Ποιοι είναι οι στρατηγικοί {LF}στόχοι της Δύσης στον πόλεμο {LF}της Ουκρανίας; {CR}

Ο πόλεμος της Ουκρανίας και η αντίδραση του κόσμου σε αυτόν θα είναι αποφασιστικός παράγοντας στη διαμόρφωση της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής τάξης στην επόμενη δεκαετία. Ειδικότερα, οι ενέργειες, οι αφηγήσεις και ο σχεδιασμός των δυτικών συμμάχων όσον αφορά τόσο τη Ρωσία όσο και τον ρόλο του Παγκόσμιου Νότου στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας θα υποδείξουν ποιοι είναι οι μακροπρόθεσμοι στρατηγικοί τους στόχοι. Θέλει η Δύση απλώς να δει την ήττα της Ρωσίας και το ΝΑΤΟ να διευρύνεται και να ενισχύεται ή μπορεί να οραματιστεί μια «νίκη» στην Ουκρανία που θέτει τα θεμέλια για έναν κόσμο στον οποίο η δημοκρατία είναι πιο ασφαλής και η παγκόσμια διακυβέρνηση πιο περιεκτική και αποτελεσματική;

Ενώ η έκβαση των μαχών παραμένει αβέβαιη, οι στρατηγικοί στόχοι της Δύσης, ιδιαίτερα το πώς σκοπεύει να μεταχειριστεί τη Ρωσία σε περίπτωση επικράτησης της Ουκρανίας, θα έχει τεράστιες συνέπειες. Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν οι σύμμαχοι θα επιδιώξουν να τιμωρήσουν τη Ρωσία στο σύνολό της επιβάλλοντας σοβαρές αποζημιώσεις ή αντ’ αυτού θα στοχοποιήσουν το αυταρχικό καθεστώς του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν με τρόπο που να περιορίζει τα βάρη που επιβάλλονται στον ρωσικό λαό.

Στην αρχή του πολέμου, οι δυτικοί σύμμαχοι τόνισαν ότι η υπεράσπιση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της δημοκρατίας ήταν οι πρωταρχικοί τους στόχοι. Στα τέλη της άνοιξης, ορισμένοι στρατηγοί και αξιωματούχοι των ΗΠΑ υποστήριξαν τη μόνιμη αποδυνάμωση της Ρωσίας ως στρατηγικό στόχο, αν και δεν είναι σαφές εάν αυτός θα εξακολουθούσε να αποτελεί στόχο σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος στη Ρωσία.

Ενώ οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση της σύγκρουσης της Ουκρανίας πρέπει να απαιτεί από τη Ρωσία να φέρει μέρος του βάρους ανοικοδόμησης που προέκυψε από έναν πόλεμο τον οποίο εκείνη ξεκίνησε, η αυστηρότητα των όρων που επιβάλλονται στον ρωσικό λαό θα έχει πολιτικές προεκτάσεις. Οσο πιο σκληροί είναι οι όροι, τόσο πιο πιθανό θα είναι η Ρωσία να αγκαλιάσει την Κίνα ακόμη πιο στενά, έτσι ώστε ένα σφιχτό σινορωσικό μπλοκ να γίνει μέρος της μεταπολεμικής γεωπολιτικής τάξης πραγμάτων.

Επιδιώκοντας μέτρα που αντιμετωπίζουν τον ρωσικό λαό διαφορετικά από τον Πούτιν και την απολυταρχία του, οι δημοκρατίες του κόσμου θα μπορούσαν να ελπίζουν να αποτρέψουν ένα μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα στο οποίο η Ρωσία θα «χαθεί» γι’ αυτές. Η απαγόρευση εισόδου όλων των Ρώσων στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως προτείνουν τώρα ορισμένοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, είναι το είδος του μέτρου που θα ωθήσει τη χώρα προς την Κίνα. Και η παραπλανητική διαίρεση του κόσμου σε δημοκρατίες και αυτοκρατορίες προέρχεται από το ίδιο αναποτελεσματικό, πολωτικό βιβλίο. Οταν αντιμετωπίζουμε δικτατορίες όπως αυτή του Πούτιν, βασικό στοιχείο οποιασδήποτε επιτυχημένης διπλωματικής στρατηγικής είναι η διάκριση μεταξύ των πολιτικών ηγετών και των απλών πολιτών.

Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας θα απαιτήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτή η προσπάθεια επομένως κινδυνεύει να εκτρέψει σημαντική βοήθεια από τον παγκόσμιο Νότο, ο οποίος εξακολουθεί να προσπαθεί να κάνει τις πλούσιες χώρες να εκπληρώσουν τη μακροχρόνια υπόσχεσή τους να παρέχουν 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για τη στήριξη του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής στις φτωχότερες χώρες. Θα είναι επίσης ενδιαφέρον να δούμε τον βαθμό στον οποίο οι κανόνες προμηθειών για έργα ανασυγκρότησης στην Ουκρανία θα επιτρέψουν στις αναπτυσσόμενες χώρες που δεν είναι δωρητές να υποβάλλουν αποτελεσματικές προσφορές.

Σε περίπτωση που επικρατήσει η Ουκρανία, η αντιμετώπιση της Ρωσίας από τη Δύση και η στάση της απέναντι στον παγκόσμιο Νότο κατά την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας θα καθορίσει εάν η έκβαση του πολέμου θα χρησιμεύσει ως σημείο εκκίνησης για την παγκόσμια πρόοδο προς μια πιο περιεκτική και δίκαιη πολυμέρεια. Στη χειρότερη περίπτωση, η Δύση θα έχει μια πετυχημένη πύρρεια νίκη που καταλήγει στην ενίσχυση της απολυταρχίας και στην περαιτέρω εμβάθυνση των παγκόσμιων διχασμών.

Ο Κεμάλ Ντερβίς, πρώην υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας, είναι επικεφαλής του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings