Πρότυπο πολιτικής αποτυχίας{CR}

Μαίρη Ελίζαμπεθ – ή απλώς Λιζ – Τρας. Ενα όνομα που πιθανότατα θα χαθεί από το προσκήνιο προτού καν γίνει όσο γνωστό θα ταίριαζε στη θέση που κατείχε. Ενα πρόσωπο που θα μπορούσε να αποτελεί αντικείμενο σεμιναρίου αναφορικά με τις συνταγές της «κωλοτούμπας» και της πολιτικής αποτυχίας. Και μάλιστα, όχι μόνο για το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και για ολόκληρη τη Δύση, αν όχι τον πλανήτη. Αλλωστε, ποιος ή ποια πρωθυπουργός θα μπορούσε να συγκριθεί μαζί της και να… πετύχει όσα η ίδια έχει καταφέρει μέσα σε τόσο λίγο χρόνο: Να αποκηρύττει την πολιτική της πριν καν την εφαρμόσει, να αποπέμπει τους υπουργούς της ή να εγκαταλείπεται από αυτούς, να έχει μετατραπεί σε μειοψηφία στην κοινοβουλευτική ομάδα και το κόμμα που την εξέλεξε – το οποίο, με τη σειρά του, αντιπροσωπεύει πλέον μια ολοένα συρρικνούμενη μειοψηφία στη βρετανική κοινωνία. Και, τελικά, να παραιτείται έξι εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της…

Ναι, αυτή είναι η Λιζ Τρας, η οποία αντιμετώπισε τη διαδοχή του Μπόρις Τζόνσον νομίζοντας ότι πηγαίνει… εκδρομή. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι γνώριζαν αυτό που έχει πει ο Τιμ Μπέιλ, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου: «Πολύ λίγοι άνθρωποι μπορούν να συγκριθούν με το επικοινωνιακό χάρισμα του Τζόνσον. Η Τρας σίγουρα δεν μπορεί».

Κάποιοι ισχυρίστηκαν, βεβαίως, ότι όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να αλλάξουν. Η απάντηση που έλαβαν ήταν συντριπτική: Αν και στην πολιτική οι αλλαγές και ανατροπές είναι σύνηθες φαινόμενο, για την Τρας η ιστορία τελείωσε οριστικά, μιας και η ίδια αποτελούσε εδώ και μέρες ένα πολιτικό «κουφάρι».

«Ως πρωθυπουργός, θα λειτουργώ πάντοτε με γνώμονα το εθνικό συμφέρον», έλεγε με κάθε ευκαιρία. Το έκανε κατά την προεκλογική της αντιπαράθεση με τον Ρίσι Σούνακ (ο οποίος παίρνει γρήγορα την εκδίκησή του). Το επανέλαβε κατά την ομιλία της μετά το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών. Το διακήρυξε όταν παρουσίαζε το οικονομικό πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης, μαζί με τον εκλεκτό της για το υπουργείο Οικονομικών, Κουάσι Κουαρτέγκ – τον οποίο στη συνέχεια απέλυσε, δείχνοντάς του την έξοδο με τα ίδια λόγια. Και επέμεινε ακόμη και τη στιγμή που τα μισά μέλη του υπουργικού της συμβουλίου σκέφτονταν να παραιτηθούν, ενώ το «βαθύ κόμμα» των Τόρις επεξεργαζόταν σενάρια για να την… εκπαραθυρώσει.

Τελικά, βεβαίως, τίμησε τη δέσμευσή της παραιτούμενη. Κάνοντας, με τον τρόπο αυτό, ό,τι την καλούσαν να κάνει πολλοί – κάτι τελευταίο που εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον, περισσότερο από την παραμονή της στην Ντάουνινγκ Στριτ.

