Εργο λαμπρό, επιστημονικό και κοινωνικό

Εφυγε πρόσφατα από κοντά μας από τροχαίο ατύχημα ο καθηγητής Καρδιολογίας Γιάννης Νανάς, ο οποίος υπηρέτησε τα περισσότερα χρόνια της διαδρομής του στη Θεραπευτική Κλινική του νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και τα τελευταία ως καθηγητής – διευθυντής στην Καρδιολογική Κλινική του νοσοκομείου «Λαϊκό».

Ο Γιάννης Νανάς που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα, σπούδασε Ιατρική στην Αθήνα και έκανε ειδικότητα στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα». Ακολούθησε η μετεκπαίδευσή του στις Ηνωμένες Πολιτείες για πέντε χρόνια, όπου συμπλήρωσε την κλινική του γνώση και πείρα, ασχολήθηκε με έρευνα και συγγραφή, αλλά και με τα επίκαιρα θέματα των μεταμοσχεύσεων της καρδιάς και της αντιμετώπισης της καρδιακής ανεπάρκειας. Μετά την επιστροφή του πήρε θέση στην Πανεπιστημιακή Κλινική του «Αλεξάνδρα», όταν διευθυντής ήταν ο σεβαστός καθηγητής και δάσκαλός μας Σπύρος Μουλόπουλος. Ο Γιάννης εκτός από το καθημερινό κλινικό έργο και τις διδακτικές υποχρεώσεις του, που υπηρέτησε με συνέπεια και υπευθυνότητα, συνέχισε το ερευνητικό έργο του και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με δύο τομείς: πρώτον, οργάνωσε με την αποδοχή και βοήθεια του καθηγητή Μουλόπουλου σύγχρονο πρόγραμμα υποστήριξης ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια (ειδική μονάδα), με απογευματινό πρόγραμμα που είχε και εκπαιδευτικό χαρακτήρα για γιατρούς και νοσηλευτές. Το υποδειγματικό αυτό πρόγραμμα το λειτούργησε μέχρι που έφυγε από το «Αλεξάνδρα» για το «Λαϊκό». Δεύτερον, έδωσε τη γνώση και την εμπειρία του από την Αμερική στα προγράμματα μεταμόσχευσης καρδιάς στα νοσοκομεία «Ευαγγελισμός» και «Ωνάσειο» σε βαθμό που τα στήριξε καθοριστικά, γιατί ήταν προγράμματα σε ξεκίνημα και η ανάγκη ειδικής υποστήριξής τους άμεση.

Πέρα από αυτά, ο Γιάννης Νανάς είχε μια ασυνήθιστα μεγάλη δραστηριότητα και προσφορά στον κοινωνικό τομέα, μια προσφορά που είναι γνωστό στο περιβάλλον του πως ήταν όνειρο ζωής γι΄ αυτόν από τη μαθητική ηλικία πριν γίνει γιατρός. Συμμετείχε από νωρίς σε κοινωνικές οργανώσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα εντός και εκτός Ελλάδας για αβοήθητους ανθρώπους. Αποκορύφωμα αυτής της προσπάθειας ήταν η καθοριστική συμβολή του για την ίδρυση και λειτουργία, στην Ουγκάντα και την Τανζανία της Αφρικής, δύο νοσοκομείων και τεσσάρων Κέντρων Υγείας για άπορους ασθενείς, καθώς και σχολείων και χώρων φιλοξενίας για απροστάτευτα παιδιά στις παραπάνω χώρες. Στις προσπάθειες βέβαια αυτές συνέβαλαν και οι εκεί τοπικές, κοινωνικές και εκκλησιαστικές οργανώσεις, αλλά ο σχεδιασμός και ο τρόπος λειτουργίας ήταν έργο του Γιάννη που παρακίνησε και αρκετούς συναδέλφους και άλλους εθελοντές από την Ελλάδα να ταξιδεύουν στις αφρικανικές χώρες μαζί του για βοήθεια. Στα ιατρικά αυτά ιδρύματα εξυπηρετούνται περίπου 4.000 ασθενείς τον χρόνο, όπως αναφέρεται από τοπικούς οργανισμούς. Είναι ενδεικτικό αυτής της προσφοράς πως στον ύστατο αποχαιρετισμό μίλησαν πριν από όλους δύο ιερείς από τις αναφερθείσες χώρες της Αφρικής που είχαν μαζί του συνεργαστεί και συνεχίζουν το έργο του.

