Πέταξαν ένα «βέλος» πάνω στον αστεροειδή

Ο Δίμορφος είναι ένας μικρός αστεροειδής, με διάμετρο 160 μέτρων, όσο περίπου ένα στάδιο, σε απόσταση 11 εκατ. χιλιομέτρων από τη Γη. Είναι δορυφόρος ενός μεγαλύτερου αστεροειδούς, του Διδύμου. Κανένας από τους δύο δεν απειλεί ούτε αναμένεται να απειλήσει τη Γη στο άμεσο μέλλον. Υπάρχουν ωστόσο χιλιάδες δυνητικά επικίνδυνοι αστεροειδείς που φτάνουν κοντά, ή διασταυρώνονται με την τροχιά της Γης γύρω από τον Ηλιο. Στη σύγκρουση ενός αστεροειδούς, μεγέθους 10 χιλιομέτρων, με τη Γη αποδίδεται η εξαφάνιση των δεινοσαύρων, πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια. Ο φόβος των αστεροειδών έχει εμπνεύσει τόσες και τόσες χολιγουντιανές ταινίες. Επειδή όμως δεν περιορίζεται στο Χόλιγουντ, η NASA έστειλε προχθές το βράδυ ένα μικρό διαστημόπλοιο, το DART, να προσκρούσει πάνω στον Δίμορφο προκειμένου να διαπιστώσει αν θα μεταβληθεί η πορεία του – η «πρώτη δοκιμαστική αποστολή πλανητικής άμυνας στον κόσμο».

DART σημαίνει στα αγγλικά «βελάκι», είναι όμως στην πραγματικότητα το ακρωνύμιο του όρου Double Asteroid Redirection Test, Διπλό Τεστ Ανακατεύθυνσης Αστεροειδούς. Ηταν, για το ίδιο το διαστημόπλοιο, που εκτοξεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο από την Καλιφόρνια, και είχε μέγεθος μικρότερο από αυτοκίνητο, μία αποστολή αυτοκτονίας. Επεσε με ταχύτητα μεγαλύτερη των 22.000 χιλιομέτρων την ώρα πάνω στον Δίμορφο, και την ίδια εκείνη στιγμή, η κάμερα με την οποία ήταν εξοπλισμένο, η Draco, έπαψε να μεταδίδει εικόνες – κάνοντας τους επιστήμονες και τους μηχανικούς στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, στο Λόρελ του Μέριλαντ, όπου είχε αναθέσει η NASA το όλο πρότζεκτ, να ξεσπάσουν σε πανηγυρισμούς. «Πρώτη φορά χαίρομαι τόσο που βλέπω ένα σήμα να χάνεται», δήλωσε λίγο αργότερα ο Ραλφ Σέμελ, ο διευθυντής του Εργαστηρίου.

Το κατά πόσο πέτυχε η αποστολή, βέβαια, απομένει να φανεί. Μέχρι τώρα, ο Δίμορφος έκανε μία πλήρη περιστροφή γύρω από τον Δίδυμο σε 11 ώρες και 55 λεπτά. Η NASA ήθελε να μειώσει την τροχιά κατά 10 λεπτά, με άλλα λόγια να τον κάνει να πλησιάσει τον Δίδυμο. Το κατά πόσο τα κατάφερε, θα το διαπιστώσει συν τω χρόνω, μέσα στις επόμενες ημέρες ή και εβδομάδες, η στρατιά των τηλεσκοπίων που είναι στραμμένα πάνω στους δύο αστεροειδείς, καθώς και ο ιταλικός νανοδορυφόρος LiciaCube, που συνόδευε το DART, κρατήθηκε συνετά σε απόσταση ώστε να μην καταστραφεί από τους βράχους που εκτοξεύτηκαν λόγω της πρόσκρουσης και μαγνητοσκόπησε τη σκηνή. Θα χρειαστεί να περιμένουμε ωστόσο έως το 2027 ώστε να αναλυθούν πλήρως οι συνέπειες της πρόσκρουσης: τότε θα εξετάσει ακόμα πιο προσεκτικά τον Δίμορφο το ευρωπαϊκό σκάφος «Ηρα», το οποίο αναμένεται να εκτοξευτεί το 2024.

2.14 π.μ. ώρα Ελλάδας

Στην πραγματικότητα, μέχρι και μία ώρα πριν προσκρούσει το DART πάνω του, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν καν το ακριβές σχήμα του Δίμορφου. Ενενήντα λεπτά πριν, μόνο ο μεγαλύτερος αστεροειδής, ο Δίδυμος, ήταν ορατός στη ζωντανή ροή εικόνων που έστελνε στη Γη, ανά δευτερόλεπτο, η κάμερα του διαστημοπλοίου. Στον Δίδυμο ήταν προσανατολισμένο το DART, είχε ωστόσο προγραμματιστεί να θέσει σε λειτουργία προωθητήρες που θα το έστρεφαν προς τον μικρότερο αστεροειδή μόλις αυτός γινόταν ορατός. Πολλά θα μπορούσαν, βέβαια, να είχαν πάει στραβά – ο Δίμορφος θα μπορούσε για παράδειγμα να έχει σχήμα ντόνατ, και να περάσει τελικά το DART από μέσα του χωρίς να τον χτυπήσει. Αποδείχθηκε ωστόσο, ευτυχώς, ένας ωοειδής βράχος με ακανόνιστη επιφάνεια. Εξετάζοντας την ακριβή του σύνθεση, τα ορυκτολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά του, υπολογίζοντας επίσης τη μάζα του, μοντελοποιώντας όσα συνέβησαν στις 2.14 π.μ. χθες, ώρα Ελλάδας, οι επιστήμονες θα μπορέσουν να καταλάβουν αν και κατά πόσο μπορεί η πρόσκρουση ενός διαστημοπλοίου να αλλάξει πορεία σε έναν αστεροειδή – και να σώσει ενδεχομένως, μια μέρα, τη Γη.