Μια νέα ποιητική φωνή στην πολιτική

Δεν ξαναδιαβάζω τον «Μικροπολιτικό» καθώς τρώω, γιατί προχθές κόντεψα να πνιγώ με την ανακοίνωση του Ζήση Τζηκαλάγια. Ο καλός βουλευτής (και σεμνός βουλευτής, γιατί το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει τις πολιτικές δραστηριότητές του) επισκέφθηκε προσφάτως τον Κώστα Καραμανλή τον Ακάματο και μετά εξέδωσε ανακοίνωση μέσω των social media. Την παραθέτω αυτούσια, χωρίς καμία διορθωτική παρέμβαση ούτε καν στη στίξη, καθώς αποτελεί κείμενο παρακαταθήκη στη γραμματεία του Νέου Ελληνισμού. Προσέθεσα μόνο, εντός παρενθέσεων, την αρίθμηση της κάθε πρότασης στο τέλος, επειδή θα μας χρειαστεί για την ανάλυση:

«Επισκέφθηκα με χαρά στο γραφείο του τον πρ. Πρωθυπουργό, (1). Συζητήσαμε σε εγκάρδιο κλίμα για την πολιτική κατάσταση της χώρας και για τις διεθνείς εξελίξεις, (2). Ο Κώστας Καραμανλής με κράτησε από χέρι για μια στιγμή, (3). Ο αείμνηστος Εθνάρχης Κωνσταντίνος με τις δικαιωθείσες ιδέες του για την Ελλάδα και την Ευρώπη μας κρατά κοντά του για πάντα, (4)». Καταλαβαίνετε γιατί κόντεψα να πνιγώ. Εδώ, δεν έχουμε μια κοινή πολιτική ανακοίνωση, στη γνωστή ανυπόφορη γλώσσα της πολιτικής, έχουμε ένα ημιτελές ποιητικό έργο που προσπαθεί να αναδυθεί μέσα από μια ανακοίνωση, όπως το τέρας μέσα από την κοιλιά του Τζον Χερτ στην ταινία «Αλιεν», αν θυμάστε. Είναι ένα πρωτόλειο ποιητικό, δηλαδή, στο οποίο ο κρότος της ξύλινης γλώσσας συγκρούεται με τον αυθόρμητο, τον γάργαρο ποιητικό λόγο και ηττάται! Το ταλέντο του Ζήση Τζηκαλάγια είναι πασιφανές. Αναγνωρίζουμε μια διακριτή, προφανώς όχι επαρκώς δουλεμένη, ωστόσο αυθεντική, ποιητική φωνή.

Θέλω, κατ’ αρχάς, να παρατηρήσουμε πόσο επιδέξια ο ποιητής μάς παραπλανά και κατασκευάζει το θέμα του ποιήματός του (την απρόσμενη εμπειρία της ευδαιμονίας), ως ένα πέρασμα από την αφόρητη πεζότητα στην έκσταση. Οι προτάσεις 1 και 2 εγκαθιστούν το κλίμα της πεζότητας. Μάλιστα η πρόταση 2 περιέχει και μια χαρμόσυνη είδηση για την πολιτική κατάσταση στη χώρα μας, αλλά και τις διεθνείς εξελίξεις, αφού οι σχετικές συνομιλίες μεταξύ των δύο πολιτικών έγιναν σε εγκάρδιο κλίμα. (Ελπίζω τα διεθνή πρακτορεία να αναδείξουν την είδηση όπως της αξίζει…) Ξαφνικά, όμως, στην πρόταση 3, τον αγγίζει ο Καραμανλής και τότε όλα ανατρέπονται! Στην πρόταση 4, ο ποιητής βιώνει την απρόσμενη κατάσταση ευδαιμονίας, που του προκάλεσε το άγγιγμα, με ένα όραμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, του original και θείου του Ακάματου, να ίσταται υπεράνω των δύο τους (φαντασθείτε τον περίπου όπως την Ελλάδα στον περίφημο πίνακα του Βρυζάκη «Η Ελλάς ευγνωμονούσα»), περιστοιχιζόμενος από τις ιδέες του που δικαιώθηκαν. Ολο αυτό σε τέσσερις στίχους! Πώς να μην ενθουσιάζομαι;

