Οι «ακροκεντρώοι» που (δεν;) θέλουμε

Η αναφορά στο «ακραίο Κέντρο» έγινε πρόσφατα από τον Εμ. Μακρόν, σε μια προσπάθεια να ισχυροποιήσει πολιτικά και ιδεολογικά τις επιλογές του Κέντρου απέναντι στα άλλα δύο άκρα: την Ακροδεξιά της Λεπέν και τον λαϊκισμό του Μελανσόν. Ετσι το Κέντρο από μια παραδοσιακά μετριοπαθής και συναινετική πολιτική δύναμη, διεκδίκησε τον ρόλο μιας δύναμης ρήξης – ούτε συντηρητικής, αλλά ούτε ακριβώς σοσιαλιστικής – με σκοπό να υπερασπιστεί τις δημοκρατικές αρχές και να επιβάλει τολμηρές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Κάπως έτσι το «ακραίο Κέντρο» του Μακρόν διαμόρφωσε την αναγκαία πλειοψηφική συσπείρωση γύρω από τον νέο πολιτικό ορθολογισμό, η οποία οδήγησε τελικά στην επανεκλογή του. Στα καθ’ ημάς, το «ακραίο Κέντρο» και οι «ακροκεντρώοι» εμφανίστηκαν ως υποτιμητική πολιτική αναφορά από προβεβλημένους παράγοντες της αλήστου μνήμης «πρώτης φοράς Αριστεράς», σε μία προσπάθεια εξορκισμού τού υπό διαμόρφωση τότε αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου. Η επιθετική αντιμετώπιση των κεντρώων – που συχνά συνοδευόταν από ύβρεις και εχθροπάθεια για τους «κινηματίες της χρεοκοπημένης πολιτικής ελίτ» και τους «συνοδοιπόρους της Δεξιάς», την ίδια ώρα που η Ακροδεξιά των ΑΝΕΛ ήταν με τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία – είχε μια συγκεκριμένη στόχευση: να απαξιωθεί η συσπείρωση δυνάμεων του πολιτικού Κέντρου που, με ισχυρή δυνατότητα επιρροής στην κοινωνία, θα μπορούσαν όχι μόνο να απειλήσουν, αλλά και να ανατρέψουν τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι λεγόμενοι «ακροκεντρώοι»; Χωρίς πάντα κοινές πολιτικές καταβολές, αλλά με γειτνιάζουσες πολιτικές ανησυχίες και διεκδικήσεις, οι κεντρώοι προέρχονταν κυρίως από τους χώρους του εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ, του προοδευτικού και μεταρρυθμιστικού Κέντρου, της ανανεωτικής Αριστεράς, της πολιτικής οικολογίας, των φιλελεύθερων δημοκρατών. Λοιδορήθηκαν και κυνηγήθηκαν από τους αγανακτισμένους της επάνω και της κάτω πλατείας, αντιτάχθηκαν στους ποικιλόχρωμους κήνσορες του αντιμνημονίου και του λαϊκισμού όταν η χώρα κινδύνευε, στήριξαν στα «πέτρινα χρόνια» της κρίσης αρχικά τη συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ και κατόπιν τη συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ για τη σταθεροποίηση της χώρας και την αναδιάρθρωση του χρέους. Η πολιτική συσπείρωση του Κέντρου ισχυροποιήθηκε το καλοκαίρι του 2015, με το «Μένουμε Ευρώπη», αποτελώντας πλέον το κύριο ανάχωμα απέναντι στον τυχοδιωκτισμό των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και τον κίνδυνο του Grexit. Στη δύσκολη τετραετία 2015-2019 οι κεντρώοι υπήρξαν οι υπερασπιστές της φιλελεύθερης Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου απέναντι στην καθεστωτική-ιδιοκτησιακή διακυβέρνηση, στην απόπειρα αλλοίωσης του πολιτεύματος, στη χειραγώγηση της Δικαιοσύνης, στον έλεγχο των ΜΜΕ και την ενορχήστρωση της σκευωρίας Novartis από τους ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Ηταν η δύναμη μιας αντιπολίτευσης, πολιτικά οριζόντιας, που διαμόρφωσε το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο, το οποίο συνέβαλε καίρια στην ήττα του 2019.

Σήμερα, οι κεντρώοι που αρνούνται την προοπτική μιας «προοδευτικής συγκυβέρνησης» (ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ και «λοιπών προοδευτικών δυνάμεων») μέσω της παγίδας της απλής αναλογικής αισθάνονται πολιτικά αμήχανοι και «αδειασμένοι» από τις αποκαλύψεις για τις παράνομες παρακολουθήσεις και την αμφισβήτηση της ποιότητας της Δημοκρατίας. Επειδή ακριβώς δεν γοητεύονται ιδιαίτερα από ένα «ασπόνδυλο» και πολιτικά «τυφλό» Κέντρο, παραμένουν απαιτητικοί πολίτες. Ζητούν αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας, θωράκιση των θεσμών και ουσιαστική ανάληψη της πολιτικής ευθύνης. Στην κρίσιμη περίοδο που διανοίγεται μπροστά μας για την οικονομία, τα εθνικά θέματα και την πολιτική σταθερότητα, ποιος άραγε δεν θέλει αυτούς τους «ακροκεντρώους»; Η επίμονη παρουσία τους υπενθυμίζει διαρκώς πως η πολιτική σταθερότητα εξαρτάται από την ίδια την ποιότητα της Δημοκρατίας. Αυτό μόνο ακραίο δεν είναι.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός