Ενα Μπούκερ για τα φαντάσματα της Σρι Λάνκα

Το 1990 είναι μια χρόνια κατά την οποία ο εμφύλιος στη Σρι Λάνκα φτάνει σε σημείο έκρηξης: οι κυβερνητικές δυνάμεις συγκρούονται με τους «Τίγρεις Ταμίλ», αντάρτες που διεκδικούν την ανεξαρτησία τους, αφήνοντας πίσω μια ρημαγμένη χώρα. Ο πόλεμος κρατάει από το 1983 και θα συνεχιστεί έως το 2009 εθίζοντας τους Σριλανκέζους – αλλά και τους γείτονές τους – στη βία. Τη χρονιά αυτή επιλέγει ως «σκηνικό» για το μυθιστόρημά του «The seven moons of Maali Almeida» ο 48χρονος Σριλανκέζος Σεχάν Καρουνατιλάκα, ο οποίος από χθες τα μεσάνυχτα είναι ο φετινός κάτοχος του βραβείου Μπούκερ. Ηταν μάλιστα ο δεύτερος συγγραφέας από τη Σρι Λάνκα που μέσα σε δύο χρόνια βρέθηκε στη βραχεία λίστα μετά τον Anuk Arudpragasam με το «Passage north».  (2021).

Στην ιστορία του Καρουνατιλάκα τα φαντάσματα είναι περισσότερα από τους επιζήσαντες του εμφυλίου. Περιφέρονται με τον άνεμο, εισχωρούν στον κόσμο των ζωντανών, αναζητούν εκδίκηση, ταξιδεύουν εκεί όπου τους καλούν με το όνομά τους. Ενα από αυτά είναι του 34χρονου ομοφυλόφιλου φωτογράφου Μαίντα «Μααλί» Αλμέιντα, ο οποίος μέσα σε «εφτά φεγγάρια» πρέπει να ανακαλύψει τους δολοφόνους του. Αντλώντας υλικά από τη ρημαγμένη ιστορία της πατρίδας του, αλλά και από τη μυθολογία της ο συγγραφέας στήνει μια αλληγορία για τη ζωή που μοιάζει με θάνατο και τον θάνατο που φέρνει η απώλεια της μνήμης. Ο ήρωάς του, φωτογράφος και αυτόπτης μάρτυς σκηνών που άφησαν πληγές πάνω στο σώμα της Σρι Λάνκα, θα βρει ως το τέλος την απάντηση αν, παρ’ όλ’ αυτά, καταφάσκει κανείς στη ζωή άνευ όρων.  «Είναι κάτι… Χωρίς αμφιβολία, αυτό είναι το πιο ευγενικό πράγμα που μπορείς να πεις για τη ζωή. Δεν είναι και τίποτα». Αυτό τού αναγνώρισε και η κριτική επιτροπή κάνοντας λόγο για τις αξίες της «πίστης και της αγάπης» σε ένα μυθιστόρημα που περιγράφει τη βία.

Συνυποψήφιοι του νικητή ήταν: ο Αμερικανός Πέρσιβαλ Εβερετ, με μια ιστορία ρατσιστικής βίας στο σύγχρονο Μισισίπι – αναφορά στον φόνο του 14χρονου Εμετ Τιλ το 1955 («The trees»)· η Ιρλανδή Κλερ Κίγκαν, με ιστορίες βιοπαλαιστών στην Ιρλανδία του 1985 και ένα «σκάνδαλο» στα διαβόητα πλυσταριά της Μαγδαληνής («Μικρά πράγματα σαν κι αυτά», αναμένεται από το Μεταίχμιο)· η ΝοΒάιλοετ Μπουλάουαγιο, που μεταφέρει τη «Φάρμα των ζώων» του Οργουελ στη γενέτειρά της, Ζιμπάμπουε, απηχώντας την εποχή του Μουγκάμπε («Glory»)· η Αμερικανίδα Ελίζαμπεθ Στράουτ, με την ιστορία της συγγραφέως Λούσι Μπάρτον και του πρώην συζύγου της, Γουίλιαμ («Ω, Γουίλιαμ!», αναμένεται από την «Αγρα»)· και ο βρετανός «βετεράνος» Αλαν Γκάρνερ, ο γηραιότερος υποψήφιος στην ιστορία του θεσμού με τον σύγχρονο μύθο του περιπατητή Treace Walker στο Τσεσάιρ της Αγγλίας («Treace Walker»).

Το βραβείο Booker, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 στερλινών (57.700 ευρώ), κερδίζει κάθε χρόνο το καλύτερο μυθιστόρημα που γράφτηκε στα αγγλικά και δημοσιεύτηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ιρλανδία. Φέτος το απένειμε – για έβδομη φορά – η Καμίλα, «βασιλική σύζυγος» πλέον κατά το πρωτόκολλο, στον πολυχώρο παραστατικών τεχνών και συναυλιών Roundhouse, στο Βόρειο Λονδίνο, ενώ η Dua Lipa τραγούδησε, εκτός άλλων, και το «Happy birthday» στον Αλαν Γκάρνερ, που συμπλήρωνε χθες το 88ο έτος της ηλικίας του.

Σημείωση: στο χθεσινό δημοσίευμα «Διαβάζοντας τους 6 του Μπούκερ» αποδόθηκε λανθασμένα στον Καρουνατιλάκα ο τίτλος «Chats with the dead», δηλαδή το προηγούμενο βιβλίο του (2020).