Το ορυκτό βίωμα της Ερνό

Υπάρχει η αφήγηση που θάλλει πάνω στο ορυκτό βίωμα, στο εύφορο και κοινό χώμα της ανθρώπινης εμπειρίας. Δεν πάει να αλλάζουν οι γενιές, να μεγαλώνουν σε άλλη χώρα οι άνθρωποι. Οι μανάδες θα λένε πάντα τις ίδιες ατάκες, ο ταξικός γκρεμός θα παραμένει γκρεμός κάτω από τα πόδια των πιο διαβαστερών μαθητών, τα γράμματα θα σηκώνουν το ταβάνι λίγο πιο ψηλά, η Ιστορία θα χαράζει τις ζωές των ανθρώπων, τα οικογενειακά τραπέζια θα παραμένουν τα ίδια.

Τα βιβλία της Ερνό διαθέτουν μια ορμή που αναβλύζει με δύναμη από τα βάθη της ύπαρξης. Δημιουργούν την αίσθηση ότι γράφονται σε απόλυτο παρόν. Λες και τα πράγματα θα μπορούσαν να ειπωθούν μόνο έτσι, μόνο με αυτές τις λέξεις. Πίσω από αυτή την τεχνουργημένη φυσικότητα κρύβεται μια λεπταίσθητη αρχιτεκτονική.

Η αφήγηση της Ερνό ρέει σαν προφορικός λόγος: ακούγεται άλλοτε σαν ψίθυρος, άλλοτε σαν η φωνή ενός φίλου που έζησε πράγματα που ξέρουμε, πράγματα που ζήσαμε κι εμείς, κι άλλοτε σαν μια φωνή μέσα στο κεφάλι μας. Εχει να κάνει κυρίως με τον ρυθμό, τη συναρμογή των φράσεων, των παραγράφων, των κεφαλαίων σαν ένα τραγούδι, μια ραψωδία που αφηγείται τη ζωή και τον κόσμο όπως τα γνωρίσαμε.

Στα βιβλία της η Ιστορία αντικρίζεται με την προσωπική ζωή, δημόσιο με το ιδιωτικό. Η γλώσσα της δεν λέει αλλά είναι, έρχεται και κολλάει πάνω στα πράγματα. Οι λέξεις της Ερνό βάζουν τον κόσμο σε τάξη. Καταφέρνει να περισώσει τη ζωή μιας ολόκληρης γενιάς, το βλέμμα μας στα πράγματα, τη ζωή μας, για όταν εμείς δεν θα υπάρχουμε.

Τα βιβλία της Ερνό διαθέτουν τη δύναμη του ορυκτού βιώματος που ανασύρεται από τα βάθη. Φέρνει μαζί του χώματα, δεν στραφταλίζει όπως τα επεξεργασμένα μέταλλα, διαθέτει την αδρότητα και την αλήθεια του ορυκτού, την ώρα που έρχεται για πρώτη φορά στο φως. Αυτή είναι η δύναμη και η αλήθεια της Ερνό.

Η Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας και διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Το πιο πρόσφατο βιβλίο της, «VOR, πέρα από τον νόμο» (2021), κυκλοφορεί από το «Μεταίχμιο».