Τα «ναι» και τα «όχι» για την επιστροφή στις σχολικές αίθουσες

Επειτα από σχεδόν τρία χρόνια πανδημίας του κορωνοϊού, αλυσιδωτά επιδημικά κύματα και περιορισμούς, ξεκινούν φέτος τα σχολεία με χαλαρότερα μέτρα προστασίας και χωρίς μάσκες. Τι κινδύνους όμως εγκυμονεί η επιστροφή στη σχολική κανονικότητα; Και τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς για να κυλήσει η νέα μαθητική χρονιά όσο πιο ομαλά γίνεται; «Η επιστροφή στις σχολικές αίθουσες χωρίς μάσκες βασίζεται αφενός στο ότι οι τελευταίες μεταλλάξεις έχουν ηπιότερη συμπεριφορά στη νόσηση, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τα παιδιά, αλλά και στο γεγονός ότι πλέον αρκετά μεγάλο κομμάτι του παιδικού πληθυσμού έχει νοσήσει. Και παρότι δεν μπορεί να εξασφαλιστεί μακροχρόνια ανοσία για την προστασία από τυχόν επαναλοίμωξη, ενδεχομένως δημιουργεί μια κάποια ανοσιακή μνήμη με καλύτερη συμπεριφορά στην επαναμόλυνση από τον ιό. Επιπλέον οι συνέπειες στην ψυχοκοινωνική υγεία των παιδιών από τον εγκλεισμό απαιτούν μια επάνοδο σε μια ρουτίνα όσο το δυνατόν πιο κοντά στην προ κορωνοϊού εποχή», εξηγεί η Αννα Παρδάλη, παιδίατρος, MSc Αναπτυξιακής και Εφηβικής Υγείας και μέλος του ΔΣ της Ενωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.

Η ειδικός παράλληλα, στο άρθρο που ακολουθεί, δίνει χρήσιμες συμβουλές για την προστασία των μαθητών όχι μόνον από τον πανδημικό αλλά και από τους λοιπούς ιούς, που κυκλοφορούν στην κοινότητα.

«Κρίνοντας από τον αυξημένο αριθμό κρουσμάτων γρίπης που καταγράφηκε τον Αύγουστο, καταλαβαίνουμε ότι οι ιώσεις που θα αντιμετωπίσουν τα παιδιά φέτος και συγκεκριμένα το φθινόπωρο και τον χειμώνα, όταν κατά κανόνα υπάρχει έξαρση, θα είναι μια πρόκληση για την υγεία τους. Ιδίως δε, όταν συνυπολογίσει κανείς την αδρανή από πλευράς νοσηρότητας περίοδο (λόγω των μέτρων) των δύο τελευταίων χρόνων», αναφέρει.

Και συμπληρώνει: «Οι ασπίδες προστασίας που θα πρέπει να χτίσει λοιπόν η οικογένεια για τα παιδιά της, αλλά και για όλα τα μέλη της, αποσκοπούν σε μια ρουτίνα υγιεινής ζωής που θα ενισχύσει την άμυνα απέναντι στα μικρόβια και τους ιούς, και περιλαμβάνει το διαχρονικό τρίπτυχο: διατροφή, καλή ποιότητα ύπνου, σωστή άσκηση και δραστηριότητα, αλλά και διατήρηση σωστού σωματικού βάρους».

Υπό τα δεδομένα αυτά, η Αννα Παρδάλη δίνει τις εξής χρήσιμες οδηγίες:

Διατροφή. Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι είμαστε ό,τι τρώμε και σήμερα όλες οι σχετικές με τη διατροφή και την υγεία επιστήμες το έχουν τεκμηριώσει πλήρως. Η διατροφή δεν είναι μόνο το σωστό εφόδιο για την ανάπτυξη των παιδιών. Το είδος της διατροφής συνδέεται ειδικότερα με την κατάσταση του ανοσοποιητικού μας αλλά και την εκπαιδευτική και μαθησιακή διαδικασία.

Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτες, αναδεικνύεται το γεγονός ότι τα παιδιά στην Ελλάδα απομακρύνονται από την παραδοσιακή ελληνική/μεσογειακή διατροφή:

• Παιδιά προσχολικής ηλικίας: σωστή προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή μόνο 0,2% (Μελέτη GENESIS)
• Παιδιά σχολικής ηλικίας: 4,3% (Μελέτη GRECO)
• Εφηβοι: 8,3% (Kontogianni et al).

Χρυσός κανόνας και κομβικής σημασίας διατροφική συνήθεια είναι το πρωινό. Μια συνήθεια που πρέπει να εφαρμόζει όλη η οικογένεια, καθώς τα παιδιά αντιγράφουν και επαναλαμβάνουν τις συνήθειες των γονιών τους.

