Στη (νέα) εποχή {LF}των δεινοσαύρων{CR}

Μπορεί η Πολιτική «Ενωση» της Ευρώπης, που έκανε πρεμιέρα την περασμένη εβδομάδα στην Πράγα, να μας απασχόλησε μεν, κυρίως λόγω Ερντογάν, αλλά, ασφαλώς, δεν συστήθηκε γι’ αυτό. Ως προς τον γενεσιουργό της στόχο όμως έχει ήδη αποτύχει. Το «γιατί» είναι απολύτως προφανές:

1. Πρώτον, επειδή μιλάμε για μια Πολιτική «Ενωση» (ή κάτι σαν αυτό, δεν είναι και σίγουρο ακόμα για τι πραγματικά μιλάμε τελικά – κι αυτό είναι άλλο ένα σημείο δομικής αποτυχίας) σε μια Γηραιά Ηπειρο, η οποία παιδεύεται να ενωθεί από το 1957 και ακόμα δεν τα έχει καταφέρει. Τα έχει πού; Εκεί που θέλει η Γερμανία: στο κοινό νόμισμα και την κοινή αγορά, αλλά όχι φυσικά στο κοινό χρέος, ούτε βέβαια στην κοινή εξωτερική πολιτική, ούτε στην κοινή άμυνα, ούτε σε τίποτε άλλο από εκείνα που συνθέτουν τη δική της εθνική ατζέντα, όπως άλλωστε φάνηκε ξανά και με την ενεργειακή κρίση των τελευταίων μηνών. Οταν κράτη όπως αυτά της ευρωζώνης, που έχουν αποκτήσει κοινό νόμισμα, κοινούς νόμους και κανονισμούς, κοινό περιβάλλον κίνησης κεφαλαίων και (όταν θέλουν) ανθρώπων και τόσα άλλα, δεν έχουν καταφέρει να αποκτήσουν πολιτική ένωση, τι καταλαβαίνει κανείς; Οτι θα το καταφέρουν τα… διπλάσια κράτη, με τα οποία συγκριτικά τα χωρίζει το απόλυτο χάος απ’ ό,τι τα προηγούμενα; Αστειότητες.

2. Δεύτερον, πρέπει να σταθούμε πιο κοντινά στις ίδιες τις πραγματικές συγκρούσεις των πολιτικών: λέμε η «Ευρώπη». Καλό ακούγεται. Αλλά πόση σχέση έχει με την πραγματικότητα; Περίπου καμία. Δεν υπάρχει μία Ευρώπη. Υπάρχουν, ειδικά στην πλήρη κλίμακα, «μέχρι τα Ουράλια» που έλεγε και ο μακαρίτης ο Γκορμπατσόφ, καμιά δεκαριά διαφορετικές μείζονες πολιτικές, που στην καλύτερη περίπτωση απλώς δεν ταυτίζονται και με κάποια δυσθυμία ανέχονται η μία την άλλη, ενώ στη χειρότερη απεργάζονται στο ημίφως η μία τη διάλυση της άλλης. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Το να λες ότι θα τα ενώσεις όλα αυτά επειδή έχουν την κοινή «ταμπέλα» «Ευρώπη» είναι απλώς φαιδρό. Πολύ περισσότερο που δεν την έχουν: λ.χ. η Τουρκία από πού και ως πού είναι «Ευρώπη»; Ούτε η ίδια δεν λέει ότι είναι. Και όμως, ήταν εκεί. Και έκανε και σαματά… Πέρα από τα ελληνοτουρκικά, ο Ερντογάν είπε και πάλι ότι δεν πρόκειται να ξεμπλοκάρει την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ… Τι πόλεμος στην Ουκρανία και τι πυρηνικές απειλές… Αυτός διαφωνεί. Το μόνο συμπέρασμα, ότι η Ρωσία είναι απομονωμένη. Ε, τι, νέο είναι αυτό; Κατά τα άλλα, ούτε ένα ουσιώδες ανακοινωθέν δεν είναι σε θέση να βγάλει ένα τέτοιο ετερόκλητο, δεινοσαυρικό σχήμα. Γιατί περί αυτού μιλάμε: μια νέα εποχή δεινοσαύρων, στη Δυτική Ευρώπη, «απέναντι» σε μια άλλη νέα αντίστοιχη στην Ανατολή – η δεύτερη πετάει και πυραύλους και απειλεί με πυρηνικά…

3. Τρίτον, η Ευρώπη είναι, γενικά, ένας χώρος δημοκρατιών – και μάλιστα, πολλές εξ αυτών οι πιο προηγμένες στη γη -, εκεί που τα κάνει μαντάρα με τη δημοκρατία είναι στις διαδικασίες με τις οποίες λειτουργεί η κοινή υπερδομή της. Αλλά, σε εθνικό επίπεδο, οι ευρωπαϊκές είναι κορυφαίες δημοκρατίες. Ομως ουδέποτε στην Ιστορία υπήρξαν δημοκρατίες που δεν μπορούν να μιλήσουν την ίδια γλώσσα. Και εδώ, ζωή να ‘χουμε, έχουμε καμιά 25ριά γλώσσες. Ποια πολιτική ένωση; Μόνον η Ελβετία (και σε έναν βαθμό το Βέλγιο) έχει καταφέρει να μανατζάρει αυτό το αδιανόητο πρόβλημα δημοκρατίας – ένωσης – γλώσσας. Καμία άλλη χώρα. Είναι δυνατόν να το πετύχει μια ήπειρος με περίπου 400.000.000 πληθυσμό;

Υπάρχουν και πολλά άλλα: οι διμερείς συμμαχίες με άλλες, ιδίως μεγάλες, δυνάμεις, οι οικονομικές σχέσεις, οι πολιτικές, οι ιδεολογίες: είναι αμέτρητα όσα καθιστούν αδύνατη μια πολιτική ένωση με 40 τόσους αρχηγούς κρατών παρόντες. Λοιπόν: τα προβλήματα δεν λύνονται με το να φτιάχνεις περισσότερες και… χαοτικότερες δομές από εκείνες που ήδη απέτυχαν να τα λύσουν. Ειδικά δε όταν στην οικογενειακή φωτογραφία ο γερμανός καγκελάριος στέκει κάπου αδιάφορος, απόμακρος, διακριτικός, πάνω δεξιά τρίτη γραμμή στο βάθος, σαν να εκπροσωπεί την Ανδόρα. Λύνονται, αν και όπως λύνονται, με το να λες την αλήθεια. Και να πολιτεύεσαι με αυτήν.