Η «λύση» της πανεπιστημιακής αστυνομίας

Οπως αναμενόταν, η εγκατάσταση των Ομάδων Προστασίας Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων δεν άργησε να αντιμετωπίσει τις εντάσεις και την αποδοκιμασία του φοιτητικού κόσμου, ο οποίος σύσσωμος διαδηλώνει για να προστατέψει την ακαδημαϊκή ελευθερία. Ωστόσο, το ΣτΕ διατηρεί διαφορετική άποψη. Το Δικαστήριο έκρινε ότι με το ανωτέρω μέτρο δεν παραβιάζονται οι αρχές της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της πλήρους αυτοδιοίκησης των ΑΕΙ (άρθρο 16 §§ 1, 5 του Συντάγματος), ενώ η παρουσία της πανεπιστημιακής αστυνομίας εκτιμάται ως αναγκαία για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, το οποίο συνίσταται στην προστασία της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι τα προϊσχύοντα ηπιότερα μέτρα ασφαλείας και προστασίας του προσωπικού και της περιουσίας των ΑΕΙ κρίθηκαν από τον νομοθέτη απρόσφορα να υπηρετήσουν τους σκοπούς αυτούς. Και πράγματι, δεν είναι ολιγάριθμα τα περιστατικά βίας εντός του πανεπιστημίου, τόσο στο πλαίσιο του φοιτητικού συνδικαλισμού, όσο και από εξωγενείς παραβατικές συμπεριφορές που υπονομεύουν το πανεπιστημιακό άσυλο.

Διόλου εσφαλμένα διατυπώνεται ότι το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ δεν συμπίπτει με την αυτονομία τους. Η πλήρης αυτοδιοίκησή τους περιορίζεται σε δραστηριότητες αφορώσες κυρίως το διδακτικό προσωπικό και τα προγράμματα σπουδών. Είναι, συνεπώς, εύληπτο ότι η διαφύλαξη της δημόσιας τάξης και ασφάλειας μέσω της παρεμπόδισης εγκληματικών ενεργειών εμπίπτει στην αρμοδιότητα των αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών, παρά στο πλαίσιο των ακαδημαϊκών δραστηριοτήτων. Δεν μπορούν, ωστόσο, να παραβλεφθούν οι προβληματισμοί που εγείρονται για τον δημοκρατικό χαρακτήρα του συγκεκριμένου μέτρου, η διακρίβωση του οποίου αναμένεται στην πράξη τους προσεχείς μήνες.

Είναι αλήθεια ότι η εγκαθίδρυση της Αστυνομίας στα πανεπιστήμια φαντάζει ιδιαιτέρως ακραία, μολονότι το Προεδρικό Διάταγμα ορίζει ότι το προσωπικό της πανεπιστημιακής αστυνομίας δεν φέρει πυροβόλο όπλο κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του εντός των χώρων έδρας των ΑΕΙ (διαθέτει, ωστόσο, τον βασικό επιχειρησιακό εξοπλισμό, ο οποίος συνίσταται σε αστυνομική ράβδο, χειροπέδες, κ.ο.κ.). Παρά ταύτα, όσες δικλίδες ασφαλείας κι αν εισάγουν οι νομοθετικές διατάξεις για τον έλεγχο της δράσης των ΟΠΠΙ, ουδεμία εγγύηση υφίσταται για την προστασία της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας, οι οποίες απαιτούν περισσότερο το εχέγγυο της παιδείας ως τρόπου συμπεριφοράς και στάσης ζωής, παρά την ομπρέλα της θεσμικής εγγύησης.

Η ακαδημαϊκή ελευθερία συνιστά ατομικό αγαθό που έχει διεκδικηθεί και κατακτηθεί με αγωνιστικό πνεύμα και απώλειες στη διαδρομή του, δίχως να λησμονηθεί το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν του Νοεμβρίου του 1973. Ισως η πραγματικότητα να μην ευνοεί την αποτροπή της ριζικής τομής στο πανεπιστημιακό άσυλο που διενεργείται. Με τις αναφορές, ωστόσο, για την αστυνομική βία να έχουν αυξηθεί, εκείνο που απομένει είναι η θέαση του νέου εγχειρήματος και των αποτελεσμάτων του.

Είναι άραγε η Πανεπιστημιακή Αστυνομία το πλέον κατάλληλο μέτρο για την αποσύνδεση της βίας από τα πανεπιστήμια; Η απάντηση στη βία, σίγουρα δεν θα έπρεπε να είναι η βία, αλλά η παιδεία, η εξάλειψη των οικονομικών ανισοτήτων, η χρηματοδοτική ενίσχυση των πανεπιστημίων και η αποσυμφόρηση των κομματικών παρατάξεων στα πανεπιστήμια που προκαλούν πόλωση και διαχωρισμό, έως και ευνοϊκότερη μεταχείριση. Ισως, τελικά, να υπήρχαν πλέον καταλληλότερα μέτρα, ικανά έως και να δημιουργήσουν κίνητρα για την ευημερία και την εξέλιξη της κοινωνίας.

Η Ελένη Χρυσουλάκη είναι δικηγόρος, μέλος της Ενωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων