Η βιντεοκασέτα των ρεκόρ

Το 1978, στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «Το σύνδρομο της Κίνας», η Τζέιν Φόντα έσπασε τον αστράγαλό της. Εξαιτίας του ατυχήματος αναγκάστηκε να σταματήσει τις ασκήσεις μπαλέτου. Αναζήτησε ένα νέο πρόγραμμα άσκησης που θα τη βοηθούσε να χάσει βάρος και να παραμείνει σε φόρμα, χωρίς να καταπονεί το πόδι της. Γράφτηκε σε ένα μεικτό μάθημα χορού και καλλισθενικής γυμναστικής στο Century City, όπου δίδασκε η Λένι Κάζντεν. Η προπόνηση της γυμνάστριας ήταν εξοντωτική και η Φόντα πειθάρχησε αμέσως, σε σημείο εθισμού. Η Κάζντεν είχε διαμορφώσει μια μακρά ακολουθία ασκήσεων με στόχο το κάψιμο θερμίδων. Η Φόντα παρακολούθησε τα μαθήματα της Κάζντεν και υιοθέτησε τον τρόπο άσκησής της. Εκείνη την εποχή οι γυναίκες δεν είχαν επιλογές για μαθήματα γυμναστικής και τα περισσότερα γυμναστήρια ήταν σχεδιασμένα για άνδρες. «Τότε υποτίθεται ότι δεν έπρεπε να ιδρώνουμε ή να έχουμε μυς. Ωστόσο στο μάθημα της Λιζ Κάζντεν, μαζί με άλλες σαράντα γυναίκες, βρέθηκα να κινούμαι ασταμάτητα για μιάμιση ώρα με εντελώς νέους τρόπους» έλεγε η ίδια.

Το Workout της Jane Fonda ήταν ένα σύστημα άσκησης που βασίστηκε στο πρόγραμμα της Κάζντεν και αναπτύχθηκε στο γυμναστήριο που άνοιξαν οι δύο γυναίκες συνέταιροι στο Μπέβερλι Χιλς. Στα τέλη Απριλίου 1982 από εκείνον τον χώρο προέκυψε η βιντεοκασέτα «Workout Starring Jane Fonda» και απευθυνόταν κυρίως σε γυναίκες ως ένας τρόπος άσκησης στο σπίτι. Η κασέτα σε μορφή VHS ήταν το νέο μέσο με το οποίο η ηθοποιός και ακτιβίστρια του Χόλιγουντ έμπαινε στα αμερικανικά νοικοκυριά ξεσηκώνοντας τις γυναίκες από τον καναπέ και τη μαγειρική. Η βιντεοκασέτα του 1982, στην τιμή των 59,95 δολαρίων, που ισοδυναμεί με 168 δολάρια το 2021, από γυμναστική με στόχο το γυναικείο σώμα να βγει με μπικίνι στην παραλία, εξελίχθηκε σε κίνημα και σε μεγάλο κεφάλαιο της βιομηχανίας της γυμναστικής και της άσκησης.

ΠΡΩΤΗ ΣΕ ΠΩΛΗΣΕΙΣ. Ηταν η πρώτη μη κινηματογραφική έκδοση home video που βρέθηκε στην κορυφή των πωλήσεων. Επίσης ήταν η ταινία VHS με τις περισσότερες πωλήσεις για έξι χρόνια. Συνολικά, η Φόντα πούλησε 17 εκατομμύρια βίντεο αυτής της σειράς και των παραλλαγών της από το 1982 έως το 1995. Το επίτευγμά της δημιούργησε μιμητές και πυροδότησε την έκρηξη των γυναικείων μαθημάτων γυμναστικής, ανοίγοντας τη μέχρι πρότινος ανδροκρατούμενη βιομηχανία γυμναστικής στις γυναίκες και καθιερώνοντας το μοντέλο της διασημότητας ως εκπαιδεύτριας γυμναστικής. Παράλληλα η αεροβική άσκηση επηρέασε και στυλιστικά τη δεκαετία του 1980. Το κολάν, το κορμάκι του μπαλέτου και οι γκέτες που φορούσαν στο βίντεο του «Workout» δεν ήταν μια αυθόρμητη, τυχαία επιλογή. Η βραβευμένη με Οσκαρ ενδυματολόγος του Χόλιγουντ Θεώνη Ολντριτζ είχε επιμεληθεί τις εμφανίσεις της Φόντα, της Κάζντεν και των υπολοίπων επαγγελματιών που μοχθούσαν στον ρυθμό της Φόντα. Η ενθαρρυντική της προσταγή «Νιώστε το κάψιμο!», καθώς εκτελούσε την κοπιαστική ακολουθία ασκήσεων για τους γλουτιαίους και τα ισχία, έγινε σύνθημα των φανατικών της αεροβικής πειθαρχίας μαζί με το παρασύνθημα «no pain, no gain» (χωρίς πόνο, κανένα κέρδος).

