Η Δικαιοσύνη, τα θύματα, η Ισπανία

Ηταν 10 Ιουνίου του 2018. Η 18χρονη κοπέλα από τη Μαδρίτη έκανε ολιγοήμερες διακοπές στην Κόστα ντελ Σολ, στην Εστεπόνα της Μάλαγας, μαζί με μία φίλη της και τον σύντροφο αυτής της τελευταίας. Κόντευε να ξημερώσει όταν άφησαν πίσω τους την ντίσκο Mosaïc και μπήκαν στο αυτοκίνητο για να επιστρέψουν στο κατάλυμά τους, με τον άνδρα της παρέας στο τιμόνι. Βρίσκονταν στην Avenida Litoral όταν τους σταμάτησαν δύο αστυνομικοί σε περιπολικό. Τα όργανα της τάξης δεν τους έκαναν έλεγχο στοιχείων, ούτε πραγματοποίησαν αλκοτέστ στον οδηγό. Απλώς κάλεσαν ένα ταξί να μεταφέρει τους τρεις νέους στο κατάλυμά τους – και εν τέλει τους ακολούθησαν εκεί, με το Ι.Χ. αυτοκίνητο του ενός.

Οταν βρέθηκαν όλοι στο ίδιο σπίτι, οι αστυνομικοί ετοίμασαν σύμφωνα με το κατηγορητήριο αρκετές γραμμές κοκαΐνης και επιχείρησαν να γδύσουν την κοπέλα, που ήταν πολύ μεθυσμένη. Εκείνη αντιστάθηκε και ο σύντροφος της φίλης της προσπάθησε να παρέμβει, ο ένας αστυνομικός όμως τον εξουδετέρωσε και τον απείλησε. Ο άλλος, έσχισε τα ρούχα της 18χρονης αφήνοντάς την με τα εσώρουχα. Σοκαρισμένη και αναστατωμένη, η φίλη της κατάφερε να βγει τρέχοντας από το διαμέρισμα. Οι αστυνομικοί προσπάθησαν να πείσουν την κοπέλα να κάνει σεξ και με τους δυο τους. «Πόσα κορίτσια θα ήθελαν να είναι στη θέση σου, ξέρεις;», της έλεγαν. Εκείνη προσπάθησε να αντισταθεί. Ο ένας αστυνομικός βύθισε τα δάχτυλά του στην κοκαΐνη και τα έχωσε μέσα στο στόμα της.

Στη συνέχεια, το ένα όργανο της τάξης έσυρε την κοπέλα σε ένα άλλο δωμάτιο, όπου τη βίασε, ενώ ο συνάδελφός του ανάγκασε τον σύντροφο της φίλης της να τον συνοδεύσει έξω προκειμένου να αγοράσει περισσότερα ναρκωτικά. Επιστρέφοντας, όμως, βρήκαν το (αντίστοιχο) 100 έξω από την πόρτα – η φίλη που διέφυγε είχε καλέσει σε βοήθεια. Οι δύο αστυνομικοί κατάφεραν σε ένα πρώτο στάδιο να διαφύγουν αλλά σύντομα συνελήφθησαν.

Η υπόθεση προκάλεσε σάλο στην Ισπανία. Ο εισαγγελέας ζήτησε να καταδικαστούν αμφότεροι οι αστυνομικοί σε ποινή κάθειρξης 30 χρόνων. Τελικά, όμως, καταδικάστηκαν σε δύο χρόνια φυλάκιση, ισόβιο αποκλεισμό από οποιαδήποτε δημόσια θέση (έχασαν τη δουλειά τους), πενταετή υποχρέωση να παραμένουν σε απόσταση τουλάχιστον 500 μέτρων από το θύμα, αποζημίωση της νεαρής γυναίκας με 80.000 ευρώ και αναγκαστική παρακολούθηση ενός προγράμματος σεξουαλικής επανεκπαίδευσης. Δεν είναι ότι δεν αναγνώρισαν την ενοχή τους, την αναγνώρισαν. Το 22χρονο, πλέον, θύμα όμως, δεν άντεχε να ξαναζήσει όσα βίωσε μέσα από μία δίκη, δεν μπορούσε να διαχειριστεί την προοπτική αυτής της επαναθυματοποίησης. Οι δύο πλευρές, κατέληξαν λοιπόν απευθείας στην προαναφερθείσα συμφωνία και τον Ιούλιο, το δικαστήριο απλώς την επικύρωσε. Δεδομένου, μάλιστα, του ότι κανένας από τους δύο αστυνομικούς δεν είχε ποινικό μητρώο, οι δικαστές έδωσαν ανασταλτικό χαρακτήρα στην ποινή τους. Μόνο ο πρόεδρος του σώματος διαφώνησε, επικρίνοντας μάλιστα τους συναδέλφους του για «έναν κάποιο αυτοματισμό» – ότι δηλαδή, δεν έλαβαν υπόψη τους την «εγκληματική επικινδυνότητα» των δραστών.

