Η κρίσιμη ενεργειακή λιτότητα

Σοφά, λίγο πριν από την πάντοτε σημαντική ομιλία στην Εκθεση Θεσσαλονίκης, φρόντισε ο Πρωθυπουργός να ξεκαθαρίσει τα βασικά. Εν ολίγοις οι επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα θα συνεχιστούν, ώστε αυτό που τελικά πληρώνει το νοικοκυριό και η μικρή επιχείρηση να παραμείνει εξαιρετικά χαμηλό, ιδίως όταν λάβουμε υπόψη την τρελή κούρσα στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικού με φυσικό αέριο. Επίσης, τα υπόλοιπα επιδόματα, παλαιότερα και όσα προστέθηκαν τον τελευταίο χρόνο, θα παραμείνουν και θα «τιμαριθμοποιηθούν».

Ως εδώ, όμως. Κι ευτυχώς. Σε δύο πρόσφατα άρθρα (23/7 και 6/8), σε αυτό εδώ το φιλόξενο σημείο, σημείωνα τον κίνδυνο να «ξεχαστούμε» δημοσιονομικά, όπως συνέβαινε μέχρι την άνοιξη 2010. Να πιστεύσουμε δηλαδή ότι οι εξαιρέσεις που εισήχθησαν στο αυστηρό ευρωπαϊκό πλαίσιο και υποστηρίχθηκαν πρακτικά με κατάλληλες παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μπορούν να επεκταθούν χωρίς νεότερη ευρωπαϊκή συνεννόηση.

Σπεύδουν, τον τελευταίο καιρό, διάφοροι παράγοντες, να κουνήσουν το σκιάχτρο κάποιας επικείμενης «μνημονιακής» λιτότητας, ειδικά μάλιστα για την Ελλάδα. Πρόκειται περί ανόητης σκέψης. Το πρόβλημα δεν είναι η δημοσιονομική χαλάρωση αλλά ο πληθωρισμός. Πρόγραμμα λιτότητας για την τιθάσευση του πληθωρισμού εφαρμόστηκε μόνον το 1985 από Παπανδρέου – Σημίτη και είναι εντελώς διαφορετικό ζήτημα από την κρίση αναχρηματοδότησης του δημόσιου χρέους που μας έφερε τα Μνημόνια το 2010.

Ολοι υποστηρίζουμε, από τότε που αντιμετωπίζουμε τον κορωνοϊό, ότι χωρίς κρατική παρέμβαση η κοινωνία θα υποφέρει. Σε καιρούς τέτοιων κρίσεων η ιδεολογική «καθαρότητα» υποχωρεί. Γινόμαστε, αν και από διαφορετικές αφετηρίες, περισσότερο «κρατιστές». Αυτό όμως δεν πρέπει να μας κάνει να σκεφτόμαστε ότι τη λύση την έχει η κυβέρνηση, η όποια κυβέρνηση, και είναι θέμα «πολιτικής βούλησης» να την εφαρμόσει προς όφελός μας. Γι’ αυτό πράττει λαμπρά ο Πρωθυπουργός που φροντίζει να ξεκαθαρίσει πως ενώ η χώρα έχει καλύτερη τροφοδοσία πρώτης ύλης από άλλους, το κράτος δεν έχει τα ατελείωτα χρήματα για να καλύπτει την τεράστια διαφορά μεταξύ του πραγματικού κόστους παραγωγής ρεύματος και του ρυθμιζόμενου τελικού κόστους που πληρώνει ο καταναλωτής. Καθίσταται λοιπόν ακόμη πιο σημαντικό αυτό που δεν είπε ακόμη ο Πρωθυπουργός: χρειάζεται και θα χρειαστεί ακόμη περισσότερη λιτότητα στην κατανάλωση της πανάκριβης ενέργειας.

Μπορεί και το κάνει ήδη ο καθένας, εξ ανάγκης, να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας. Το παράδειγμα όμως το δίνουν το κράτος, οι δήμοι και οι επιχειρήσεις. Περιμένουμε το σχέδιο. Σε τελευταία ανάλυση, είναι άδικο να πληρώνουν όσοι ήδη προσπαθούν να αυτοπεριοριστούν εκείνους που αδιαφορούν. Είναι άδικο να επιδοτούνται από τους φόρους των τίμιων πολιτών η κατανάλωση φοροφυγάδων. Δεν είναι ηθικώς δικαιολογημένο να επιδοτείται οριζοντίως, αδιακρίτως και καθολικά το ρεύμα ανεξαρτήτως εισοδηματικής ευχέρειας και περιουσιακής κατάστασης. Ακόμη και οι αγορές από τις οποίες περιμένουμε να μας προβιβάσουν στον βαθμό επενδυτικής αξιοπιστίας που αξίζουμε, θα κρίνουν, στην επόμενη φάση, από το πρόγραμμα ενεργειακής λιτότητας κατά πόσον έχουμε πραγματικά ανακτήσει τον πλήρη τον δημοσιονομικό έλεγχο του κράτους.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής