Θέαμα

Η νεκρώσιμη ακολουθία για την Ελισάβετ Α’ – αυτή που χαρακτήρισε με το όνομά της μια ολόκληρη εποχή της Αγγλίας ως ελισαβετιανή – έγινε στο αβαείο του Ουέστµινστερ το 1603. Εκτός από τους χιλιάδες που θρηνούσαν μέσα στον επιβλητικό γοτθικό ναό, πάνω από 200.000 άνθρωποι υπολογίζεται ότι μαζεύτηκαν στους δρόμους για να δουν τη σορό της να περνά, αλλά και το άλογό της που ακολουθούσε την πομπή χωρίς την αναβάτριά του. Πολλές από τις λεπτομέρειες του τελετουργικού που παρακολούθησε χθες σε λάιβ σύνδεση από το Λονδίνο το παγκόσμιο τηλεοπτικό κοινό χρονολογούνται ακόμη παλαιότερα, τον Μεσαίωνα. Η πρώτη κηδεία μονάρχη στη Μεγάλη Βρετανία η οποία σχεδιάστηκε σαν δημόσιο θέαμα ήταν της Βικτωρίας το 1901, της προπρογιαγιάς της βασίλισσας, που κηδεύτηκε με μια ιεροτελεστία διάρκειας 13 ωρών. Ο κιλλίβαντας του Βασιλικού Ναυτικού που μετέφερε το φέρετρο της τελευταίας, ας πούμε, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην περιφορά εκείνου της προγόνου της. Καμία ομοιότητα με όσα συνέβησαν 121 ή 419 χρόνια πριν δεν ήταν τυχαία.

Τελετουργικό

Η επιχείρηση Μονόκερως, το σχέδιο για το δεκαήμερο που μεσολάβησε μεταξύ του θανάτου της Ελισάβετ Β’ και του ενταφιασμού της, βασίστηκε σε προσεκτικά χορογραφημένες παραστάσεις του πρωτοκόλλου που έχουν ξαναδοθεί – με στόχο να αναδείξουν τους συμβολισμούς τους οποίους διατυμπανίζει ότι ενσαρκώνει η βρετανική μοναρχία, όπως αυτόν της ιστορικής συνέχειας. Τα αντικείμενα, οι στολές ή οι συνήθειες που συνέθεσαν τη χθεσινή τελετή είναι εκείνα που εξέπεμψαν τα μηνύματα της σύνδεσης του έθνους με το παρελθόν του και το μεγαλείο της αυτοκρατορίας – ένα μεγαλείο την αναπόληση του οποίου μπορεί να διακρίνει το μάτι του ξένου στην αγγλική κοινωνία μέχρι και σήμερα, παρατηρώντας την καθημερινή συμπεριφορά του μέσου Βρετανού. Αν κάτι λοιπόν έχουν διαγνώσει σωστά οι άνδρες με τα γκρι – οι εργαζόμενοι στα παλάτια των Ουίνδσορ -, αυτό είναι η δύναμη του τελετουργικού. Χάρη στην τυπική του τάξη το Ηνωμένο Βασίλειο – παρότι για κάποιους συνεχίζει να αντιμετωπίζει την Κοινοπολιτεία σαν να έχει αποικιοκρατικό χανγκόβερ – εμφανίστηκε για μερικές μέρες σαν μια χώρα με πολιτισμική επιρροή μεγαλύτερη απ’ τα σύνορά της κι απ’ την πραγματική της δύναμη στο διεθνές στερέωμα.