Η Τρας μπορεί, βεβαίως, να κρατήσει το γεγονός ότι ήταν το τελευταίο πρόσωπο με το οποίο φωτογραφήθηκε δημοσίως η βασίλισσα Ελισάβετ, πριν απ’ τον θάνατό της. Ελπίζοντας ότι έτσι, ίσως, η ιστορία να της φυλάξει κάποια τιμητική γωνιά. Είναι, εξάλλου, η μοναδική της ουσιαστικά ελπίδα, καθώς σε όλα τα άλλα τα έκανε θάλασσα και μάλιστα σε χρόνο ρεκόρ! Σε τέτοιο βαθμό ώστε τα στελέχη του κόμματός της δεν ενδιαφέρονταν να την προφυλάξουν ούτε στοιχειωδώς, όπως συνηθίζεται με τους εκάστοτε ηγέτες, ακόμη και όταν θεωρούνται «τελειωμένοι». Ισως επειδή θέλουν να προσπαθήσουν να πείσουν τους εαυτούς τους και τους ψηφοφόρους ότι η «περίοδος Τρας» απλώς δεν υπήρξε ποτέ.

Μήπως, όμως, την αδικούμε; Σίγουρα, πάντως, όχι περισσότερο από ό,τι αδίκησε η ίδια τον εαυτό της. «Γνωστή ως ένας πολιτικός χαμαιλέοντας, η Τρας έχει φορέσει πολλά ιδεολογικά καπέλα στη διάρκεια της ζωής της», έγραφε το περιοδικό «Time» αμέσως μετά την εκλογή της, τον Σεπτέμβριο. «Θα ήταν δίκαιο να πει κανείς ότι βρίσκεται σε ένα διαρκές πολιτικό ταξίδι», σημείωνε από την πλευρά του το BBC την ίδια ακριβώς περίοδο. Δεν χρειάστηκε, ωστόσο, παρά να περάσουν πέντε εβδομάδες μέχρις ότου ανακαλύψουν όλοι – και πρωτίστως η ίδια – ότι ο χαμαιλέων έγινε ξαφνικά αντιληπτός παρά τις επιδέξιες «αμφιέσεις» του, με αποτέλεσμα το αέναο πολιτικό ταξίδι να φτάσει στο τέλος του.

Γεννημένη στην Οξφόρδη το 1975 από «αριστερή οικογένεια», όπως η ίδια έχει πει, έκανε τα πρώτα της βήματα στην πολιτική μέσω της μύησής της στο κίνημα κατά της Μάργκαρετ Θάτσερ και στις διαδηλώσεις κατά της εγκατάστασης πυρηνικών σε βρετανικό έδαφος. Στη συνέχεια, έκανε ένα άλμα στους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, προτού καταλήξει στις γραμμές των Συντηρητικών. Από εκεί, την περίοδο του δημοψηφίσματος για το Brexit, είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, κάτι όμως που δεν την εμπόδισε στη συνέχεια να στηρίξει πιστά τον πιο φανατικό υπέρμαχο της αποχώρησης και προκάτοχό της, Μπόρις Τζόνσον, τον οποίο μάλιστα δεν εγκατέλειψε ως το τέλος, επιδιώκοντας (και καταφέρνοντας, όπως αποδείχθηκε) να κερδίσει την ψήφο του «σκληρού πυρήνα» των Τόρις. Μη διστάζοντας, μάλιστα, να δηλώνει ότι αποτελεί την πιο γνήσια συνεχιστή της θατσερικής παράδοσης – όπως δεν δίστασε και να λάβει την εντολή του σχηματισμού κυβέρνησης από την Ελισάβετ, αν και σε ομιλία της το 1994 είχε ταχθεί κατά της μοναρχίας, ως γνήσια φιλελεύθερη!

Τα όσα ακολούθησαν, φυσικά, είναι πλέον γνωστά σε όλους. Οσο για τη «Σιδηρά Κυρία» του Ηνωμένου Βασιλείου, μπορεί πλέον να αναπαύεται ήσυχη ότι δεν κινδυνεύει η υστεροφημία της. Τουλάχιστον όχι από την Τρας.