Γιατί οι κάτοικοι φοβούνται επιστροφή στο 2015

Με τον φόβο της επανάληψης του σκηνικού του 2015 – σε μικρότερη σαφέστατα κλίμακα – ζουν οι κάτοικοι της μεθορίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας από τον περασμένο Αύγουστο, όταν και φάνηκαν τα πρώτα σημάδια αναβίωσης της λεγόμενης «βαλκανικής οδού» των μεταναστευτικών ρευμάτων. Περισσότεροι από 1.000 μετανάστες κινούνται τις τελευταίες εβδομάδες στην Ειδομένη, με σκοπό να περάσουν τα σύνορα και μέσω της γειτονικής χώρας να φτάσουν στην Κεντρική Ευρώπη. Και μπορεί ο αριθμός να φαντάζει μικρός, σε σύγκριση με επτά χρόνια πριν, όταν κατά μέσο όρο 15.000 άνθρωποι παρέμεναν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες στα σύνορα, ωστόσο, όπως σημειώνουν τοπικοί φορείς, είναι εύκολο η κατάσταση να ξεφύγει «και να ζήσουμε ό,τι ζήσαμε τότε».

Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Παιονίας Κωνσταντίνος Σιωνίδης, οι ροές μεταναστών προς την Ειδομένη δεν μηδενίστηκαν ποτέ, «με σαφώς μικρότερους αριθμούς και με μειωμένη ένταση». Τον τελευταίο ενάμιση μήνα, συνεχίζει ο ίδιος, «βλέπουμε μία αυξημένη κινητικότητα που, αν μη τι άλλο, είναι ανησυχητική και εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα από την Πολιτεία, μπορεί όλη αυτή η κατάσταση να δημιουργήσει μία νέα – μικρότερη – κρίση. Ακόμη, όμως, κι ένας πιο μικρός αριθμός συγκριτικά με το 2015, 2.000-3.000 ατόμων, είναι τρομερά δυσανάλογος με τον αριθμό των μόνιμων κατοίκων. Είναι ενδεικτικό πως στην Ειδομένη οι κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους 100, αντίστοιχα και στο Χαμηλό, ενώ στους Ευζώνους είναι 265. Η πλειονότητά τους, δε, είναι άνω των 60 ετών, γεγονός που αυξάνει το αίσθημα ανασφάλειας».

Κοντά στα σύνορα, δίπλα σε ένα εγκαταλελειμμένο πρατήριο βενζίνης, αλλά και στις εγκαταστάσεις του παλιού τελωνείου έχουν βρει καταφύγιο οι εκατοντάδες μετανάστες, οι οποίοι περιμένουν να πέσει το σκοτάδι για να επιχειρήσουν την έξοδό τους από τα σύνορα. Αρκετοί αραβόφωνοι, Αφγανοί, μετανάστες από την Υποσαχάρια Αφρική και Πακιστανοί συνθέτουν την ανθρωπογεωγραφία όσων βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην ευρύτερη περιοχή της Ειδομένης. Ανάμεσά τους, αρκετές οικογένειες με ανήλικα παιδιά, ιδίως αφγανικής καταγωγής.

Και καταζητούμενοι

Πάντως, στις μεταναστευτικές ομάδες που έχουν δημιουργηθεί φαίνεται πως έχουν παρεισφρήσει και άτομα που αναζητούνται από τις ελληνικές Αρχές, προκειμένου να περάσουν τα σύνορα. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, έχουν καταγραφεί δύο τέτοιες περιπτώσεις: πέντε μέρες πριν εντοπιστεί η σορός – σε προχωρημένη σήψη – μιας 35χρονης στο σπίτι της στη Λάρισα, ο πακιστανός σύντροφός της είχε προσαχθεί στην Ειδομένη, όταν με μια ομάδα ομοεθνών επιχείρησε να περάσει στη Βόρεια Μακεδονία. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο 22χρονος επίσης Πακιστανός, ο οποίος ομολόγησε τη δολοφονία της 17χρονης Νικολέττας στο Περιστέρι στις αρχές Αυγούστου, συνελήφθη στα Σκόπια, έπειτα από διεθνές ένταλμα που είχαν εκδώσει οι ελληνικές Αρχές, περνώντας τα σύνορα για τη γειτονική χώρα με ένα γκρουπ παράτυπων μεταναστών.

Οπως εξηγούν μέλη οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στο μεταναστευτικό πεδίο, το φαινόμενο των δευτερογενών μετακινήσεων, όπως αυτές που καταγράφονται στην Ειδομένη, δεν είναι εξαίρεση, ούτε αφορά μόνο την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, για τις παράτυπες αυτές μετακινήσεις είναι δύσκολο να γίνουν εκτιμήσεις για τα μοτίβα που ακολουθούνται.

Οι λόγοι, άλλωστε, των δευτερογενών μετακινήσεων είναι η αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών και απασχόλησης σε άλλη χώρα ή η επανένωση με συγγενείς. «Ιδίως για τη δεύτερη κατηγορία, οι διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης είναι εξαιρετικά αργές και γραφειοκρατικές. Οι νόμιμες, δηλαδή, οδοί είναι δυσκίνητες. Η επιλογή των παράτυπων μετακινήσεων δείχνει την απελπισία των ανθρώπων, δεν παύει όμως να είναι μία ιδιαίτερα επικίνδυνη και δύσκολη επιλογή, εξαιτίας της μορφολογίας του εδάφους στα σύνορα και των χιλιομέτρων μέσα σε βουνά που θα πρέπει να διανύσουν», σημειώνουν.