Το «Jane Fonda’s Workout» έγινε μια από τις πιο επιτυχημένες κασέτες VHS όλων των εποχών και η δημιουργός του συνέχισε να εμπλουτίζει το πρωτότυπο περιεχόμενο με 21 παραλλαγές. Ο λεπτός σκελετός της Φόντα σήκωσε το βάρος της αλλαγής του μοντέρνου σώματος. Οι ώρες εργασίας και οι προσδοκίες σεξουαλικότητας έλιωναν μπροστά στην οθόνη την ώρα που το βίντεο της αεροβικής γυμναστικής της τους έδειχνε τον τρόπο. Το ντύσιμο για το Workout έγινε η γυναικεία στολή μιας εποχής κατά την οποία η Δυτική γυναίκα της μεσαίας τάξης διεκδίκησε την κατάργηση της εικόνας της ως μέλους μιας ανιαρής οικιακότητας. Η Φόντα πουλούσε ιδρώτα και όνειρα αλλαγής του σώματος. Με την πάροδο των χρόνων, η αεροβική της πρακτική απέκτησε μιμητές και ακολούθους. Χρόνια αργότερα το post Human μοντέλο βελτίωσης θα απογειώσει τα θέματα σωματικότητας. Ακόμη και σήμερα, μέσα στην έξαρση των προγραμμάτων σωματικής άσκησης online που προκάλεσε η πανδημία της COVID-19, το Jane Fonda’s Workout αναβίωσε. Τα μαθήματα στο Instagram Live περιέχουν πολλές από τις ασκήσεις της. Οι ανυψώσεις ποδιών, οι κάμψεις, οι εκδοχές γέφυρας προέρχονται κατευθείαν από το εγχειρίδιο της Τζέιν Φόντα.

ΤΑ ΟΦΕΛΗ. Η προπόνηση ωφέλησε τη Φόντα και με άλλους τρόπους εκτός από την εκγύμναση κοιλιακών, μηρών και ακτιβισμού. «Είμαι κάποια που είχε μεγάλη δυσμορφία στο σώμα και η προπόνηση με βοήθησε πραγματικά» λέει. «Αλλαξε το σώμα μου και άλλαξε τη νοητική μου στάση για το σώμα μου». Πολλοί μαθητές ένιωσαν το ίδιο. «Οι γυναίκες έκαναν το μάθημα και ύστερα από έναν μήνα έλεγαν… “Μπορώ να κοιμηθώ τώρα”, “Στάθηκα απέναντι στο αφεντικό μου”».

Τώρα θαυμάζει τη δύναμή της και το όφελος όλων αυτών των ετών που πέρασε σε σχολές χορού. «Οταν πέθανε ο πατέρας μου, ήταν επτά χρόνια νεότερος από ό,τι είμαι εγώ τώρα. Φαινόταν τόσο μεγάλος επειδή ήταν άρρωστος. Εγώ ήμουν πολύ μεγαλύτερη όταν ήμουν 20 ετών από ό,τι είμαι τώρα. Εχει να κάνει με την ψυχική μου κατάσταση και με αυτό που έκανα στο σώμα μου για να είμαι δυνατή» θα πει σε συνέντευξή της στη «Vogue» τον περασμένο Αύγουστο. «Πριν από έξι εβδομάδες, έκανα αντικατάσταση ενός ώμου» συμπληρώνει. «Είναι μια πολύπλοκη επέμβαση και χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αναρρώσω. Παρόλο που δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω το χέρι μου, η πλάτη μου είναι δυνατή, οι κοιλιακοί μου είναι δυνατοί και είμαι ΟΚ».

Το «Workout της Jane Fonda» συμπληρώνει 40 χρόνια από την κυκλοφορία του. Εκείνη που το εμπνεύστηκε βαδίζει στα 85 και συνεχίζει να δείχνει ξεχωριστή. «Είμαι μια ηλικιωμένη γυναίκα, ζω τη ζωή μου, εργάζομαι, συλλαμβάνομαι. Οι άνθρωποι μου λένε “εξαιτίας σου δεν φοβάμαι να γεράσω”».

Αρχές του μήνα αποκάλυψε στο Instagram της ότι πάσχει από λέμφωμα non-Hodgkin και ότι ξεκίνησε χημειοθεραπεία.