Στο σύνολό της η διατροφή των παιδιών πρέπει να περιλαμβάνει:

• γαλακτοκομικά, τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, δημητριακά, όσπρια
• φρούτα και λαχανικά
• αυξημένη πρόσληψη απαραιτήτων λιπαρών οξέων (ψάρια)
• μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπών και επεξεργασμένης ζάχαρης.

Τα φρούτα και τα λαχανικά φαίνεται να συνδέονται ιδιαίτερα με την ενίσχυση του ανοσοποιητικού καθώς περιέχουν ουσίες όπως η βιταμίνη C, ο ψευδάργυρος και άλλα ιχνοστοιχεία με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, αλλά και συστατικά όπως τα καροτενοειδή που εκτός από την αντιφλεγμονώδη δράση προστατεύουν τους νευρώνες και ευοδώνουν διάφορες διεργασίες στη μαθησιακή διαδικασία στη λειτουργία της μνήμης και την ακαδημαϊκή επίδοση. Περιέχονται στα σκούρα πράσινα λαχανικά όπως οι λαχανίδες και το σπανάκι, σταυρανθή λαχανικά (μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών, λάχανο, κουνουπίδι, σέσκουλα), οι κίτρινες και κόκκινες πιπεριές, η τομάτα, το καλαμπόκι και μερικά φρούτα όπως βερίκοκα και δαμάσκηνα, μανταρίνια.

Ενας χρυσός κανόνας είναι η κατανάλωση 3-5 μερίδων φρούτων ή/και λαχανικών την ημέρα.

Ρύθμιση του ύπνου. Κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών είναι σύνηθες να απορρυθμίζεται η σωστή ρουτίνα ύπνου σε όλες τις ηλικίες των παιδιών, που όμως έχει επιπτώσεις σε πολλαπλό επίπεδο στον οργανισμό. Κατά τη διάρκεια του ύπνου γίνεται εξισορρόπηση του οργανισμού, καθώς τη νύχτα γίνεται ένα είδος «reset» σε πολλές λειτουργίες, μεταξύ άλλων και του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και των γνωστικών διεργασιών, ενώ ρυθμίζονται ορμονικά πολλές διαδικασίες που σχετίζονται με τη σωματική αύξηση των παιδιών. Τα παιδιά της σχολικής ηλικίας χρειάζονται οπωσδήποτε 8-10 ώρες ποιοτικού ύπνου.

Τουλάχιστον 7-8 ώρες ύπνου έχουν:

• θετική επίδραση στο καρδιαγγειακό σύστημα
• θετική επίδραση στον μεταβολισμό της γλυκόζης
• ¢θετική επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα
• θετική επίδραση στο νευρικό σύστημα
• θετική επίδραση στην επίλυση των προβλημάτων, στην κοινωνική συμπεριφορά
• θετική επίδραση στη μάθηση και στη λειτουργία της μνήμης.

Ασκηση και ρύθμιση του βάρους. Ο ΠΟΥ, η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία και άλλοι επίσημοι φορείς συστήνουν ως ελάχιστη καθημερινή άσκηση για ένα παιδί σχολικής ηλικίας όλων των βαθμίδων τουλάχιστον μία ώρα αερόβιας άσκησης. Και αυτό το θεωρούν απαραίτητη προϋπόθεση για την καλή κατάσταση της υγείας και ευεξίας του παιδιού με οφέλη σε οργανικό, ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο. Αυτό δεν είναι απαραίτητο να περιλαμβάνει μόνο συγκεκριμένες σχολικές και εξωσχολικές αθλητικές δραστηριότητες, οι οποίες πολλές φορές λόγω του φόρτου των σχολικών υποχρεώσεων αλλά και έλλειψης χρόνου δεν προγραμματίζονται στη συχνότητα που απαιτείται. Θα πρέπει καθημερινά να ενσωματωθούν στις δραστηριότητες του παιδιού απλούστερες συνήθειες όπως το περπάτημα, το ποδήλατο, αλλά και το ελεύθερο παιχνίδι κυρίως σε ανοιχτούς χώρους.

Ενα από τα οφέλη που θα έχουν μεταξύ άλλων τα παιδιά είναι η ρύθμιση του βάρους τους, καθώς η υπερβαρότητα και η παχυσαρκία είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για τα ελληνοπούλα τα τελευταία χρόνια. Εκτός των πολλών βλαβερών συνεπειών που έχει στην υγεία των παιδιών, έχει συσχετιστεί με βαρύτερη νόσηση στις λοιμώξεις, ιδιαίτερα του αναπνευστικού, με χαρακτηριστικότερες αυτές της γρίπης και του κορωνοϊού.

Και βέβαια πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς, πέρα των πιο πάνω αλλαγών στην καθημερινότητα των παιδιών, απαιτείται και μια επίσκεψη στον παιδίατρο, για να διαπιστωθεί η γενική κατάσταση της υγείας του παιδιού, να διενεργηθεί προληπτικός εργαστηριακός έλεγχος όπου απαιτείται και να συμπληρωθούν εκκρεμείς εμβολιασμοί.