει το κλειδί για τη λογική εκμετάλλευση των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για μεγαλύτερη ειρήνη και ευημερία για όλους».

Tάχθηκε υπέρ του Brexit επειδή, όπως λέει, δεν του αρέσουν «οι όλο και μεγαλύτερες εξουσίες που αναπτύσσονται στην ΕΕ και η λιγότερη πραγματική υπευθυνότητα για τα εθνικά κοινοβούλια». Ομως μετά το Brexit το Ηνωμένο Βασίλειο δεν φαίνεται να τα πηγαίνει καλά. «Το Brexit ήταν μια δημοκρατική απόφαση του βρετανικού λαού να αποχωρήσει από την ΕΕ στο δημοψήφισμα του 2016 που νομοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο. Ενα πολύ παρόμοιο δημοψήφισμα το 1975 αποφάσισε την παραμονή. Προς μεγάλη μου φρίκη το κοινοβούλιο επί τρία χρόνια, από το 2016 έως το 2019, αρνήθηκε να επικυρώσει το αποτέλεσμα. Αυτή η περιφρόνηση μιας εθνικής δημοκρατικής απόφασης συνέπεσε με την πανδημία του COVID και τις σχετικές οικονομικές δυσκολίες. Ολα αυτά έβλαψαν την εθνική μας ενότητα, ακόμη και τον αυτοσεβασμό μας. Τώρα αντιμετωπίζουμε μια οικονομική κρίση που βασίζεται στην απόσυρση της διεθνούς οικονομικής εμπιστοσύνης. Η μέρα της κρίσης έχει έρθει, όπως ήρθε πριν από λίγα χρόνια για τον ελληνικό λαό. Είμαι βέβαιος ότι η Βρετανία θα ανακάμψει σύντομα, αποδεχόμενη την πραγματικότητα της αποχώρησης από την ΕΕ και την οικονομική πειθαρχία που απαιτείται για την αποκατάσταση της διεθνούς εμπιστοσύνης».

Στην ελληνική έκδοση του βιβλίου του αναφέρονται και οι σχέσεις Βρετανίας – Ελλάδας. «Οι διαφορές σχετικά με την Κύπρο και την Ενωση εμφανίζονταν μεγάλες και κατόπιν ήρθε η χούντα που δεν βοήθησε να ξεπεραστούν. Προσωπικά, ως διαπραγματευτής της ΕΕ στα Βαλκάνια από το 1992-95, βρήκα την Ελλάδα μια σημαντική χώρα και ειδικότερα ο πατέρας του σημερινού Πρωθυπουργού, όταν ήταν πρωθυπουργός, βοήθησε πολύ τον Σάιρους Βανς και εμένα στην επίτευξη της συμφωνίας των Αθηνών με τους δύο σέρβους προέδρους και τον πρόεδρο του Μαυροβουνίου – την κατέστρεψε τελικά ο στρατηγός Μλάντιτς. Μου αρέσει να θυμάμαι τα καλά χρόνια και έχοντας τα τελευταία 22 χρόνια ένα σπίτι στην Πελοπόννησο, πιστεύω ότι τα καλύτερα χρόνια έρχονται».

Αισιόδοξο αυτό, αλλά τα Γλυπτά του Παρθενώνα πότε θα έρθουν; «Ηθελα εδώ και χρόνια η μεγάλη πλειονότητα τουλάχιστον των μαρμάρινων αγαλμάτων που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο να εκτεθούν στο υπέροχο μουσείο που κατασκευάστηκε για να τα εκθέσει κάτω από τον Παρθενώνα. Τώρα η ελληνική κυβέρνηση με την ευφάνταστη πρόταση για τα υψηλής ποιότητας μαρμάρινα αντίγραφα βάζει στο τραπέζι κάτι μοναδικό που δεν προδικάζει το μέλλον όλων των κειμηλίων που εκτίθενται σε μουσεία σε όλον τον κόσμο. Η τύχη τους μπορεί να αποφασιστεί με δούναι και λαβείν και αμοιβαίο σεβασμό. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι να αντικατοπτρίζεται ο σύγχρονος κόσμος μας και η απόφαση της Ελλάδας να προσφέρει το καλύτερο μέρος στον κόσμο για την τελική ανάπαυση των αγαλμάτων».