Για τα Βραβεία του ΕΙΑ 2022

Τι αποκομίσαμε από την πρόσφατη ανακοίνωση των «Βραβείων Αρχιτεκτονικής 2022», που απονέμονται από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής (ΕΙΑ), κάθε τέσσερα χρόνια από το 2000, και αφορούν πραγματοποιημένα έργα που έχουν ολοκληρωθεί στο διάστημα 2017-2022;

Σε μια εποχή που διεθνώς δημοσιεύονται σημαντικά κτίρια, μεγάλης σχετικά κλίμακας, και ενώ τα τελευταία χρόνια διατυμπανίζεται ότι στην Ελλάδα βρισκόμαστε σε τροχιά ανάπτυξης, χωρίς βέβαια να ξεχνάμε και την περίοδο του εγκλεισμού, η φετινή συγκομιδή μέσα από τις 97 Μελέτες που υποβλήθηκαν, ήταν πενιχρή. Οπως επισημαίνουν οι κριτικές επιτροπές, υποβλήθηκαν λίγα έργα μεγάλης κλίμακας σε αστικό περιβάλλον και ακόμα λιγότερα έργα δημόσιου ενδιαφέροντος, με τη συντριπτική πλειονότητα να είναι κατοικίες και μάλιστα εξοχικές, κατά κύριο λόγο στα νησιά, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν πολλοί αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί που δυστυχώς δεν υλοποιούνται. Προφανώς είναι ένα δείγμα του τρόπου με τον οποίο ασκείται η αρχιτεκτονική στις μέρες μας στην Ελλάδα. Ετσι η παραγωγή του κτισμένου χώρου, αφήνεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στις πολλαπλές επενδύσεις που ανακοινώνονται, δεν αναδεικνύονται οι διαδικασίες επιλογής και τα ονόματα αρχιτεκτονικών γραφείων που αναλαμβάνουν τις μελέτες, ενώ παράλληλα επιλέγονται  ξένοι μελετητές, είτε με απευθείας αναθέσεις είτε μέσω κλειστών αρχιτεκτονικών διαγωνισμών.

ΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ

Οι  κριτικές επιτροπές, μετά από τις επιτόπου επισκέψεις και συζητήσεις με τους ιδιοκτήτες και τους αρχιτέκτονες, επέλεξαν να βραβεύσουν ισότιμα δύο αντιθετικά παραδείγματα κατοίκησης στο τοπίο, με στόχο να διατυπωθεί ένας λόγος που κινείται στον αντίποδα των μαξιμαλιστικών επεμβάσεων και των μνημειακών επαύλεων, που πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο της εκτός σχεδίου δόμησης.

Συγκεκριμένα οι αρχιτέκτονες Αλέξανδρος Φωτάκης και Nicoletta Caputo, διακρίθηκαν πραγματοποιώντας έναν «Εξοχικό κήπο με δωμάτιο» στην Κέα, με ασήμαντο αποτύπωμα σε ένα καλλιεργημένο αγροτικό τοπίο. Οι πεζούλες και η φύτευση έμειναν άθικτες, όπου εντάχθηκε ένα απλό δωμάτιο, που περιορίζεται στα στοιχειώδη. Ενα είδος έντεχνου αγροτόσπιτου, που προσομοιάζει με τα αρχετυπικά παραδοσιακά καταλύματα, τις καθοικιές και τις καθέντρες, ένα καταφύγιο για το διάστημα των θερινών διακοπών.

Παράλληλα οι DECA Architecture / Διονύσης Δικέφαλος, Alison Katri, Μαρία Παππά, Αλίκη Σαμαρά Χρυσοστομίδου, Carlos Loperena και Αλέξανδρος Βαΐτσος, βραβεύτηκαν για μια ιδιότυπη κατοικία στο κυκλαδίτικο νησί της Μήλου που ονομάζουν «The Hourglass Corral», ένα έργο βασισμένο στη βασική τυπολογία των τοπικών μαντριών, που το καθένα φιλοξενεί μια διαφορετική γεωργική χρήση, με πολλά είδη αρωματικών φυτών, εμπεριέχοντας παράλληλα και τη χρήση κατοικίας. Το κάθε κελί διαθέτει φεγγίτες στην οροφή με κλείστρο που ελέγχει τον φωτισμό.

