Ο «χαμένος» τα πήρε όλα

Θυμάμαι πριν από πολλά χρόνια, άντε είκοσι δηλαδή, πώς αντιμετώπιζε την τηλεόραση η νέα γενιά των θεατρικών ηθοποιών που είχε αρχίσει, τότε, να συγκροτείται. Μετά βδελυγμίας τουλάχιστον. Οι διαχωριστικές γραμμές ήταν βαθιά χαραγμένες και τα «τείχη» ψηλά με σύρματα αγκαθωτά και ηλεκτροφόρα. Οι «νόμοι» καλλιτεχνικής δεοντολογίας που ίσχυαν στο Θέατρο Τέχνης επί Καρόλου Κουν και οι οποίοι απαγόρευαν στους φοιτητές της σχολής και στους ηθοποιούς του θιάσου να συμμετέχουν σε κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές ήταν ένα είδος εθιμικού δικαίου για τις μικρές ή μεγάλες σκηνές αυτού που λέγαμε «καλό θέατρο».

Μόνο κάποιοι ηθοποιοί της προηγούμενης γενιάς είχαν καταφέρει να υπερπηδήσουν το φράγμα. Επιβάλλοντας τη διττή παρουσία τους με τον, καλώς εννοούμενο, «τσαμπουκά» του αστραφτερού ταλέντου τους. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, ο Γιώργος Κιμούλης και κάποιοι από τους παλαιότερους όπως ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και ο Γιώργος Μοσχίδης. Κι αυτό χάρη, κυρίως, στις παραγωγές και την καλλιτεχνική τρέλα του αείμνηστου Κώστα Κουτσομύτη. Οι υπόλοιποι που είχαν ξεκινήσει από την τηλεόραση (ας μη λέμε ονόματα) έπρεπε να αποδείξουν ότι μπορούσαν να σταθούν θεατρικά και πέραν των «εμπορικών» σκηνών – σύμφωνα με εκείνα τα αφελή κλισέ. Και αν είναι να πιστώσουμε σε έναν ακόμη το τηλεοπτικό «άνοιγμα» προς τα φερέλπιδα νέα πρόσωπα του ελληνικού θεάτρου θα ήταν ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης που, μέσα από τα σήριάλ του, «έγραψαν» και έλαμψαν στη μικρή οθόνη ηθοποιοί όπως ο Χρήστος Λούλης και η Ιωάννα Παππά. Αυτά και κάποιες σκόρπιες παραγωγές κυρίως της ΕΡΤ (στον «Καρυωτάκη» έκανε την πρώτη της τηλεοπτική εμφάνιση η Μαρία Κίτσου) και επεισόδια στις σειρές του Κοκκινόπουλου «Κόκκινος κύκλος» και «10η εντολή». Από ‘κει και πέρα, όταν βλέπαμε έναν «ποιοτικό» ηθοποιό σε σήριαλ, ο συνειρμός ήταν ότι είχε ανάγκη από χρήματα. Ε, μετά προέκυψε η κρίση, τα σήριαλ κόπηκαν, η τηλεόραση περιέπεσε σε ένα είδος φτωχού συγγενή στο καλλιτεχνικό τοπίο. Το «εγώ δεν έχω καν τηλεόραση στο σπίτι μου» ήταν κάτι σαν διαβατήριο θεατρικής κουλτούρας.

Κι ύστερα ήρθαν οι μέλισσες – όχι το μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη που μετέφερε στην τηλεόραση ο Κουτσομύτης και που περιμένουμε να το συμπεριλάβει στο πρόγραμμά του το Ertflix. Οι «Αγριες Μέλισσες». Ενα σήριαλ που κέρδισε αμέσως τις εντυπώσεις και απογειώθηκε τους μήνες του λοκντάουν. Και ξανάνοιξε το κεφάλαιο «τηλεοπτική μυθοπλασία» έτσι όπως δεν είχε ανοίξει ποτέ μέχρι τώρα.

Είσαι στην τηλεόραση, είσαι παντού

Θες η αναδουλειά λόγω των λοκντάουν; Θες η επισφάλεια που, ούτως ή άλλως, χαρακτηρίζει το επάγγελμα του ηθοποιού; Θες η «δουλίτσα» που έκανε το Netflix; Θες ότι η εποχή μας σαρώνει διάφορα στεγανά; Το γεγονός πάντως είναι ότι, σήμερα, τα καστ των τηλεοπτικών παραγωγών και το υποκριτικό τους εκτόπισμα, ξεπερνά πολλούς θεατρικούς θιάσους.

Σημαντικότατοι θεατρικοί πρωταγωνιστές και εξαιρετικοί καρατερίστες παρελαύνουν καθημερινά από τους δέκτες μας. Και καλούνται να υποστηρίξουν διαλόγους σαφώς κατώτερους των θεατρικών. Τους βλέπω να συνομιλούν, σε σκηνές, με συναδέλφους τους περιορισμένων δυνατοτήτων και σκέφτομαι πού να φανταζόταν ο τάδε ότι θα έπαιζε μαζί με τον δείνα, κάτι που, πριν από μερικά χρόνια, θα έμοιαζε με σενάριο θεατρικής φαντασίας και για τον μεν και για τον δε. Εδώ όμως μπαίνει μια «ιερή» λέξη. Βιοπορισμός.

Η ανάγκη κάνει θαύματα. Κάπως έτσι το έλεγε η γιαγιά μου. Κι αυτό που συμβαίνει φέτος στην τηλεόραση είναι ένα μικρό θαύμα με τόσους καλούς ηθοποιούς να εξοικειώνουν με την καλή υποκριτική ένα κοινό που δεν θα σηκωθεί να πάει στο θέατρο. Ποιο θέατρο όμως; Οι θίασοι πια, ακόμη και των «ποιοτικών» θιάσων, στήνονται με τηλεοπτικά κριτήρια. «Α, αυτός παίζει στο τάδε σήριαλ, θα φέρει κόσμο».

Μοιάζει σαν την εκδίκηση της τηλεόρασης, αυτής που, μέχρι πρότινος, θεωρούσαμε «τελειωμένη», «χαμένη». Η «χαμένη» όμως πήρε όλους. Τι ειρωνεία! Από εκεί που ένας ηθοποιός ο οποίος έπαιζε σε τραγωδία «απαγορευόταν» να παίξει στην τηλεόραση, σήμερα ένας ηθοποιός, αν θέλει να παίξει σε τραγωδία, «πρέπει» να παίζει στην τηλεόραση ώστε να έχει πολλούς followers.