Υμνος εις την ελευθερίαν

Να εκφράσω, κατ’ αρχάς, τις ευχαριστίες μου στον «Κύκλο Ιδεών» του Ευάγγελου Βενιζέλου, διότι από την πρόσφατη διημερίδα τους προέκυψαν τα στοιχεία που με οδηγούν στις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα που θα θέσω υπ’ όψιν σας παρακάτω. Αναφέρομαι στα ευρήματα της έρευνας της κοινής γνώμης από τη Metron Analysis, που παρουσιάστηκε στο συνέδριο και, πρωτίστως, στη διαπίστωση ότι οι Ελληνες βάζουμε την ελευθερία πάνω από την ασφάλεια. Προσοχή: το ερώτημα δεν τίθεται διαζευκτικά ως δίλημμα. Δεν τους ρωτούν, δηλαδή, ποιο από τα δύο, ελευθερία ή ασφάλεια, θα διάλεγαν, αν έπρεπε να διαλέξουν μόνο ένα. Τους ρωτούν τι από τα δύο είναι σημαντικότερο. Το 59% απαντά «η ελευθερία» και το 31% απαντά «η ασφάλεια».

Ως ελευθερία, υποθέτω, ορίζουμε τη δυνατότητα να δρούμε χωρίς το εμπόδιο της βίας ή του καταναγκασμού. Με άλλα λόγια, να μη μου επιβάλλει κανένας  *****  (στη θέση των αστερίσκων βάζετε τον όρο της αρεσκείας σας) που δεν του πέφτει λόγος τι θα κάνω εγώ! Ετσι θα το ακούγαμε να διατυπώνεται στον γλαφυρό λόγο του Καφενείου. (Με κεφαλαίο, διότι ο θεσμός του Καφενείου στην Ελλάδα είναι παλαιότερος του Πανεπιστημίου και πάντα ισχυρότερος. Είναι ένα είδος «απροϋπόθετης» ακαδημίας γραμμάτων, τεχνών και, προπαντός, επιστημών…) Επομένως, ελευθερία χωρίς ασφάλεια από τη βία και τον καταναγκασμό δεν υπάρχει. Στην πραγματικότητα, η ασφάλεια είναι η προϋπόθεση της ελευθερίας και αυτό μάλλον πολλοί από εμάς δεν το υπολογίζουμε, αν ερμηνεύω σωστά τα στοιχεία. Περίεργο μεν, εξηγείται δε, όπως θα δούμε παρακάτω.

Η προτίμηση στην ελευθερία διακρίνεται και στις απαντήσεις των ερωτηθέντων για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τον πόλεμο που έκτοτε μαίνεται. Η συντριπτική πλειοψηφία, το 71%, είναι κατά της Ρωσίας και μόνον ένα 16 δηλώνει υπέρ. Λογικό και απολύτως συμβατό το εύρημα με την αξία που δίνει ο Ελληνας στην ελευθερία! Εύγε μας! Την ελευθερία τους, άλλωστε, υπερασπίζονται μαχόμενοι οι Ουκρανοί, γι’ αυτήν προσφέρουν τη ζωή τους στον αγώνα. Αν ήθελαν ασφάλεια, θα μπορούσαν να ήσαν ασφαλείς όλοι τους, με τα ρωσικά άρματα σταθμευμένα στις οδικές διασταυρώσεις του Κιέβου. Μόνο καμιά δεκαριά χιλιάδες «νεοναζί», άντε είκοσι, θα ταλαιπωρούνταν λιγάκι, αλλά οι υπόλοιποι θα ήσαν πιο ασφαλείς από πριν. Προτιμούν την ελευθερία τους όμως, έστω και αν ο πόλεμος στέλνει τη χώρα τους δεκαετίες πίσω. Πώς να μην είμαστε μαζί τους σε ποσοστό 71%;

Η κατάσταση ανατρέπεται, όμως, όταν τίθεται το ερώτημα, αν θέλουμε η Ευρωπαϊκή Ενωση να αλλάξει τη στάση της έναντι της Ρωσίας, λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στην καθημερινότητα (ενεργειακό, πληθωρισμός κ.λπ.). Τότε βλέπουμε ότι η ίδια συντριπτική πλειοψηφία, 71%, θέλει να κάνει πίσω η ΕΕ και να τα βρει με τον Πούτιν, ενώ όσοι θέλουν την Ευρώπη να συνεχίσει να αντιστέκεται στον Πούτιν είναι μόνο το 25%. Αλλο περίεργο τούτο. Πάνω από όλα η ελευθερία, τη λατρεύουμε, την έχουμε ιερή, αλλά ως εκεί που βάζει το χέρι της στην τσέπη μας. Οχι κιόλας να πληρώσουμε για την ελευθερία! Φυσικό δικαίωμα του ανθρώπου είναι. Στο κάτω κάτω, για τη δική μας ελευθερία μιλάμε τόση ώρα, αν δεν το είχατε καταλάβει, όχι για τη δική τους. Αυτή είναι περίπου η λογική της συγκεκριμένης, προφανώς αντιφατικής, στάσης.

Είναι αντίφαση, γιατί αν αντιλαμβανόμαστε την ελευθερία μας μακροπρόθεσμα, μέσα στο πραγματικό ιστορικό πλαίσιο που της επιτρέπει να υπάρχει, τότε σφάλλουμε οικτρά αν πιστεύουμε ότι η ελευθερία των Ουκρανών μπορεί να θυσιαστεί, για να εξασφαλίσει τη δική μας. Κάνουμε το λάθος εκείνων που ακολούθησαν την πολιτική του κατευνασμού έναντι του Χίτλερ στον Μεσοπόλεμο. Αν η Ευρώπη υποκύψει τώρα στον εκβιασμό του Πούτιν, προκειμένου να διατηρήσει την ευημερία της και την ομαλότητα της καθημερινότητας, να είμαστε βέβαιοι ότι σύντομα θα υπάρξει και επόμενη φορά και μεθεπόμενη και θα πάει έτσι μέχρις ότου ο Πούτιν αποκαταστήσει τη Ρωσία ως υπερδύναμη στην Ευρώπη. Είναι βαθιά νυχτωμένος όποιος φαντάζεται ότι η Ελλάδα θα μείνει ανεπηρέαστη από μια τέτοια αναδιάταξη των ισορροπιών στην Ευρώπη. Τη δική μας ελευθερία υπερασπιζόμαστε, με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Πώς μπορεί να διαφεύγει αυτό από τον εξυπνότερο λαό του κόσμου, που ζει στην ωραιότερη χώρα του κόσμου; Πείτε μου πώς.

Συμπεραίνω, λοιπόν, ότι ως ελευθερία εννοούμε πολύ απλά την καλοπέραση και τη βολή μας. Αξίζει τον κόπο να μπείτε στην ιστοσελίδα της Διεθνούς Τραπέζης και να δείτε σε ένα υπέροχο γράφημα πώς σκαρφάλωνε σιγά-σιγά στην αρχή, αλματωδώς μετά την ένταξη της χώρας στο ευρώ, το ΑΕΠ της χώρας, όλα αυτά τα χρόνια από τη Μεταπολίτευση μέχρι τη χρεοκοπία. Δεν είναι άσχετο με ό,τι υποστηρίζω παραπάνω. Είναι η εξήγηση.