Οι κίνδυνοι {LF}της πλαστής αισιοδοξίας {CR}

Τη δεύτερη εβδομάδα του Δεκεμβρίου του 1978, ένα με δύο εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν ειρηνικά στην Τεχεράνη ζητώντας από τον σάχη να φύγει. Από το ένα πέμπτο έως και σχεδόν το μισό του πληθυσμού της πόλης βρισκόταν στους δρόμους. Η CIA, παρακολουθώντας ανήσυχη την αντιπολίτευση σε έναν κρίσιμο περιφερειακό εταίρο και πελάτη για τα αμερικανικά όπλα, σημείωσε πως ένας άνδρας ήταν «ο βασικός άξονας», προσφέροντας «καθοδήγηση και στήριξη για το κίνημα που ενεργούσε στο όνομά του στο Ιράν». Ηταν ο αγιατολάχ Χομεϊνί, τότε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, εξόριστος στο Παρίσι, αν και πολλοί διαδηλωτές κρατούσαν το πορτρέτο του.  

Δεκαετίες αργότερα, και το καθεστώς που εγκαθίδρυσε ο Χομεϊνί παραμένει στην εξουσία στο Ιράν. Πλήθη έχουν βγει και πάλι στους δρόμους στην Τεχεράνη και άλλες ιρανικές πόλεις μετά τον θάνατο, στις 16 Σεπτεμβρίου, της 22χρονης Μαχσά Αμινί, στα χέρια της αστυνομίας των ηθών. Θα μπορούσε να είναι τελικά αυτή η σπίθα που θα οδηγήσει σε μαζική αλλαγή στο Ιράν, όπως ελπίζουν πολλοί; Η καταστολή των γυναικών είναι ένα υπαρξιακό ζήτημα για το καθεστώς αλλά ίσως και μία θεμελιώδης αδυναμία. Επαναλαμβάνεται, άραγε, η ιστορία; Σίγουρα, κάποιοι διαδηλωτές έχουν κάνει παραλληλισμούς με τα ταραχώδη γεγονότα του 1979, φωνάζοντας: «Θάνατος στον δυνάστη, είτε είναι ο σάχης είτε ο ανώτατος ηγέτης!».

Υπάρχουν πολλοί λόγοι να εντυπωσιαζόμαστε από αυτά που συμβαίνουν στο Ιράν. Διαδηλώσεις τέτοιας κλίμακας παρακινημένες από την οργή για την καταπάτηση των γυναικείων δικαιωμάτων είναι σπάνιες οπουδήποτε. Στους δρόμους βρίσκονται και άνδρες και οι εμπλεκόμενοι στις διαδηλώσεις φέρονται να είναι δημογραφικά πιο ποικιλόμορφοι από ό,τι οι συμμετέχοντες σε αντίστοιχα γεγονότα των τελευταίων ετών. Κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει ότι οι διαδηλώσεις ενισχύονται και από τη βαθιά λαϊκή δυσφορία για τις έκδηλες οικονομικές, πολιτικές και ηθικές αποτυχίες του κατασταλτικού θεοκρατικού καθεστώτος.  

Ισως όμως να αφήνουμε τις ελπίδες μας να προσπερνούν την πραγματικότητα. Αυτά που βλέπουμε απέχουν πολύ από το να είναι μία πλήρης εικόνα των γεγονότων. Τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ από εκεί είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Μέσω των σόσιαλ μίντια, βλέπουμε κάτι που συμβαίνει σε έναν δρόμο, σε μία πόλη, σε μία επαρχία – αλλά που δεν είναι πάντα αντιπροσωπευτικό των γεγονότων σε μία τεράστια και πολυπληθή χώρα. Στο Ιράν, τώρα, είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ακριβώς πόσο εκτεταμένες είναι οι ταραχές. Κι εμείς τείνουμε να πιστεύουμε εκείνα που θέλουμε να είναι αλήθεια. Η σκληρή αλήθεια είναι πως, παρότι πρόκειται για σημαντικές διαδηλώσεις, το πιθανότερο είναι ότι θα συνθλιβούν από ένα καθεστώς που παραμένει ισχυρό. Τίποτα από αυτά, όμως, δεν σημαίνει πως όσοι βρίσκονται στους δρόμους στο Ιράν, δεν αξίζουν τον θαυμασμό και τη στήριξή μας.