Ολέθρια σχέση

Κάθε αριστερός που σέβεται τα είδωλα της επανάστασης έχει κάποια στιγμή προσπαθήσει να ακολουθήσει τη συμβουλή που κρύβεται στο τσιτάτο του Τσε Γκεβάρα για τους φίλους και τους εχθρούς. Ετσι, επειδή σύμφωνα με τον Αργεντίνο είναι θλιβερότερο να μην έχεις απ’ τους δεύτερους, έχει επιχειρήσει να κατασκευάσει αντιπάλους. Πάνω σ’ αυτό το δόγμα βασίστηκε έως τώρα η σχέση του ΣΥΡΙΖΑ με τις έρευνες κοινής γνώμης, αλλά κι όσους τις διενεργούν. Τα στελέχη του, ανεξαρτήτως βαθμίδας, απαξιώνουν τα γκάλοπ – άλλοτε κομψά, άλλοτε άκομψα – όταν καλούνται να εξηγήσουν γιατί πολύ πριν αρχίσει η δεύτερη φορά στα αντιπολιτευτικά έδρανα εκείνο εμφανίζεται σε όλα σταθερά πίσω από το κυβερνών κόμμα. Πώς, όμως, ερμηνεύουν οι πολιτογραφημένοι ως εχθροί του ΣΥΡΙΖΑ αυτή την πάγια πλέον στάση του;

Ο Αλέξης Τσίπρας στη ΔΕΘ την περασμένη Κυριακή, απαντώντας σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ» για την αδυναμία της αξιωματικής αντιπολίτευσης να καρπωθεί τη φθορά της κυβέρνησης, κατέφυγε στην παραπάνω μανιέρα. Λαμβάνει υπόψη του, είπε, τα στοιχεία και τις τάσεις. Ωστόσο, δεν έχει εμπιστοσύνη στις δημοσκοπήσεις, «όπως και η μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας».

Βέβαια, οι προσεκτικοί τηλεθεατές της συνέντευξης Τύπου – σαν κάποιον από εκείνους που τους αφορά άμεσα η συγκεκριμένη απόκριση – εντόπισαν μια μικρή μεν, διόλου ευκαταφρόνητη δε στροφή του αριστερού αρχηγού. Συνεχίζοντας την ανάλυσή του σχετικά με τους λόγους για τους οποίους παρατηρείται δημοσκοπική στασιμότητα του κόμματός του ανέφερε «είναι επίσης γνωστό ότι υπάρχει μια διαχρονική υποτίμηση των δυνάμεων του ΣΥΡΙΖΑ σε όλες τις δημοσκοπήσεις που ενδεχομένως δεν έχει να κάνει με κάποιο δόλο, αλλά με συστημικό πρόβλημα των μετρήσεων». Κι έπειτα θύμισε ότι στην τελευταία προεκλογική περίοδο ο μέσος όρος των προβλέψεων για τα ποσοστά του ήταν 25% με 26%, όμως ο ΣΥΡΙΖΑ έγραψε 31,53% στην κάλπη.

Σύμφωνα, λοιπόν, με έναν έμπειρο δημοσκόπο, «επικαλέστηκε προβλήματα μεθοδολογίας, τα οποία πολλοί συνάδελφοι έχουμε επισημάνει τα προηγούμενα χρόνια. Εμφανίστηκε να έχει τέτοιες ενστάσεις, αποφεύγοντας τις ευθείες επιθέσεις σε πρόσωπα». Η αλλαγή τόνου στη ρητορική – η μετάβαση από τις πολακικού τύπου κραυγές στην κριτική επί των δειγμάτων, των σταθμίσεων και των αναγωγών – υπονοεί ενδεχομένως ότι οι αριστεροί αντιλήφθηκαν σε κάποιο βαθμό πως ο τακτικισμός της σύγκρουσης με τους «γκαλοπατζήδες» δεν αποδίδει πια τα αναμενόμενα κέρδη. Επειδή, όπως αναφέρει έτερος γνωστός δημοσκόπος, «είναι ξαναζεσταμένο φαγητό».

