Παρακολουθήσεις και αυτοδυναμίες

Με μια δημοσκόπηση της Metron Analysis, που δείχνει πως οι έλληνες πολίτες προτιμούν κυβέρνηση συνεργασίας σε ποσοστό 52% παρά επαναληπτικές εκλογές (45%) σε περίπτωση που δεν υπάρξει αυτοδύναμη κυβέρνηση στην απλή αναλογική, ξεκίνησε το συνέδριο του Κύκλου Ιδεών του Ευάγγελου Βενιζέλου. Η δημοσκόπηση έθεσε τη βάση για τους γύρους συζητήσεων της πρώτης μέρας – με πρώτον εκείνον που αφορούσε τη σημασία της αυτοδυναμίας.

«Η ανάγκη να υπάρχει μια καλά επεξεργασμένη και συμπεριληπτική εθνική στρατηγική που μπορεί να συγκεντρώσει τη μεγαλύτερη δυνατή κοινωνική και πολιτική συναίνεση είναι επιτακτική μέσα σε μια τόσο πολύπλοκη και εύθραυστη συγκυρία, γεμάτη από προκλήσεις και κινδύνους», ανέφερε στην εναρκτήρια ομιλία του ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ σημείωσε πως «η εσωτερική δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα διαμορφώνει όμως τις  προτεραιότητές της με κριτήρια εσωτερικής υπερ-κομματικοποίησης», αναφέροντας πως η πιθανότητα κυβέρνησης συνεργασίας επηρεάζει «σε βάθος το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα,  προϋποθέτει πόλωση, όξυνση, ανάδειξη των “αγεφύρωτων” διαφόρων». Παρεμβαίνοντας στη συζήτηση για την αυτοδυναμία, ο Βενιζέλος σχολίασε πως η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ «ενοχλούνται» από την τρίτη πολιτική δύναμη, όμως κι εκείνη «πρέπει να το ερμηνεύσει και να δώσει απαντήσεις, αν όχι στις πρώτες εκλογές, σίγουρα στις δεύτερες. Σύμφωνα με τον Βενιζέλο, «την ευθύνη της δεύτερης εκλογής την έχει αναλάβει ήδη ο Μητσοτάκης», ενώ την ευθύνη για πιθανές τρίτες κάλπες «μπορεί να κληθεί να της αναλάβει άλλος και να το πληρώσει».

Κράτος δικαίου

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις της πρώτης ημέρας του συνεδρίου αφορούσε το κράτος δικαίου – στην οποία έγιναν ειδικές αναφορές στην υπόθεση των παρακολουθήσεων. Μιλώντας για τα σημάδια εκείνα που δείχνουν πως μια χώρα οδεύει εκτός του πλαισίου του κράτους δικαίου, ο Νίκος Αλιβιζάτος μίλησε για την άρνηση της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου, τον περιορισμό της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, τον έλεγχο των ΜΜΕ και τον επηρεασμό του εκλογικού νόμου. Η Ελλάδα, είπε, είναι κράτος δικαίου, ενώ εκτίμησε ότι η Ιταλία της Μελόνι θα περάσει νέα δοκιμασία. Ο συνταγματολόγος έκανε λόγο για τη σημασία των θεσμικών αντίβαρων, φέρνοντας ως παράδειγμα την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και κάποιες πολιτικές επιλογές στα τέλη της δεκαετίας του ’80. «Το να προβάλλεται το απόρρητο στη Βουλή μας έχει σκανδαλίσει όλους», τόνισε ο Αλιβιζάτος.

Ο Σπύρος Βλαχόπουλος ανέδειξε τη σημασία του ελεγκτικού ρόλου του Κοινοβουλίου, το οποίο «δεν είναι φόρουμ ανταλλαγής απόψεων». Εκανε ειδική αναφορά στις Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου που δεν ελέγχονται και στην τακτική να έρχονται προς ψήφιση στην Ολομέλεια διατάξεις άσχετες με το αντικείμενο του νομοσχεδίου. Ο Αντώνης Καραμπατζός απαρίθμησε τα τρία ορόσημα της υπόθεσης των παρακολουθήσεων που δεν αποτέλεσαν δείγμα καλής νομοθέτησης, γιατί μπήκαν εμβόλιμα σε άσχετα νομοσχέδια: η αλλαγή των τυπικών προσόντων του διοικητή της ΕΥΠ, η απαγόρευση της ενημέρωσης των προσώπων που παρακολουθούνται και η μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΠ στο πρωθυπουργικό γραφείο. Ο Νίκος Παπασπύρου είπε ότι το κυβερνητικό μοντέλο στην Ελλάδα είναι δικομματικό και συγκεκριμένο, πως θα έπρεπε να απορροφά τις συγκρούσεις και να αποδέχεται την εναλλαγή ως φυσική εξέλιξη των πραγμάτων.