Κωλοτούμπα εδώ και τώρα…

Μια από τις πρώτες ερωτήσεις στον Πρωθυπουργό στην καθιερωμένη συνέντευξη στη ΔΕΘ αφορούσε τον εκλογικό νόμο. Ο Πρωθυπουργός απάντησε ότι δεν θέλει να τον αλλάξει γιατί δεν του αρέσουν οι κωλοτούμπες. Νομίζω ότι ο ίδιος έχει κατηγορηθεί για ένα σωρό άλλα σοβαρότερα: για «δημιουργία παρακράτους», για «αλαζονεία», για «αναλγησία μπροστά στα κοινωνικά προβλήματα», για «κοροϊδία του λαού» – για όλα και για τα αντίθετά τους. Η κωλοτούμπα δεν είναι σκληρή κατηγορία: ο Αλέξης Τσίπρας, που έκανε μια από τις μεγαλύτερες κολωτούμπες το καλοκαίρι του 2015, κέρδισε μετά τις εκλογές. Ο Πρωθυπουργός άφησε ανοιχτό ένα παράθυρο: είπε ότι θα κάνει την αλλαγή, αν τη ζητήσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Κανονικά θα πρέπει ο Τσίπρας αλλά και το ΠΑΣΟΚ να τη ζητήσουν – για τελείως διαφορετικούς λόγους. Ο Παύλος Πολάκης, η αυθεντική φωνή των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ, επαναλαμβάνει διαρκώς πως η μόνη λύση για τη χώρα είναι μια κυβέρνηση αυτοδυναμίας του ΣΥΡΙΖΑ: με το μπόνους των 50 εδρών αυτό γίνεται, αρκεί να κερδίσεις. Βολικότατη θα ήταν η αλλαγή του νόμου και για το ΠΑΣΟΚ. Θα επέτρεπε στον Νίκο Ανδρουλάκη να κάνει το είδος της παράξενης προεκλογικής καμπάνιας που θέλει, δηλαδή θα του επέτρεπε να ζητήσει την ψήφο του κόσμου για να μην κυβερνήσει – πράγμα βέβαια περίεργο για κόμμα εξουσίας.

Την αλλαγή του εκλογικού νόμου (δηλαδή τη διόρθωση ενός λάθους…) την επιβάλλει η πραγματικότητα. Μετά τις εκλογές που θα γίνουν με το σύστημα της απλής αναλογικής (όποτε κι αν γίνουν…) υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Το πρώτο είναι να προκύψει μια κυβέρνηση συνεργασίας. Το δεύτερο να μην προκύψει καμία. Μια κυβέρνηση συνεργασίας δεν νομίζω να προβληματίζεται για το πώς θα γίνουν οι επόμενες εκλογές – αυτές δηλαδή μετά το τέλος της θητείας της. Αν είναι μάλιστα μια καλή κυβέρνηση, μπορεί τα κόμματα που θα τη δημιουργήσουν να έχουν μελλοντικά και ενισχυμένη κοινοβουλευτική δύναμη: πού είναι το κακό;

Αν υπάρχει ένα κακό, σε μια χώρα που από τους 2.500 χιλιάδες δημόσιους οργανισμούς μόνο 280 παρουσίασαν ένα σχέδιο εξοικονόμησης ενέργειας, αυτό είναι η ακυβερνησία: θα παραλύσουν τα πάντα! Ομως υπάρχει κι ένα άλλο πρόβλημα που δεν αφορά τη διακυβέρνηση, αλλά σχετίζεται με την κομματική αδιαλλαξία: αυτή επιβάλλει την αλλαγή του εκλογικού νόμου. Οτι οι επόμενες εκλογές θα γίνουν με απλή αναλογική είναι γνωστό χρόνια. Ωστόσο, μολονότι πλησιάζουμε στις εκλογές, δεν έχει υπάρξει η παραμικρή συζήτηση μεταξύ των κομμάτων για μελλοντικές συνεργασίες – για αυτό δηλαδή που η απλή αναλογική επιβάλλει. Αν κάτι τέτοιο είχε συμβεί, η συζήτηση για τον εκλογικό νόμο θα ήταν άνευ σημασίας. Οι λάτρεις της απλής αναλογικής κοιτάζουν πάντα την Ιταλία. Καλά κάνουν. Ομως εκεί οι δεσμεύσεις για συνεργασίες είναι πάντα προεκλογικές και ξεκάθαρες: μια τέτοια έχουν κάνει ήδη η Μελόνι, ο Μπερλουσκόνι και ο Σαλβίνι ενόψει των εκλογών της 25ης Σεπτεμβρίου. Στην Ελλάδα δυστυχώς ως «κουλτούρα συνεργασίας», στη γλώσσα των κομμάτων νοείται μια καιροσκοπική συνύπαρξη στο όνομα της καρέκλας: συγγνώμη, αλλά κάθε εκλογικός νόμος που αυτό το αποτρέπει είναι χρήσιμος.

Οι εκλογές γίνονται για να κυβερνηθεί η χώρα. Κι αν προηγείται μια προεκλογική περίοδος, είναι για να μας πει, όποιος θέλει να κυβερνήσει, τι θέλει να κάνει αν κερδίσει και με ποιους θα το κάνει. Εδώ όλοι μιλάνε σαν να είναι έτοιμοι να κυβερνήσουν αυτοδύναμα. Τι τους πειράζει λοιπόν ένα εκλογικό σύστημα που επιτρέπει την αυτοδυναμία; Τελευταία ακούω και ότι κάποιοι ευαγγελίζονται ως λύση μια κυβέρνηση, λέει, «προσωπικοτήτων», που θα προκύψει χάρη στην απλή αναλογική. Γιατί δεν μας λένε ποιες είναι; Από πότε είναι πρόβλημα να ξέρουμε ποιος προορίζεται για πρωθυπουργός;

Πάντως ο Μάριο Ντράγκι δεν θα είναι: οι μεταγραφές τελείωσαν…