Σύγκρουση για την πατρότητα της τεχνολογίας mRNA

Στα χρόνια της πανδημίας η τεχνολογία mRNA απογειώθηκε, αποτελώντας κλειδί για τη διαχείριση του SARS-CοV2 αλλά και πηγή ελπίδας για μελλοντική αντιμετώπιση σοβαρών νοσημάτων, όπως ο καρκίνος. Ωστόσο, ενώ εν έτει 2020 παρακολουθούσαμε όλοι εναγωνίως τις επιστημονικές μάχες στα αποστειρωμένα εργαστήρια για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού εμβολίου αλλά και το… ράλι μεταξύ των φαρμακευτικών γιγάντων, το 2022 μάς επεφύλασσε μια σημαντική ανατροπή. Την έναρξη μιας σκληρής, πολύκροτης και πολυετούς, όπως όλα δείχνουν, δικαστικής διαμάχης.

Η αιτία; Οι δύο κολοσσοί, Pfizer και Moderna, αναμένεται να κονταροχτυπηθούν στις δικαστικές αίθουσες διεκδικώντας την πατρότητα της τεχνολογίας mRNA. Η είδηση τάραξε την επικαιρότητα σαν κεραυνός εν αιθρία στα τέλη του περασμένου μήνα, όταν η αμερικανική Moderna κατέθεσε μήνυση κατά της επίσης αμερικανικής Pfizer και της γερμανικής BioNTech για παραβίαση πατέντας σε ό,τι αφορά το εμβόλιο κατά της COVID-19.

Η Moderna ισχυρίζεται πως οι Pfizer / BioNTech αντέγραψαν την τεχνολογία mRNA, πάνω στην οποία εργαζόταν επί μία δεκαετία πριν καν το ξέσπασμα της τρέχουσας πανδημίας. Και ζητά αποζημίωση για την οικονομική ζημιά που υπέστη από τις πωλήσεις μετά τις 8 Μαρτίου του 2022 – όταν η πανδημία έπαψε να αποτελεί επείγουσα υγειονομική κρίση. Παρ’ όλα αυτά, διευκρινίζει πως δεν αιτείται να σταματήσει η κυκλοφορία του Comirnaty και παραμένει πιστή στη δέσμευσή της να μη διεκδικήσει δικαιώματα ευρεσιτεχνίας σε 92 χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Ανέμενε όμως, όπως υπογραμμίζεται σε ανακοινώσεις, από εταιρείες όπως η Pfizer και η BioNTech να σεβαστούν το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας της. Πιο συγκεκριμένα, το αγγελιοφόρο RNA είναι το γενετικό μόριο που εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα να αντιδρά σε απειλές. Η τεχνολογία αυτή, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times», που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία των εμβολίων των Pfizer / BioNTech, αποτέλεσε πεδίο μελέτης της Moderna για άλλες μολυσματικές ασθένειες, χρόνια πριν από την εμφάνιση της λοίμωξης COVID-19. Τώρα, η εταιρεία με έδρα το Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης ισχυρίζεται ότι οι Pfizer / BioNTech αντέγραψαν κρίσιμα χαρακτηριστικά της πατενταρισμένης τεχνολογίας της, όπως μια χημική τροποποίηση που επιτεύχθηκε το 2015, αλλά και τη στόχευση του ίδιου τύπου πρωτεΐνης, δηλαδή της πρωτεΐνης-ακίδας του κορωνοϊού. Για την ιστορία πάντως, τα εμβόλια Comirnaty (των Pfizer / BioNTech) και Spikevax (Moderna) διατέθηκαν στην αγορά σχεδόν ταυτόχρονα, καθώς έλαβαν έγκριση από τον Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων των ΗΠΑ (FDA) με διαφορά μόλις μιας εβδομάδας, τον Δεκέμβριο του 2020. Εκπρόσωποι της Pfizer άλλωστε δηλώνουν έκπληκτοι με την εξέλιξη αυτή, με την BioNTech να προσθέτει πως η δουλειά τους είναι πρωτότυπη.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΡΟΥΤΙΝΑΣ. Οπως σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Φαρμακολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακολογίας Ευάγγελος Μανωλόπουλος, «δεν είναι καθόλου περίεργο να στρέφεται μια εταιρεία έναντι άλλης. Θα έλεγα, μάλιστα, πως πρόκειται για ρουτίνα». Ενδεικτικά αναφέρεται πως μόλις τον περασμένο Ιούλιο η γερμανική Curevac κατέθεσε επίσης μήνυση εναντίον της BioNTech για παραβίαση πατεντών που είναι σχετικές με MRBA μόρια. Εντούτοις, στη συγκεκριμένη υπόθεση ο ίδιος εντοπίζει σημαντικές διαφορές εν συγκρίσει με αντίστοιχες δικαστικές διαμάχες, όπως ότι η Moderna αντιδρά με σημαντική καθυστέρηση (η οποία όμως εξηγείται από την πρωτόγνωρη υγειονομική συνθήκη) ή ότι η εταιρεία εξαιρεί από τις διεκδικήσεις της τις αναπτυσσόμενες χώρες. «Θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει από τις λεπτομέρειες αυτές πως η Moderna θέλει την πατρότητα της mRNA τεχνολογίας, επιχειρώντας να αποφύγει την αρνητική δημοσιότητα και αποβλέποντας στη θετική».

Το διακύβευμα, σε κάθε περίπτωση, είναι υψηλό και δεν περιορίζεται στη δόξα ή στις βλέψεις για το επόμενο Νομπέλ Ιατρικής. Οπως αναφέρουν οι «Financial Times», οι τρεις εταιρείεςπροβλέπουν πωλήσεις εμβολίων ύψους52 δισ. δολαρίων εντός του 2022. «Η μάχη στην πραγματικότητα έχει να κάνει με το ποια εταιρεία θα είναι στο μέλλον η πηγή από την οποία άλλες εταιρείες θα πρέπει να λάβουν άδεια» αναλύει στους «New York Times» η Ameet Sarpatwari, ειδικός σε θέματα Φαρμακευτικής Πολιτικής και Δικαίου στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Συνεπώς, «για τη Moderna η διεκδίκηση της κυριαρχίας σε αυτόν τον χώρο θα δημιουργήσει μελλοντικά δικαιώματα» – π.χ. να αδειοδοτήσει την τεχνολογία της σε ανταγωνιστές με εμπορικά θεμιτούς όρους.