«Βρίσκουμε το φως στα πιο άγρια σκοτάδια»

Ο ήρωας στο ποιητικό κείμενο «Αλκίνοος» του Γιάννη Ευθυμιάδη (εκδ. Νεφέλη, 2021), τον οποίο υποδύεται ο Βαγγέλης Παπαδάκης, είναι εγκλωβισμένος σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, αναζητά τον βαθύτερο εαυτό του και την καθαρότητα της αλήθειας του. Αντίκρυ του φαντάζεται πως βρίσκεται μια νεότερη, φωτεινή εκδοχή του εαυτού του. Μιλήσαμε με τον συγγραφέα για την παράσταση που ανεβαίνει απόψε έως τις 25 του μήνα στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Τι σας ενέπνευσε να γράψετε τον «Αλκίνοο»;

Ηθελα από χρόνια να γράψω ένα ερωτικό τραγούδι. Να αναμετρηθώ με το μεγάλο θέμα του έρωτα στην καταστροφική, αλλά και στη λυτρωτική και αναγεννητική του διάσταση. Και πάντα το εγχείρημα υποχωρούσε μπροστά στη δυσκολία ή στον φόβο που γεννά η σύγκρουση με τα μεγάλα και τα σπουδαία ζητήματα της ζωής μας. Τότε ήρθε ένα δυνατό βίωμα να με ταράξει, να εκβιάσει τη σύνθεση ενός έργου που θα κατέγραφε ό,τι είχε συμβεί και ή θα με διέλυε ή θα με έστηνε ξανά στα πόδια μου. Στάθηκα τυχερός και συνέβη το δεύτερο. Από εκεί και πέρα, βέβαια, ξεκινά η μαγευτική, μα και επίπονη διαδικασία της αναμέτρησης με το υλικό και τα εκφραστικά σου μέσα, δηλαδή με την τέχνη σου. Προσπάθησα εξαρχής να θέσω με τη δομή του έργου μια κοίτη για να τρέξει το νερό του ποταμού ορμητικό και παράφορο, όπως του ταίριαζε, μα δίχως να χάσω τον προορισμό, χωρίς να παρασυρθώ σε μια ανεξέλεγκτη συναισθηματολογία.

Το ποίημα πώς γίνεται θέατρο;

Το θέατρο έχει τις ρίζες του στον ποιητικό λόγο. Κι ως τέτοιον δεν εννοώ κατ’ ανάγκη τον λυρικό, επιτηδευμένο ή και έρρυθμο ακόμη λόγο, αλλά με δυο λέξεις τον λόγο που στοχεύει κατευθείαν στο πιο ειλικρινές συναίσθημά μας. Στην ποίηση, όπως και στο θέατρο, λέμε την αλήθεια μας. Και τότε τα λόγια μας πάνε και συναντούν την αλήθεια του άλλου. Γιατί η ποίηση, η τέχνη, δεν είναι παρά η έκφραση της πιο βαθιάς ανάγκης μας να συναντήσουμε τον άλλον και μέσα από τη συνάντηση αυτή να σμίξουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό. Στην περίπτωση του «Αλκίνοου» επιχειρήσαμε να αποδομήσουμε την ποιητική φόρμα του έργου, και να ανασυνθέσουμε έναν λόγο χαμηλόφωνο, κουβεντιαστό, εξομολογητικό, τέτοιον που θα μπορεί να λειτουργήσει ως άπλωμα του χεριού από τον ηθοποιό που ενσαρκώνει τον ρόλο στο κοινό κι αντίστροφα. Στάθηκα ιδιαίτερα τυχερός να βρω στο πρόσωπο του Βαγγέλη Παπαδάκη τον ιδανικό ερμηνευτή για τον ρόλο αυτόν. Ο Βαγγέλης βρίσκεται σε μεγάλη ερμηνευτική ωριμότητα. Ελέγχει απόλυτα τα εκφραστικά του μέσα, ενώ ταυτόχρονα αφέθηκε στον πειραματισμό. Ως ψυχοσύνθεση, αλλά και ως μορφή διαθέτει μια… «δαιμονική αγιότητα», τέτοια που ο ρόλος απαιτεί.

Ο Αλκίνοος ποιος είναι τελικά;

Ο Αλκίνοος είμαστε εμείς, απογυμνωμένοι από όλα όσα η ζωή, οι περιστάσεις, καμιά φορά ο εαυτός μας μάς φόρτωσαν. Είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στο είναι και το μη είναι. Κι εκεί, στα πιο άγρια σκοτάδια μας, είναι που βρίσκουμε τις πιο πολλές φορές το φως για να πορευτούμε παραπέρα. Ο ήρωας του έργου είναι – θα ‘θελα να είναι – ένα σύμβολο της λαχτάρας μας για ελευθερία, του πόθου μας να βιώσουμε καθετί δυνατά, να πιούμε τη ζωή μας ως την τελευταία γουλιά, χωρίς να φοβόμαστε για το κόστος.

Αυτός ο άλλος εαυτός φανερώνεται στον έρωτα;

Μόνο ο έρωτας μπορεί να αποκαλύψει τις πιο μύχιες, τις πιο αληθινές γωνιές της σκέψης και των αισθημάτων μας. Κι ίσως μονάχα αυτός μπορεί να εξαγνίζει, φέρνοντάς μας στο κατώφλι της αυτογνωσίας, στην οριακή δηλαδή συνθήκη που μας αναβαπτίζει. Κάπου μέσα στο έργο λέει ο ήρωας απευθυνόμενος στον «άλλο» εαυτό του: «Να αποδυθούμε στον αγώνα να γίνουν ένα κι οι ψυχές μας, όπως τα σώματά μας φιληθήκαν. Λες και πλυθήκαν σε κολυμπήθρα με νερό που ανάβλυσε μόνο για να μας λούσει αγνούς ξανά».