Το άλλο που αξίζει να επισημάνουμε είναι πως χρησιμοποιεί την ίδια τεχνική της έκπληξης και της ανατροπής, όχι μόνον για την ατμόσφαιρα του ποιήματος (από την πεζότητα στην έκσταση), αλλά και για την εισαγωγή της ταυτότητας του συνομιλητή του. Στις προτάσεις 1 και 2, μας λέει ότι πήγε σε κάποιον πρώην Πρωθυπουργό, αλλά δεν τον ονομάζει. Μόνο στην πρόταση 3, στη στιγμή ακριβώς της ποιητικής ανατροπής, όταν ο Καραμανλής για μια στιγμή αγγίζει το χέρι του ποιητή, μας αποκαλύπτει το όνομά του! Και εδώ, προσωπικώς αναγνωρίζω τον τεχνίτη και υποκλίνομαι. Να προσθέσω, επίσης, ότι στην τελική σκηνή, όταν ο Εθνάρχης τους ενώνει, ιστάμενος υπεράνω της τύρβης των εγκοσμίων, αναγνωρίζω και την επιρροή του Ταρκόφσκι.

Ωστόσο, επειδή θέλω να είμαι ακριβοδίκαιος, οφείλω να επισημάνω και τα ελαττώματα στο έργο του κ. Τζηκαλάγια. Το έργο πάσχει ως προς τη φτώχεια των εικόνων που χρησιμοποιεί ο ποιητής. Τι πάει να πει «οι δικαιωθείσες ιδέες του»; Είναι τόσο άψυχο και ψεύτικο, που σε ξενερώνει στο πιο κρίσιμο σημείο του ποιήματος. Πόσο καλύτερα θα ήταν για τον σκοπό του ποιήματος, αν ο ποιητής είχε χρησιμοποιήσει λέξεις που ανακαλούν συγκεκριμένες εικόνες στον αναγνώστη! Ο Γκάτσος, π.χ., στους στίχους που έγραψε για το πασίγνωστο τραγούδι του Χατζιδάκι στη «Μανταλένα», βάζει τους πόθους να φτερουγίζουν «σαν πουλιά». Ετσι, φτιάχνει μια εικόνα, που πατάει και στην κλασική παράδοση (οι  Ερωτιδείς πάντοτε παρουσιάζονται να πετάνε στον ουρανό), αλλά και στην καθημερινή εμπειρία. («Το πουλάκι σου» δεν είναι η έκφραση που χρησιμοποιούμε στα παιδιά όταν είναι νήπια; Ας αφήσουμε λοιπόν τις σεμνοτυφίες…) Για να καταλήξω, λοιπόν, νομίζω ότι έπρεπε ο κ. Τζηκαλάγιας να φαντασθεί κάπως τις «δικαιωθείσες ιδέες» του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Νύμφες, Νηρηίδες, Αμαδρυάδες, Βαλκυρίες. Υπερβόρειες Παρθένοι; Δεν ξέρω, ο ποιητής δεν είμαι εγώ, είναι ο κ. Τζηκαλάγιας.

Κλείνω απευθυνόμενος ευθέως στον νεαρό ποιητή. Ζήση – και συγχωρήστε μου την οικειότητα, είναι επειδή μέσα από τους στίχους σου είδα την ψυχή σου – αν έχεις και άλλα τέτοια στο συρτάρι σου, σε παρακαλώ να μου τα στείλεις. Θα θεωρούσα τιμή μου να τα επιμεληθώ (εισηγήσεις θα κάνω, δικές σου θα είναι οι τελικές αποφάσεις) προτού εκδοθούν σε τελική μορφή. Κάθε Τ. Σ. Ελιοτ χρειάζεται έναν Εζρα Πάουντ! Φυσικά, εγώ δεν είμαι ούτε το εκατομμυριοστό της σκιάς του Πάουντ, αλλά προσφέρομαι…