Η υπόθεση αυτή, και μια ακόμη αντίστοιχη υπόθεση από την πόλη Μούλα της Μούρθια, ήταν που ώθησαν τον νέο γενικό εισαγγελέα του ισπανικού κράτους, Αλβαρο Γκαρθία Ορτίθ, να αναλάβει δράση. Επί του παρόντος, ο Ορτίθ ετοιμάζει μία εγκύκλιο με την οποία προτείνει να αναγνωρίζεται αποδεικτική αξία στις καταθέσεις που δίνουν τα θύματα σεξουαλικών εγκλημάτων στη διάρκεια της έρευνας – στην αστυνομία, τον ανακριτή, τον ιατροδικαστή…-, ώστε να μην αποφεύγουν οι εισαγγελείς τη δίκη από τον φόβο ότι τα θύματα θα αρνηθούν να παραστούν. «Εννοώ να αξιοποιήσω όλες τις πιθανές πλευρές της προστασίας των θυμάτων», δήλωσε ο γενικός εισαγγελέας του κράτους στην ολομέλεια της Βουλής, «ώστε να δώσω στους εισαγγελείς ένα νομικό εργαλείο ζωτικής σημασίας για την επίτευξη αυτού του στόχου. Τα θύματα πρέπει να προστατεύονται και ο ρόλος τους στη διαδικασία, όταν η κατάθεσή τους είναι απαραίτητη για τη δίωξη των εγκλημάτων, δεν πρέπει να σημαίνει ένα βάρος, ένα βίαιο ή σπαρακτικό για αυτά στοιχείο. Δεν είναι τα θύματα εκείνα που πρέπει να προσαρμοστούν στη διαδικασία ή τη δικαιοσύνη: εμείς πρέπει να προσαρμοστούμε σε αυτά».

Ερευνα που είχε πραγματοποιηθεί στην Ισπανία από το Γενικό Δικαστικό Συμβούλιο το 2008, μόλις τέσσερα χρόνια αφότου υιοθέτησε η χώρα τον πρώτο της νόμο για την προστασία θυμάτων έμφυλης βίας, διαπίστωσε πως έως και το 44% των εγκλημάτων αυτών δεν οδηγούνται σε καταδίκη λόγω αδυναμίας των θυμάτων να καταθέσουν στη δίκη. Το Παρατηρητήριο για την Εμφυλη Βία είχε προτείνει ήδη από τότε να δοθεί αποδεικτική αξία στις πρότερες καταθέσεις των θυμάτων, τελικά όμως, ο νόμος άλλαξε μόνο για τις περιπτώσεις που τα θύματα είναι ανήλικα ή άτομα με ειδικές ανάγκες. Ο Αλβαρο Γκαρθία Ορτίθ θέλει τώρα να ενθαρρύνει τους εισαγγελείς να υπερασπιστούν μία διευρυμένη εφαρμογή, ή ερμηνεία αυτής της έννοιας. Για ακόμα μία φορά, η Ισπανία κάνει άλματα στον τομέα της προστασίας των θυμάτων. Εμείς, πάλι, ασχολούμαστε 24ωρα ολόκληρα με τις μισάνθρωπες (και όχι απλά μισογυνικές) δηλώσεις του τάδε και του δείνα μητροπολίτη.