Ιστορική συμφωνία μεταξύ δύο… εχθρών

Σε μια ιστορική συμφωνία κατέληξαν Ισραήλ και Λίβανος επιλύοντας μια διαμάχη σχετικά με τα κοιτάσματα φυσικού αερίου και τα θαλάσσια σύνορα των δύο χωρών. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό διπλωματικό επίτευγμα που θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγή φυσικού αερίου στη Μεσόγειο άμεσα. Ο Γιαΐρ Λαπίντ, πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιβεβαίωσε χθες ότι μήνες διαπραγματεύσεων με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ κατέληξαν σε αυτή την «ιστορική συμφωνία» μεταξύ των δύο κρατών, τα οποία βρίσκονται τυπικά σε πόλεμο από την εποχή της δημιουργίας του Ισραήλ το 1948. Η συμφωνία «θα ενισχύσει την ασφάλεια του Ισραήλ, θα εισφέρει δισεκατομμύρια στην οικονομία της χώρας και θα διασφαλίσει τη σταθερότητα των βόρειων συνόρων μας», πρόσθεσε.

Σε ανακοίνωση του γραφείου του προέδρου του Λιβάνου Μισέλ Αούν αναφέρεται ότι η τελευταία εκδοχή της συμφωνίας «ικανοποιεί τον Λίβανο, ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του και διατηρεί τα δικαιώματά του στους φυσικούς του πόρους», προσθέτοντας ότι θα πραγματοποιηθούν περισσότερες διαβουλεύσεις πριν από την επίσημη ανακοίνωση.

Η συμφωνία αναμένεται να επιτρέψει την ισραηλινή παραγωγή φυσικού αερίου από το θαλάσσιο κοίτασμα Karish, το οποίο μαζί με το κοντινό κοίτασμα Tanin εκτιμάται ότι περιέχουν 2-3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Ο Λίβανος είχε προηγουμένως διεκδικήσει μέρος του κοιτάσματος Karish ως δικό του. Αν και σχετικά μικρό από την άποψη της παγκόσμιας παραγωγής, η εκμετάλλευση του Karish είναι μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη για τους δυτικούς συμμάχους του Ισραήλ, καθώς η εισβολή στην Ουκρανία εκτίναξε τις τιμές της ενέργειας στα ύψη και άφησε την Ευρώπη να αναζητά εναλλακτικές λύσεις για το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο Λίβανος, βυθισμένος σε βαθιά οικονομική κρίση, ελπίζει ότι το γειτονικό μελλοντικό κοίτασμα, το Qana, θα μπορούσε να προσφέρει μια οικονομική σανίδα σωτηρίας αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αντιπροσωπεία της TotalEnergies, του γαλλικού πετρελαϊκού κολοσσού, έφτασε στη Βηρυτό χθες για να συζητήσει την άμεση εξερεύνηση.

Οι συνομιλίες για την επίλυση της συνοριακής διαμάχης ξεκίνησαν το 2020, αλλά αντιμετώπισαν επανειλημμένες αναποδιές, συμπεριλαμβανομένων των απειλών προς το Ισραήλ από το ισχυρό σιιτικό κίνημα του Λιβάνου, τη Χεζμπολάχ, που προειδοποίησε να μην ξεκινήσει η εξόρυξη από το Karish πριν από την ολοκλήρωση της συμφωνίας. To καλοκαίρι, όταν το Ισραήλ έφερε ένα πλοίο της Energean στην περιοχή, η Χεζμπολάχ εκτόξευσε προς αυτό μη επανδρωμένα αεροσκάφη χωρίς εξοπλισμό, τα οποία καταρρίφθηκαν από τον ισραηλινό στρατό.

Την περασμένη εβδομάδα όλα έδειχναν ότι η συμφωνία δεν θα επιτευχθεί, καθώς το Ισραήλ γνωστοποίησε ότι σκόπευε να απορρίψει τις προτεινόμενες αλλαγές του Λιβάνου στο τελικό σχέδιο που υπέβαλε ο αμερικανός απεσταλμένος για ενεργειακά θέματα Αμος Χολστάιν, ο επικεφαλής διαμεσολαβητής της Ουάσιγκτον, και ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας Μπέντι Γκαντζ έθεσε τα στρατεύματα σε ύψιστη επιφυλακή. Ωστόσο, υπό την πίεση να επιτευχθεί συμφωνία πριν λήξει η θητεία του Αούν ως υπηρεσιακού προέδρου στις 31 Οκτωβρίου και πριν από τις εκλογές στο Ισραήλ την 1η Νοεμβρίου, οι διαπραγματευτές κατάφεραν να παραδώσουν το βράδυ της Δευτέρας μια τροποποιημένη πρόταση αποδεκτή και από τις δύο πλευρές.

«Φυσικά υπήρξαν συμβιβασμοί και από τις δύο πλευρές», δήλωσε η Ορνα Μιζράχι, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας, ένα ισραηλινό think tank. «Εκ των πραγμάτων ίσως η συμφωνία να είναι λίγο πιο περιορισμένη από ό,τι θα ήλπιζε κάποιος, αλλά εξακολουθεί να είναι μια πολύ σημαντική συμφωνία. Δημιουργεί μάλιστα ελπίδες ότι θα μπορούσε να υπάρξει πραγματική αλλαγή στη σχέση μεταξύ των δύο χωρών». Και πρόσθεσε: «Τελικά, η Χεζμπολάχ αποφάσισε να συμμετάσχει, δεδομένης της επείγουσας οικονομικής κατάστασης στον Λίβανο».

Το τελικό σχέδιο της συμφωνίας θα τεθεί προς έγκριση ενώπιον της υπηρεσιακής κυβέρνησης του Ισραήλ μέσα στην εβδομάδα.

Μήνυμα από Μπάιντεν

«H ενέργεια, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, θα πρέπει να χρησιμεύει ως εργαλείο συνεργασίας, σταθερότητας, ασφάλειας και ευημερίας και όχι ως εργαλείο σύγκρουσης», δήλωσε (φωτογραφίζοντας έτσι εμμέσως πλην σαφώς την Τουρκία) ο αμερικανός πρόεδρος, Τζο Μπάιντεν, χαιρετίζοντας την ιστορική συμφωνία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνομίλησε μάλιστα με τους ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου προκειμένου να τους συγχαρεί.