Δύο φορές ξαναζεσταμένο, για την ακρίβεια. Η δαιμονοποίηση των μετρήσεων έχει ξεκινήσει από την προεκλογική περίοδο των ευρωεκλογών του 2019. Τότε, το αφήγημα της Κουμουνδούρου εκμεταλλευόταν τις αποκλίσεις στα νούμερα της πρόθεσης ψήφου μεταξύ των PDF διαφόρων ερευνών αποσιωπώντας το γεγονός πως όλες έδιναν την ίδια σειρά στα δύο μεγάλα κόμματα.

Μετά την ήττα, στο διάστημα που μεσολάβησε μέχρι τις εθνικές, συνέχισε στο ίδιο μήκος κύματος, ευαγγελιζόμενη τη μεγάλη ανατροπή.  Μ’ αυτόν τον τρόπο – διανθίζοντας φυσικά τη συνολική αμφισβήτηση του κλάδου με αναφορές στην αποτυχία του να προβλέψει ακριβώς όσα συνέβησαν το 2015 – είχε κατορθώσει να σπείρει την αμφιβολία για το εκλογικό αποτέλεσμα μέχρι κι ανάμεσα στους γαλάζιους.

Αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας, κήρυξε ξανά και ξανά τον πόλεμο στις εταιρείες δημοσκοπήσεων – είτε καταθέτοντας στη Βουλή επίκαιρες ερωτήσεις για ορισμένες, είτε απαιτώντας τη διερεύνηση των ευρημάτων συγκεκριμένων γκάλοπ από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας.

Η συριζαϊκή εμμονή εξηγεί και γιατί κάποιοι επαγγελματίες των δημοσκοπήσεων δεν θέλουν να μπουν σε κουβέντα – πολλώ δε μάλλον σε μια αντιπαράθεση – με τη μείζονα αντιπολίτευση. Ακόμη κι όταν τους ζητείται να σχολιάσουν ανώνυμα τις τελευταίες τσιπρικές δηλώσεις, φέρ’ ειπείν, λένε κοφτά πως δεν παρακολούθησαν καν τη συνέντευξη στο Βελλίδειο.

«Εχουμε απαντήσει θεσμικά στις αιτιάσεις του ΣΥΡΙΖΑ», σημειώνουν άλλοι. Πράγματι. Τον Οκτώβριο του 2021 ο ΣΕΔΕΑ – Σύλλογος Εταιρειών Δημοσκόπησης και Ερευνας Αγοράς – απέκρουσε την αριστερή πρόταση για σύσταση εξεταστικής για τα γκάλοπ με μια μακροσκελή ανακοίνωση, η οποία κατέληγε «ο πολιτικός διάλογος πρέπει να είναι ευθύς και να ασχολείται με την ουσία των πραγμάτων. Η εργαλειοποίηση ιδιωτών στο όνομα της πολιτικής αντιπαράθεσης δεν συμβάλλει στο δημοκρατικό γίγνεσθαι και θίγει αναίτια αμέτοχους τρίτους».

Παρότι οι επιθέσεις είναι σήμερα λιγότερο θορυβώδεις, η πλειονότητα των δημοσκόπων εικάζει ότι ενόψει της επόμενης εθνικής αναμέτρησης δεν θα σταματήσει η απόπειρα εργαλειοποίησης της δουλειάς τους. Το κατά πόσο η εκτίμησή τους – η οποία εδράζεται και στην τάση του ΣΥΡΙΖΑ να επαναλαμβάνει λάθη του παρελθόντος – θα επιβεβαιωθεί, μένει να φανεί.

Ενας εκλογολόγος με πείρα, πάντως, υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει στη μεταπολιτευτική ιστορία προηγούμενο κόμματος το οποίο να καταγράφεται για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα δεύτερο στις προτιμήσεις των ψηφοφόρων και τελικά να κερδίζει το βράδυ της κάλπης. Η δε πλειονότητα των δημοσκόπων επιμένει πως στις επικείμενες εκλογές τα πάντα είναι ανοιχτά εκτός απ’ το ποιος θα αναδειχθεί πρώτος.