«Η αυτοκριτική ξεκινά από την αυτοπεποίθηση»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… διαβάζοντας τους «Εργάτες της θάλασσας» του Βίκτωρος Ουγκώ. Διάβασα και άλλα πολύ καλά βιβλία έκτοτε και σπουδαία λογοτεχνία, αλλά αν μιλάμε για συγκίνηση από την πληρότητα της αφήγησης, ναι, η τελευταία φορά ήταν με αυτό το εντελώς εκπληκτικό βιβλίο.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… οπωσδήποτε Μπαρόκ! Και οπωσδήποτε G.F. Händel, τη Μουσική του Νερού (εγώ πάντως γράφω μετά μουσικής!).

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… Νομίζω ότι δεν υπάρχει τίποτε το οδυνηρό στη διαδικασία της γραφής. Το κάνεις επειδή το αγαπάς, δεν μπορώ να φανταστώ οδύνη μέσα σε κάτι τέτοιο, δεν συνδέονται μέσα μου η οδύνη με την ευχαρίστηση. Ασφαλώς το γράψιμο απαιτεί σκληρή δουλειά (αλλιώς κατ’ εμέ δεν είναι γράψιμο). Αλλά αυτό εγώ δεν θα το έλεγα ακριβώς «οδυνηρό». Θα το παρομοίαζα μάλλον με το αθώο λαχάνιασμα του ορειβάτη μέχρι να φτάσει στην κορυφή και να απολαύσει τη θέα από εκεί.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… «Τα ρόδινα ακρογιάλια» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Ο ζητιάνος» του Ανδρέα Καρκαβίτσα, «Οι εργάτες της θάλασσας» του Βίκτωρος Ουγκώ.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… τη δουλειά μου και τη σχέση της με τους άλλους. Πάνω σε αυτή τη βάση κρινόμαστε πάντα, όλη μας η επαγγελματική ζωή είναι μια σειρά από κριτικές και ενδιαφέρουσες ασυνέχειες. Η προσωπική μας ζωή ασφαλώς μένει εκτός (και καλώς μένει).

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… τη βαθιά αυτοπεποίθηση. Κι αυτή με τη σειρά της έρχεται από τη γνώση του εαυτού μας και την αποδοχή τού «είμαστε αυτοί που είμαστε και είναι πολύ ωραίο αυτό». Η αυτοκριτική χρειάζεται θάρρος και ειλικρινή αποδοχή της πραγματικότητας, με έναν τρόπο που μοιάζει με τις τεχνικές των στωικών φιλοσόφων. Μια γενναία δόση αυτοσαρκασμού επίσης νομίζω ότι βοηθάει.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… του «Moby Dick» του Χέρμαν Μέλβιλ. Αρπάζει τον αναγνώστη με μια πανίσχυρη φράση. Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει πολύ συχνά στη μεγάλη λογοτεχνία.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης», σκέφτομαι ότι… δεν υπάρχει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Υπάρχει απλώς καλή και κακή λογοτεχνία, όπως υπήρχε πάντοτε δηλαδή. Οι άνθρωποι γράφουν πιο πολύ από παλιά, άρα οι πιθανότητες να γραφτούν ωραία πράγματα είναι περισσότερες σήμερα, δεν βλέπω κρίση της λογοτεχνίας σε αυτό. Γράφουν επίσης για αμέτρητα διαφορετικά θέματα και για πάμπολλες εποχές και χρονικές περιόδους, άρα ούτε συμπαγή λογοτεχνία της κρίσης βλέπω. Αλλάζουν οι τρόποι έκφρασης, αλλάζουν τα αντικείμενα, αλλάζει η σκέψη, ακόμη και η έμπνευση, όμως η ανάγκη του ανθρώπου να αφηγηθεί ιστορίες με το γράψιμο είναι η ίδια. Και νομίζω θα παραμείνει για πάντα η ίδια.

Ο Αντώνης Ιορδάνογλου είναι ταξιδιωτικός συγγραφέας και χαρτογράφος. Στα «Κινεζικά μαρτύρια», από τις εκδ. Κίχλη, παρουσιάζει 10 μικρές και μεγάλες οδύσσειες κινέζων ταξιδιωτών στην Ελλάδα