«Δεν θα αποδώσουν ποτέ ευθύνες για τη δολοφονία της Αμινί»

Η εκλογή του Εμπραχίμ Ραΐσι ως προέδρου του Ιράν τον Ιούνιο του 2021 χειροτέρεψε την κατάσταση για τις Ιρανές, καθώς αυξήθηκε η καταπίεσή τους. Αυτό πιστεύει η ιρανο-γαλλίδα καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού Αζαντέ Κιάν-Τιμπό. Σε συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde», η ειδικός σε θέματα φύλου και πολιτικής δράσης στο Ιράν, δηλώνει πως οι διαδηλώσεις που έχουν βάλει στο στόχαστρο την κυβέρνηση από το 2017 την έχουν αποδυναμώσει, «αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για να ελπίζουμε στην πτώση της». Αυτό που παρατηρεί ως καινοτομία είναι «ότι οι γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων.  Παλαιότερα, αυτό δεν συνέβαινε ή δεν συνέβαινε τόσο πολύ. Ενδιαφέρον είναι ότι πολλοί νέοι άνδρες υποστηρίζουν όλο και περισσότερο τις νεαρές γυναίκες που διαδηλώνουν για τα δικαιώματά τους».

Θεωρεί ότι οι Αρχές δεν θα αποδώσουν τις πραγματικές ευθύνες για τη δολοφονία της Αμινί. «Είναι σαν τη συντριβή της πτήσης 752 των Διεθνών Αερογραμμών της Ουκρανίας  (που κατερρίφθη κατά λάθος από την ιρανική αντιαεροπορική άμυνα τον Ιανουάριο του 2020, με 176 νεκρούς). Οι  έρευνες δεν οδηγούν ποτέ στην παραπομπή των κύριων ενόχων στη δικαιοσύνη, αλλά συλλαμβάνονται οι μικροί».

Τι έχει κάνει άραγε ο Εμπραχίμ Ραΐσι για την κατάσταση των γυναικών και γενικότερα για τα κοινωνικά ζητήματα στη χώρα του; «Υπήρξε ενίσχυση των κρατικών πολιτικών κατά των γυναικών. Εχει δώσει το ελεύθερο στην αστυνομία ηθικής, υπό την εξουσία του ανώτατου ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος έχει πει ότι η υποχρέωση των γυναικών να φορούν το πέπλο πρέπει να γίνεται σεβαστή. Οι πολιτικές αυτές αποσκοπούν στο να κρατήσουν τις γυναίκες στο σπίτι: οι γυναίκες δεν προσλαμβάνονται πλέον πουθενά εκτός από τις θέσεις εργασίας που χαρακτηρίζονται ως “θηλυκές”, όπως η διδασκαλία ή ορισμένες ιατρικές ειδικότητες, όπως η γυναικολογία».

Η ιρανο-γαλλίδα κοινωνιολόγος υπενθυμίζει ότι από το 2015 ο Χαμενεΐ έχει αποφασίσει «ότι ο πληθυσμός πρέπει να διπλασιαστεί. Από το 2016-2017, η αντισύλληψη έγινε λιγότερο διαθέσιμη – από το 2021 απαγορεύονται οι αγγειεκτομές και οι αμβλώσεις. Οι δημόσιες πολιτικές ενθαρρύνουν τους πρόωρους γάμους, πριν απ’ την ηλικία των 15 ετών, ο αριθμός των οποίων αυξήθηκε κατά 20% τα τελευταία δύο χρόνια. Ωστόσο, η πολιτική ελέγχου των γεννήσεων δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς η οικονομική κρίση δεν ενθαρρύνει τους Ιρανούς να κάνουν παιδιά και το ποσοστό γονιμότητας είναι μόνο 1,6 παιδιά ανά γυναίκα».

Το γυναικείο κίνημα στο Ιράν χρονολογείται από τις αρχές του 20ού αιώνα, αλλά έχει χάσει τη δυναμική του λόγω της καταπίεσης. «Υπό τον Εμπραχίμ Ραΐσι υπάρχει έντονη καταστολή κάθε δραστηριότητας διαμαρτυρίας, των ακτιβιστών για τα δικαιώματα των γυναικών, των υπερασπιστών του περιβάλλοντος. Οι πολιτιστικές πολιτικές είναι όλο και πιο περιοριστικές, όπως είδαμε με τη φυλάκιση των κινηματογραφιστών Τζαφάρ Παναχί, Μοχάμαντ Ρασούλοφ και Μοσταφά αλ-Αχμάντ. Η βία κατά της κοινωνίας αυξάνεται».

Στο Ιράν σημειώθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις κατά του κόστους ζωής τον χειμώνα του 2017-2018 και τον Νοέμβριο του 2019, ενώ ακολούθησε ένα κύμα διαδηλώσεων στις αρχές του 2020 μετά το αεροπορικό δυστύχημα. Αποδυναμώνει το καθεστώς αυτή η διαδοχική οργή; «Η κυβέρνηση είναι πολύ αποδυναμωμένη, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για να ελπίζουμε στην πτώση της. Δεν βλέπω να αναδύεται μια βιώσιμη και αξιόπιστη εναλλακτική λύση.  Αν βλέπουμε τόσους πολλούς ανθρώπους να κινητοποιούνται, αυτό οφείλεται και στο οικονομικό πλαίσιο: το επίσημο ποσοστό φτώχειας είναι 46%, αλλά οι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι υψηλότερο. Από το 2017, οι διαμαρτυρίες ήταν σποραδικές, αυθόρμητες, μη οργανωμένες λόγω της έλλειψης δημοκρατίας και δεν οδήγησαν σε καμία αλλαγή στο καθεστώς».