Κομβική στιγμή για {LF}το ιρανικό καθεστώς

Ο θάνατος της Μάχσα Αμινί ενώ βρισκόταν υπό κράτηση γίνεται γοργά άλλη μια στιγμή κρίσης για το ιρανικό καθεστώς που φοβάται μια λαϊκή εξέγερση περισσότερο από ό,τι φοβάται να προκαλέσει τον υπόλοιπο κόσμο. Αρκετές ημέρες μετά τον θάνατο της Αμινί σε νοσοκομείο της Τεχεράνης, οι διαδηλώσεις στην ιρανική πρωτεύουσα και σε όλη τη χώρα δεν δείχνουν σημάδια υποχώρησης. Οι περισσότερες διαμαρτυρίες εμφανίζονται ειρηνικές, αλλά ορισμένες, κυρίως στις κουρδικές περιοχές του Ιράν, έχουν μετατραπεί σε βίαιες συγκρούσεις. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι μπορεί να διαμορφώνεται ένα κύμα: το πρώτο του είδους του από το 2009, όταν ο θάνατος μιας άλλης νεαρής γυναίκας προκάλεσε εκτεταμένες ταραχές που είχαν να εμφανιστούν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Ακόμη και τώρα, ο αργός θάνατος της Νέντα Αγκά Σολτάν από πυροβολισμό στο στήθος, παραμένει απόδειξη για το πώς το Ιράν αντιμετωπίζει τη διαφωνία και τις γυναίκες. Η Σολτάν πυροβολήθηκε από ελεύθερο σκοπευτή καθώς συμμετείχε σε αντικυβερνητική διαμαρτυρία τον Ιούνιο του 2009, σε ένα περιστατικό που πυροδότησε εξέγερση και, για ένα διάστημα, εξέθεσε την ευθραυστότητα ενός από τα πιο σταθερά αστυνομικά κράτη της περιοχής.

Οι εικόνες της Αμινί να σύρεται σε ένα φορτηγάκι από την αστυνομία ηθικής επειδή δεν είχε καλύψει όλα της τα μαλλιά με το χιτζάμπ, ανακίνησαν μνήμες του θανάτου της Σολτάν και έφεραν για άλλη μια φορά στο προσκήνιο το φάσμα ενός κράτους που διαπράττει συστηματικά ακραίες πράξεις βίας εναντίον γυναικών και ανδρών που το αψηφούν.

Τα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ των δύο γεγονότων ήταν μια εποχή αυξανόμενης καταπίεσης στο Ιράν, όπου οι ακτιβιστές περιορίστηκαν στη σκιά και το ίδιο το κράτος συνέτριψε κάθε ίχνος της αποκαλούμενης «Πράσινης Επανάστασης» που ακολούθησε τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του 2009.

Οι μπράβοι του κράτους, γνωστοί ως «μπασίτζι», τα μέλη των οποίων ήταν υπεύθυνα για τη δολοφονία της Σολτάν και οι Φρουροί της Επανάστασης, που επιβάλλουν τις αξίες της Ισλαμικής Επανάστασης, έχουν το πάνω χέρι στους δρόμους, ιδίως μετά την εκλογή του Εμπραχίμ Ραΐσι ως προέδρου. Ως σκληροπυρηνικός με βαθιά συντηρητικές απόψεις, ο Ραΐσι έχει περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια για διαφωνίες, ενισχύοντας την αστυνομία ηθικής και εδραιώνοντας μια άκαμπτη ερμηνεία του σιιτικού Ισλάμ σε όλες τις γωνιές της χώρας.

Οι ηγέτες του Ιράν έχουν μέχρι στιγμής κατηγορήσει «συνωμότες» για τον θάνατο του Αμινί, παρόλο που αυτός έλαβε χώρα σε έναν από τους πυρήνες του ίδιου του καθεστώτος, και έχουν επίσης ισχυριστεί ότι οι ταραχές και οι διαμαρτυρίες ήταν έργο εχθρών, όπως η Σαουδική Αραβία. Το εγχειρίδιο είναι γνωστό, το ίδιο και οι κοινοτοπίες. Την ίδια στιγμή, τα ημιεπίσημα κρατικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι ανώτεροι αξιωματούχοι, όπως ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ένιωσαν θλίψη για τον θάνατο της Αμινί, ο οποίος αρχικά είχε αποδοθεί σε καρδιακή πάθηση ή επιληψία. Ομως η 22χρονη Κούρδισσα δεν έπασχε από τίποτα, σύμφωνα με τους γονείς της.

Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν έχουν πάρει μαθήματα από το 2009, όταν μια ευρεία εξέγερση παραλίγο να ξεφύγει από τον έλεγχο του κράτους. Η χώρα διαθέτει τώρα κάποια από τα καλύτερα και πιο διαδεδομένα ψηφιακά συστήματα ασφαλείας στην περιοχή και μια σταθερή κυριαρχία επί των κοινοτήτων που έχει τρομοκρατήσει στη σιωπή.

Αλλά βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με ένα εντυπωσιακό δίκτυο ομογενών που θέλουν μια διαφορετική πορεία για τη χώρα και τους ανθρώπους της, καθώς και με ένα ισχυρό εγχώριο ακτιβιστικό κίνημα που ξέρει να οργανώνεται. Το αν ο θάνατος της Αμινί θα αποτελέσει άλλη μια σημαντική στιγμή στην επιδίωξη της αυτοδιάθεσης τόσων πολλών Ιρανών ή μια σπίθα που τελικά θα σβήσει, μένει να το δούμε. Ωστόσο, οι ιρανοί ηγέτες τρέμουν έναν δρόμο που δεν μπορούν πλέον να συγκρατήσουν. Ο βάναυσος θάνατος μιας ακόμη νεαρής γυναίκας οδηγεί σε μεγαλύτερη αναταραχή. Το ιρανικό καθεστώς έχει βρεθεί σε δύσκολα νερά.