«Mόνο το Ναι σημαίνει Ναι»

Το νομοσχέδιο για τη σεξουαλική συναίνεση στην Ισπανία έχει τίτλο «Μόνο το Ναι σημαίνει Ναι». Προβλέπει ότι η συγκατάθεση πρέπει να είναι καταφατική και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δοθεί από προεπιλογή ή σιωπή. Η ψήφισή του αυτές τις ημέρες αποτελεί μεγάλη νίκη ενός αυθόρμητου κινήματος που δημιουργήθηκε στον απόηχο της υπόθεσης ενός ομαδικού βιασμού από τη λεγόμενη Αγέλη των Λύκων το 2016.

Ο βιασμός συνέβη τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς στην ετήσια γιορτή της Παμπλόνα, στη διάρκεια του διάσημου φεστιβάλ San Fermin, όπου οι τολμηροί τρέχουν μαζί με τους ταύρους. Στη διάρκεια του φεστιβάλ καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες αλκοόλ και έχουν υπάρξει κάθε χρονιά καταγγελίες για σεξουαλικές επιθέσεις. Στις 7 Ιουλίου 2016 μια πρωτοετής φοιτήτρια βιάστηκε από πέντε άνδρες. Η παρέα των ανδρών αυτοαποκαλείτο La Manada (Αγέλη των Λύκων). Τρεις από αυτούς μάλιστα είχαν τατουάζ λύκου πάνω τους μαζί με τη φράση «Η δύναμη των λύκων βρίσκεται στην αγέλη». Η κοπέλα έκανε καταγγελία και οι πέντε συνελήφθησαν. Η δίκη που ακολούθησε ήταν πρωτοσέλιδο στην Ισπανία για τα επόμενα δύο χρόνια.

Η απόφαση του δικαστηρίου να μην καταδικαστούν για βιασμό αλλά για σεξουαλική κακοποίηση προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις και διαδηλώσεις. Οι δικαστές υποστήριξαν ότι ένα βίντεο από τα τηλέφωνα των ανδρών – που δείχνει τη γυναίκα ακίνητη και με τα μάτια κλειστά κατά τη διάρκεια της επίθεσης – ήταν απόδειξη συναίνεσης. Ενας δικαστής ισχυρίστηκε ότι οι άνδρες θα έπρεπε να κατηγορηθούν μόνο για την κλοπή του κινητού τηλεφώνου του θύματος. Οι πέντε καταδικάστηκαν σε εννέα χρόνια φυλάκιση. Ομως μετά τη μαζική δημόσια κατακραυγή η κατηγορία άλλαξε σε βιασμό και η ποινή αυξήθηκε σε 15 χρόνια.

Λίγο αργότερα από αυτή την υπόθεση, πέντε άνδρες που κατηγορήθηκαν για βιασμό ενός 14χρονου κοριτσιού στην καταλανική πόλη Μανρέσα καταδικάστηκαν επίσης για σεξουαλική κακοποίηση (που επισύρει μικρότερη ποινή) με το αιτιολογικό ότι το θύμα ήταν υπό την επήρεια ναρκωτικών και αλκοόλ. Και αυτή η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις, με το κύμα των Ισπανών που υποστήριζε μια πιο αυστηρή νομοθεσία να διογκώνεται.

Το 2015 η Ισπανία αύξησε την ηλικία συναίνεσης από τα 13 στα 16. Ωστόσο, η έννοια του νόμιμου βιασμού δεν υπήρχε καθώς ο ανήλικος μπορούσε να θεωρηθεί ότι έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Τώρα ο νέος νόμος καταργεί τη διάκριση μεταξύ σεξουαλικής κακοποίησης και βιασμού, καθιστώντας ως καθοριστικό παράγοντα τη ρητή συναίνεση. Η παθητικότητα και η σιωπή δεν μπορούν πλέον να ερμηνευθούν ως συγκατάθεση.

Ο νόμος ορίζει: «Η συγκατάθεση μπορεί να θεωρηθεί συναίνεση μόνο όταν έχει εκδηλωθεί ελεύθερα μέσω ενεργειών που, σύμφωνα με τις περιστάσεις, εκφράζουν ξεκάθαρα τις επιθυμίες του ατόμου». Ο νόμος είχε ήδη περάσει από τη Γερουσία στις αρχές του έτους, όταν καθυστέρησε με μια τροποποίηση στη διατύπωση της πράξης που εισήγαγε το συντηρητικό καταλανικό εθνικιστικό κόμμα Junts per Catalunya και η οποία υποστηρίχθηκε από το Λαϊκό Κόμμα.

Η νομοθεσία, η κύρια ονομασία της οποίας είναι Πλήρης Νόμος για τη Σεξουαλική Ελευθερία, είχε ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο με 201 ψήφους έναντι 140 ψήφων, με μόνο το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox να την καταψηφίζουν. Το αριστερό κόμμα CUP της Καταλωνίας απείχε.

Η μητέρα του θύματος της Αγέλης των Λύκων ανέφερε σε δήλωσή της: «Αυτός ο νόμος είναι το αποτέλεσμα της γενναιότητας, της επιμονής και της αξιοπρέπειας ενός κοριτσιού που ήξερε πως ήθελε να ζήσει χωρίς να την κρίνει κανείς και που αποφάσισε να προχωρήσει έτσι ώστε όλοι να γνωρίζουν τον δύσκολο δρόμο που χρειάστηκε και συνεχίζουν να ακολουθούν πάρα πολλά θύματα. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξουμε όλοι μαζί».