Θρησκευτικό μωσαϊκό

Οι καλοκαιρινές συνάξεις των δωδεκαθεϊστών, που παρελαύνουν ντυμένοι με αρχαιοελληνικούς μανδύες στους δρόμους της Πιερίας, συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον ακόμη και του Associated Press, ενώ τα 200 χρόνια από τη γέννηση του προφήτη Μπαχαολά γιορτάστηκαν σε Ρόδο και Κρήτη με ανακοινώσεις στα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Πόσο γνωστά είναι, τελικά, σε όλους μας τα δόγματα που συνθέτουν το θρησκευτικό μωσαϊκό της χώρας μας;

Αλεβίτες και μπαχάι, δωδεκαθεϊστές και μουσουλμάνοι, βουδιστές και ινδουιστές… όλοι έχουν τους «ευκτήριους οίκους» τους στην Ελλάδα, παρά τις μεγάλες συζητήσεις περί θρησκευτικής ανελευθερίας που πυροδοτούνται ανά διαστήματα στη δημόσια σφαίρα. Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί δεκατρείς άδειες για ισλαμικά τεμένη στην Αθήνα – γεγονός άγνωστο στους περισσότερους -, δύο για ναούς δωδεκαθεϊστών, τρεις για μπαχάι, ενώ προσφάτως λειτούργησε το πρώτο τζεμεβί για αλεβίτες, το οποίο είναι μόλις το τρίτο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι θρησκευτικοί λειτουργοί των χώρων αυτών τελούν μυστήρια, όπως γάμους στο όνομα των θεών του Ολύμπουή βαπτίσεις, και απολαμβάνουν τα προβλεπόμενα από τον νόμο προνόμια.

Αδειες. Για τον λόγο αυτό, δεν ήταν λίγες οι φορές που οι εκπρόσωποί τους δέχτηκαν με έκπληξη την άδεια που τους παραχώρησε το ελληνικό κράτος. Για τους αλεβίτες της Θράκης, μια μειονότητα μέσα στη μειονότητα, με παρουσία τουλάχιστον 620 χρόνων στην περιοχή, η κατασκευή του τζεμεβί ήταν ένα «τρελό όνειρο», όπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» στα τέλη του περασμένου Ιουνίου ο Πυρελή Μουμίν, διευθυντής του μειονοτικού σχολείου στο Μεγάλο Δέρειο, γενικός γραμματέας του τοπικού πολιτιστικού μορφωτικού συλλόγου και ψάλτης στο τζεμεβί. «Οταν ξεκινήσαμε να κάνουμε σχέδια για έναν δικό μας χώρο λατρείας, οι περισσότεροι δεν πίστευαν ότι θα γίνει. Ετσι, η μέρα των εγκαινίων ήταν η ομορφότερη, η πιο ευτυχισμένη μέρα για την κοινότητα των αλεβιτών».

Λίγοι γνωρίζουν, επίσης, πως στην Ελλάδα υπάρχει βουδιστική στούπα. Η ιδέα για τη δημιουργία της γεννήθηκε το 1987 και ο χώρος εγκαινιάστηκε το 2010 στα βουνά της Κορινθίας, που επελέγησαν από δύο Θιβετιανούς ως τόπος ιδανικός για διαλογισμό. Και ακόμη λιγότεροι έχουν ακουστά πως το 2012 έλαβε άδεια λειτουργίας ένας ινδουιστικός ναός στην Αθήνα ως «σπίτι προσευχής» για τους πιστούς της Διεθνούς Κοινωνίας για τη Συνείδηση του Κρίσνα. Το δόγμα με τη μεγαλύτερη αύξηση χώρων λατρείας στην Ελλάδα την τελευταία πενταετία είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μάρτυρες του Ιεχωβά. Ομως, τους περισσότερους θρησκευτικούς χώρους μετά την Ορθόδοξη Εκκλησία διατηρεί, αναμφισβήτητα, το Ισλάμ. Σήμερα στη Θράκη λειτουργούν περισσότερα από 250 τεμένη για τα περίπου 130.000 μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας. Οπως λένε όσοι γνωρίζουν, «η Θράκη έχει τη μεγαλύτερη αναλογία τζαμιών ανά μουσουλμανικό πληθυσμό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση, μεγαλύτερη ακόμη και από κάποιες αμιγώς μουσουλμανικές χώρες», παρά το μπαράζ δηλώσεων περί του αντιθέτου από την τουρκική ηγεσία. Κι αν τα προηγούμενα χρόνια η κατασκευή του τζαμιού στον Βοτανικό προκάλεσε αντιδράσεις, σχεδόν απαρατήρητο πέρασε το γεγονός πως τα τελευταία οκτώ χρόνια έχουν δοθεί άδειες για δεκατρία τζαμιά στην Αθήνα και για ένα ακόμη στη Θήβα. Ενα από τα παλαιότερα είναι το ισλαμικό τέμενος των ελλήνων μουσουλμάνων στη Δραπετσώνα που αδειοδοτήθηκε το 2014, ενώ το 2015 ξεκίνησαν νόμιμα τη λειτουργία τους ένα τζαμί για μέλη της πακιστανικής κοινότητας σε προάστιο της Δυτικής Αττικής και ένα ακόμη σε διαμέρισμα της Πλατείας Βικτωρίας, όπου προσεύχονται κυρίως μετανάστες από το Μπανγκλαντές.

Ελεγχοι. «Το Αρθρο 13 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει τη θρησκευτική ελευθερία στη χώρα, είναι η βάση πάνω στην οποία λειτουργούμε», λέει στα «ΝΕΑ» ο γενικός γραμματέας Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας Γιώργος Καλαντζής και συνεχίζει: «Ο νόμος προστατεύει το απαραβίαστο της θρησκευτικής συνείδησης και ορίζει πως η λατρεία κάθε γνωστής θρησκείας είναι ελεύθερη. Κι όταν λέμε “κάθε γνωστής θρησκείας” εννοούμε θρησκείας που να μην έχει κρύφια δόγματα. Υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να εκδοθεί η άδεια ενός χώρου λατρείας, ενώ έχει αποδειχτεί βαρύνουσας σημασίας η λειτουργία του ηλεκτρονικού μητρώου θρησκευτικών λειτουργών. Σε αυτό περιλαμβάνονται φυσικά πρόσωπα που τελούν ιερολογίες με αστικές συνέπειες, ώστε να ελέγχεται η νομιμότητα στην άσκηση των αρμοδιοτήτων τους».

Βανδαλισμοί. Σύμφωνα με την ετήσια καταγραφή του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, το 2020 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 404 περιστατικά εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας, με τη συντριπτική πλειονότητα να αφορά την Ορθόδοξη Εκκλησία. Είχαν τη μορφή βανδαλισμών, διαρρήξεων, κλοπών, ιεροσυλιών, νεκροσυλιών και τοποθέτησης εκρηκτικών μηχανισμών. Ακολουθούσαν περιστατικά εις βάρος του ιουδαϊσμού και του μουσουλμανισμού, ενώ σημειώθηκαν επίσης συμβάντα κατά της Καθολικής Εκκλησίας και των Γνήσιων Ορθόδοξων Χριστιανών. Οπως προκύπτει από την ανάλυση των περιστατικών, οι επιθέσεις κατά χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα έχουν κυρίως πολιτικό υπόβαθρο – για παράδειγμα ρατσιστικό και αντισημιτικό χαρακτήρα – ή σχετίζονται με τη στάση της Εκκλησίας απέναντι σε κοινωνικά ζητήματα, όπως το θέμα του εμβολιασμού κατά της Covid-19.