Η διακριτική (γλωσσική) γοητεία των σπορ

Ακούγοντας πρόσφατα κάποια συζήτηση στην τηλεόραση, συνειδητοποίησα πόσο συχνά χρησιμοποιούνται πλέον στον πολιτικό αλλά και γενικότερα στον δημόσιο λόγο εκφράσεις και όροι που προέρχονται από τον κόσμο των σπορ. Μάλιστα, οι περισσότερες από αυτές τις εκφράσεις θα έλεγα ότι είναι σχετικά πρόσφατες, όχι μόνο ως προς τη μεταφορική/πολιτική τους χρήση αλλά και ως προς την πρώτη, την αθλητική.

Οπως είναι ίσως φυσικό, οι εκφράσεις αυτές προέρχονται κυρίως από το πιο δημοφιλές απ’ όλα τα σπορ, από το ποδόσφαιρο. Παραθέτω λοιπόν, ενδεικτικά και μόνο:

Χάσαμε την μπάλα ή/και χάθηκε η μπάλα. Οταν ένα κόμμα, μια παράταξη, μια συλλογικότητα (που λένε και οι Συριζαίοι) βρίσκεται σε σύγχυση, παραπαίει, δέχεται πλήγματα από παντού αδυνατώντας να τα ανταποδώσει.

Πετάει την μπάλα στην εξέδρα. Για κάποιον που κωλυσιεργεί, αρνείται να αντιμετωπίσει τη δυσάρεστη για αυτόν πραγματικότητα, προσπαθεί απλώς να κερδίσει χρόνο προκειμένου να αποφύγει τα χειρότερα.

Του έβγαλαν κίτρινη/κόκκινη κάρτα. Για κάποιον που, λόγω άστοχης ενέργειας, επιλογής ή δήλωσης, τίθεται ‒ ή απειλείται να τεθεί ‒ στο περιθώριο, ή ακόμα και να εξαφανιστεί οριστικά από το προσκήνιο.

Παίζει κατενάτσιο. Για κάποιον που απλώς αμύνεται, χωρίς δυνατότητα ή προοπτική να αναπτύξει πρωτοβουλία, προσπαθώντας απλώς «να μείνει στο παιχνίδι», ελπίζοντας ίσως σε καλύτερη συνέχεια.

Στενό μαρκάρισμα. Για κάποιον που είναι στριμωγμένος, που πιέζεται από παντού (παθητική εκδοχή), αλλά και για εκείνον που έχει στριμώξει τον αντίπαλό του, τον πιέζει ασφυκτικά (ενεργητική εκδοχή).

Κάνει ντρίμπλα/ντριμπλάρει. Οταν κάποιος προσπαθεί να αποφύγει την απευθείας αντιπαράθεση επιχειρημάτων, όταν υπεκφεύγει, όταν πηγαίνει την κουβέντα αλλού.

Δεν έχει πάγκο. Οταν κάποιο κόμμα ή κάποια παράταξη δεν έχει στελέχη ικανά να συνδράμουν ή/και να αντικαταστήσουν, αν χρειαστεί, την ηγεσία ή και τον ίδιον τον επικεφαλής. Υπάρχει, βέβαια, και η θετική εκδοχή της έκφρασης (έχει πάγκο), όταν υπάρχει πληθώρα στελεχών ικανών να αναλάβουν κάθε είδους κρίσιμα πόστα.

Παλτό. Λέξη που χρησιμοποιείται για παίκτες που σέρνονται στο γήπεδο, και κυρίως για όσους δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες εκείνων που τους έφεραν στην ομάδα (προέδρων, παραγόντων, προπονητών) αλλά και των φιλάθλων. Αντίστοιχα στην πολιτική, για κάποιον που δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις μιας θέσης, που αποδείχθηκε λίγος, ανεπαρκής.

Ας επαναλάβω με αυτήν την ευκαιρία ότι η γλώσσα, αν θέλει να μένει πάντα ζωντανή και να μην κινδυνεύει να γίνει κάτι σαν απολιθωμένο δάσος, οφείλει να μην περιφρονεί καμιά πηγή εμπλουτισμού της, όσο «ταπεινή» και αν φαίνεται αυτή εκ πρώτης όψεως. Ετσι και η αργκό του αθλητισμού και της αθλητικογραφίας, όπως και η αντίστοιχη της νεολαίας, του στρατού, του περιθωρίου, κ.ο.κ. μπορεί να αποτελεί πηγή από την οποία να αρδεύεται η γλώσσα. Θα επανέλθω με όρους και εκφράσεις από άλλα σπορ.

Επιδόρπιο

Οταν ο Γκούσταφ Μάλερ, ζώντας πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες, επισκέφθηκε τους Καταρράκτες του Νιαγάρα, αναφώνησε: «Επιτέλους! Να τι εννοώ όταν λέω φορτίσιμο».