ΟΙ ΕΠΑΙΝΟΙ

Επαινοι δόθηκαν σε δύο έργα μέσα στο αστικό και το προαστιακό τοπίο, στη Λούτσα και στο Χαϊδάρι, που δεν είναι μόνο διαφορετικά μεταξύ τους, αλλά έχουν και κάτι διαφορετικό να πουν. Το πρώτο επιλέγει την εσωστρέφεια και απομονώνεται από το άμεσο περιβάλλον, ενώ το δεύτερο την εξωστρέφεια και ανοίγεται σε αυτό. Αποτελούν δύο ενδιαφέροντα παραδείγματα που επιχειρούν να αναδιαπραγματευτούν το κεντρικό ζήτημα «χτίζω στην πόλη». Πρόκειται αντίστοιχα για «Το κουτί που πετάει»  στο Χαϊδάρι, που σχεδίασε η αρχιτέκτονας Μυρτώ Κιούρτη και την «Κατοικία Ε», στην Αρτέμιδα Αττικής από τους αρχιτέκτονες Buerger Katsota Architects| Stephan Buerger, Δήμητρα Κατσώτα.

Διακρίσεις επίσης δόθηκαν στο «Patio House» στην Κάρπαθο, σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες: ΟΟΑΚ Architects / Joan Annerhed, Μαρία Παπαφίγκου, Marie Kojzar, καθώς και στις «Κατοικίες στο Μεγανήσι» στη Λευκάδα, με αρχιτέκτονες τους Ηiboux Architecture / Δημήτρη Θεοδωρόπουλο, Μαριάννα Ξυνταράκη και Μαρία Τσιγάρα, για τις οποίες η επιτροπή σημειώνει ότι αντιμετώπισαν με ουσιαστικό τρόπο, το κάθε ένα στην κλίμακά του, τα θέματα της πρωτοτυπίας, του διαλόγου με το περιβάλλον, της κατασκευής και του εν γένει σχεδιασμού.

Δυστυχώς, σύμφωνα με τους κανονισμούς του διαγωνισμού, δεν υπάρχει δυνατότητα να ξαναβραβευθούν μελετητές που έχουν πάρει διακρίσεις στον συγκεκριμένο διαγωνισμό στο παρελθόν. Προβλέπεται η απονομή ειδικής μνείας, κάτι το οποίο συνέβη στη μελέτη του κτιρίου «Agemar Headquarters» στην Καλλιθέα, της Ρένας Σακελλαρίδου του αρχιτεκτονικού γραφείου RS SParch, και κατά την άποψή μου άξιζε να βραβευθεί. Πρόκειται για ένα κτίριο που διακρίνεται για τη μεγάλης κλίμακας χειρονομία στο αστικό τοπίο και ιδιαίτερα για την αρτιότητα και επιμέλεια υλοποίησης της κατασκευής. Παράλληλα έχει μία δυναμική, ένδειξη των ικανοτήτων των ελληνικών αρχιτεκτονικών γραφείων σε έργα ικανού μεγέθους και με υψηλές τεχνολογικές και κατασκευαστικές απαιτήσεις, σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές. Ανατρέπεται έτσι ο ισχυρισμός ότι δεν υπάρχουν γραφεία στην Ελλάδα ικανά να αντιμετωπίσουν έργα μεγάλης κλίμακας, που οδηγεί σε αναζήτηση μελετητών του εξωτερικού.

Ο Γιώργος Τριανταφύλλου είναι αρχιτέκτων και διατηρεί τον δικό του ιστότοπο triantafylloug.blogspot.com με σχετική θεματολογία