Από το 1996 που ιδρύθηκε το Κέντρο Διεθνούς Αλληλεγγύης και Συνεργασίας (ΚΕΔΑΣ) από ομάδα επιστημόνων, κυρίως γιατρών, ο Γιάννης Νανάς υπήρξε ενεργό μέλος. Και στο πλαίσιο αυτού του Κέντρου ο αγαπητός μας συνάδελφος λειτούργησε από το 2014 το πρόγραμμά του για την καρδιακή ανεπάρκεια στο Κοινωνικό Ιατρείο της οδού Μικράς Ασίας στο Γουδί, δίπλα στο Λαϊκό Νοσοκομείο, που ήταν η τελευταία θέση του στην Ιατρική Σχολή.

Και κάτι πολύ ιδιαίτερο και εξαιρετικά ασυνήθιστο που τιμάει περαιτέρω τη μνήμη του και τη σύζυγό του Μαρία Νανά, καθηγήτρια Καρδιολογίας και διευθύντρια στο Αττικό Νοσοκομείο, γιατί σαφώς η απόφασή τους ήταν κοινή: στη δεκαετία του ’90 ένα κοινωνικό ίδρυμα της Αττικής που είχε τη φροντίδα περίπου 20 παιδιών σχολικής ηλικίας βρέθηκε σε διοικητικό αδιέξοδο και οικονομικές δυσκολίες. Ο Γιάννης και η Μαρία που γνώριζαν το ίδρυμα ανέλαβαν αρμοδιότητες καθοδήγησης, προστασίας των παιδιών, οικονομικής βοήθειας και «κηδεμονίας» μέχρι που ο χρόνος και η ηλικία των παιδιών έφθασαν σε αποδεκτές διεξόδους. Και να σκεφτεί κανείς πως αυτό το ζευγάρι των γιατρών με τις τόσες επιστημονικές υποχρεώσεις του και οικονομικά καθημερινότητας δεν είχε περίσσευμα ούτε χρόνου ούτε χρημάτων!..

Στον άνθρωπο αυτό με τις τόσο εξαίρετες και μεγάλες προσπάθειες και προσφορές η Ιατρική Σχολή δεν συμπεριφέρθηκε ανάλογα. Από όταν έγινε καθηγητής δεν του δόθηκε ο ανάλογος και κατάλληλος χώρος με υποδομές για τη συνέχιση του έργου του και των προγραμμάτων του, πράγμα που θα διασφάλιζε και τη συνέχισή τους από τους συνεργάτες του και μαθητές του. Αυτό δεν το αναφέρω από πρόθεση κριτικής γιατί δεν είναι της στιγμής. Το επισημαίνω με πνεύμα υπενθύμισης και ευαισθητοποίησης γιατί αυτό αποτελεί τιμή στη διαδρομή του και τη μνήμη του. Γιατί οι θεσμικοί χώροι όπως το Πανεπιστήμιο, εν προκειμένω η Ιατρική Σχολή, έχουν χρέος να ανταποκρίνονται ανάλογα και να τιμούν ανθρώπους με τέτοιο έργο, καταξίωση και προσφορά. Γιατί γίνεται αυτό παράδειγμα προς τους συναδέλφους και τους μαθητές μας, αλλά και την κοινωνία όπου ζούμε και που της χρωστάμε γιατί σε αυτή μεγαλώσαμε και σταδιοδρομήσαμε. Αυτή η υπενθύμιση είναι από εμέ η από καρδιάς κατάθεση στη μνήμη του Γιάννη Νανά.

Ο Διονύσης Κ. Βώρος είναι ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών