Η πεντάχρονη Μαρία και άλλα μυστήρια

Ενα μικρό κορίτσι, ντυμένο με ένα κίτρινο μπουφάν, στην αγκαλιά ενός άνδρα, ανάμεσα σε δεκάδες ταλαιπωρημένους πρόσφυγες από τη Συρία: Αυτή είναι η φωτογραφία των 38 προσφύγων στον Εβρο που τις προηγούμενες εβδομάδες έκανε τον γύρο του Διαδικτύου. Ο θάνατος – ή όχι – της προσφυγοπούλας Μαρίας ή Μύριαμ επάνω στη νησίδα από τσίμπημα σκορπιού βρέθηκε στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης μεταξύ του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου από τη μία και των προσφύγων και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων από την άλλη. Υπήρξε, όμως, παιδί το οποίο έχασε τη ζωή του βρισκόμενο στη νησίδα του Εβρου; Είναι υπαρκτό πρόσωπο η πεντάχρονη Μαρία; Τι συμβαίνει στον Εβρο;

Για το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, στην πρόσφατη αυτή υπόθεση υπάρχουν πολλά «γκρίζα» σημεία. Αρχικά, όπως και ο ίδιος ο υπουργός Νότης Μηταράκης δήλωσε στη Βουλή, εγείρονται ερωτηματικά για το γεγονός ότι οι πρόσφυγες, αν και γνώριζαν πώς να στείλουν το ακριβές σημείο στο οποίο βρίσκονταν, δεν μπορούσαν να υποδείξουν το σημείο ταφής του παιδιού. Παράλληλα, όπως εξηγούν στα «ΝΕΑ» στελέχη του υπουργείου, στη λίστα της 20ής Ιουλίου με τα ονόματα των προσφύγων, βάσει της οποίας έγινε η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υπάρχουν τα ονόματα τεσσάρων παιδιών της οικογένειας που υποστηρίζει πως το πεντάχρονο κορίτσι τους πέθανε στη νησίδα. «Τέσσερα παιδιά βρίσκονται στη λίστα, τέσσερα έχουμε διασώσει. Πού βρίσκεται το πέμπτο;» διερωτώνται.

Το νέο modus operandi

Οπως υποστηρίζουν, το νέο modus operandi της τουρκικής πλευράς και των διακινητών, που εργαλειοποιούν το Προσφυγικό και την αγωνία των ανθρώπων, είναι η τοποθέτηση δεκάδων προσφύγων και μεταναστών σε νησίδες του Εβρου. «Τους αφήνουν στις νησίδες, εάν δεν καταφέρουν να τους περάσουν απέναντι. Στην πραγματικότητα δεν τους αφήνουν μεγάλα χρονικά διαστήματα σε μια νησίδα, αλλά τους μεταφέρουν σε τουρκικό έδαφος προκειμένου να φορτίσουν τα κινητά και μετά τους τοποθετούν σε άλλη νησίδα» εξηγούν οι ίδιες πηγές. Σε όλη αυτή τη… βιομηχανία που στήνεται, σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ρόλο παίζουν και οι ΜΚΟ, οι οποίες φτάνουν στο σημείο εισόδου των αλλοδαπών έχοντας πλήρη γνώση των στοιχείων τους (ονόματα, ημερομηνία γέννησης κ.λπ.), «ενδεχομένως έχοντας άμεση επικοινωνία με τους διακινητές ή ακόμη και τις τουρκικές Αρχές».

Μία εκ των δύο ΜΚΟ που ανέλαβαν εξαρχής να υποστηρίξουν τους 38 σύρους πρόσφυγες στον Εβρο ήταν και το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, με σχεδόν 30 χρόνια δράσης στη χώρα μας.

Σύμφωνα με τον διευθυντή της οργάνωσης Λευτέρη Παπαγιαννάκη, το όνομα της μικρής Μαρίας είχε καταγραφεί στη λίστα της 20ής Ιουλίου: «Σε πάρα πολλές περιπτώσεις υπάρχει εξαιρετικά μεγάλη δυσκολία στην καταγραφή των ανθρώπων. Οι πολύ δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται η διαδικασία, οι συνθήκες τρόμου και ανησυχίας στις οποίες βρίσκονται οι πρόσφυγες που εντοπίζονται εγκαταλελειμμένοι σε διάφορα σημεία της χώρας ευνοούν τα λάθη. Δυστυχώς, η ύπαρξη του πέμπτου παιδιού δεν προστέθηκε στα ασφαλιστικά μέτρα αλλά θα βγει από τις καταθέσεις στον εισαγγελέα – που έχουν ήδη ξεκινήσει – κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής διαδικασίας».

Μεγάλες δυσκολίες

Ακόμη, όμως, και για την ανακολουθία που βλέπει το υπουργείο σχετικά με το εάν υπήρξε ο θάνατος της πεντάχρονης Μαρίας και με τη στάση της οικογένειας, ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης σημειώνει πως «είναι λογική η ταραχή και η ένταση της οικογένειας, που δεν θέλει να μιλήσει για τον τόπο ταφής του παιδιού τους. Ως οργάνωση είμαστε εδώ για να τους υποστηρίξουμε. Αυτό που θα πρέπει να γίνει κατανοητό είναι πως η δουλειά που κάνουν οι οργανώσεις έχει μεγάλες δυσκολίες και σίγουρα σε γεγονότα τέτοια η απάντηση δεν μπορεί να είναι πάντα ότι οι ΜΚΟ λένε ψέματα».

Σε ανακοίνωση, πάντως, που εξέδωσε το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, απαντώντας στις τοποθετήσεις του υπουργείου, τονίζει πως είναι τουλάχιστον ατυχείς και προσβλητικές οι αναφορές για δήθεν ανθρωπιστικά προσωπεία και για οργανώσεις συνεργαζόμενες με λαθροδιακινητές ή με τις τουρκικές Αρχές. «Ιδιαίτερα δε προσβλητικές είναι οι αναφορές για modus operandi οργανώσεων, όταν οι ενέργειες αυτές αφορούν απεύθυνση στην ελληνική ή στην ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη, όπως με συνέπεια πράττει εδώ και πάρα πολλά χρόνια το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες. Οσον αφορά ανακολουθίες ως προς τη συγκεκριμένη υπόθεση που αναφέρθηκαν από τον αρμόδιο υπουργό ότι προκύπτουν από άγνωστη έρευνα που είναι σε γνώση του (παρότι είναι σε εξέλιξη σχετική δικαστική έρευνα για την υπόθεση, στην οποία έχουμε κληθεί και συμμετέχουμε) και οι οποίες θα τεθούν υπόψη του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, επισημαίνουμε ότι για τη συγκεκριμένη ομάδα προσφύγων είχαμε ήδη απευθυνθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις 20 Ιουλίου, αφού μάλιστα προηγούμενα είχαμε απευθυνθεί σε όλες τις αρμόδιες Αρχές χωρίς ανταπόκριση. Για τη μη διάσωσή τους δε και τη μη συμμόρφωση των ελληνικών Αρχών με τις εντολές του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου είχαμε ήδη απευθυνθεί στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου στις 26 Ιουλίου».

Ο θρήνος της οικογένειας

Μάλιστα, τα μέλη της ΜΚΟ συνεχίζουν λέγοντας πως ο θρήνος της οικογένειας για τον τραγικό θάνατο ενός πεντάχρονου παιδιού, «για τον οποίο υπήρξε μάρτυρας και προς τιμή του αποδέχθηκε ο αρμόδιος υπουργός άμεσα μετά τη διάσωσή τους», οφείλει να γίνει σεβαστός. «Ανεξάρτητα από τυχόν εκμετάλλευση ή κακομεταχείριση προσφύγων από γείτονες χώρες, την οποία μάλιστα έχουμε καταγγείλει επανειλημμένα, η υπεράσπιση των προσφύγων και μέσω αυτής, η υπεράσπιση των αρχών και των αξιών του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας αποτελεί μείζον αίτημα και διακύβευμα, για το οποίο δεν θα παύσουμε να παλεύουμε» καταλήγουν.