«Αντισυνταγματική η πρόταση για απαλλαγή από τα Θρησκευτικά»

Το μάθημα των Θρησκευτικών είναι το μάθημα με το οποίο εφαρμόζεται στη χώρα μας το άρθρο 16 του Συντάγματος, με το οποίο ορίζεται, ως ένα δομικό στοιχείο της παιδείας, «η ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης». Με βάση το ως άνω άρθρο του Συντάγματος, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με (2) Αποφάσεις του το έτος 2018 και (2) το 2019, κατοχύρωσε, αφενός, την «υποχρεωτική ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνειδήσεως των μαθητών που ασπάζονται το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα, σύμφωνα με τις αρχές της ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας», τις οποίες εμπεριέχει το υποχρεωτικό στα ελληνικά σχολεία μάθημα των Θρησκευτικών, και, αφετέρου, την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών των ετεροδόξων, αλλοθρήσκων και άθεων μαθητών.

Η Αρχή Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα είναι μια Αρχή που και αυτή, όπως και όλες οι αρχές και οι υπηρεσίες της χώρας μας, είναι υποχρεωμένη να τηρεί τις συνταγματικές αρχές της χώρας.

Με τη Γνωμάτευσή της, ωστόσο, που αφορά στις απαλλαγές που χορηγούνται από το υπουργείο Παιδείας σε μαθητές για το μάθημα των Θρησκευτικών, η ως άνω Αρχή προτείνει (απόφ. 2092/22-08-2022), για πρώτη φορά στην ιστορία της Παιδείας της χώρας, την προαιρετικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών και τη δυνατότητα απαλλαγής από αυτό όχι μόνον των κατηγοριών των μαθητών που έως τώρα είχαν το νόμιμο δικαίωμα απαλλαγής, αλλά ακόμη και των ορθόδοξων μαθητών.

Η Γνωμάτευση αυτή, κατά τη γνώμη μας, δεν είναι σύμφωνη, αλλά αντίθετη τόσο με το άρθρο 16 του Ελληνικού Συντάγματος όσο και με τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Θεωρώ ότι είναι άτοπο οι αποφάσεις μιας οιασδήποτε αρχής να αντίκεινται σε ό,τι έχει θεσπιστεί στο Σύνταγμα για τη λειτουργία της Παιδείας, η οποία «αποτελεί βασική αποστολή του κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες» (άρθρο 16).

Θεωρώ επίσης ότι είναι ανίσχυρο το επιχείρημα που αναφέρεται στη Γνωμάτευση ότι είναι ορθότερος και λειτουργικότερος ο όρος «συνείδηση» από τον συνταγματικό όρο «θρησκευτική συνείδηση».

Εντός της πλούσιας ελληνικής μας γλώσσας, χρησιμοποιούνται πιο συγκεκριμένοι και διευκρινιστικοί όροι για τη «συνείδηση», όπως είναι η «ηθική» συνείδηση, η «περιβαλλοντική» συνείδηση, η «κοινωνική» συνείδηση κ.ά.

Θεωρώ, τέλος, ότι δεν είναι γόνιμο και δημιουργικό για την παιδεία μας να «διορθώνονται» οι ισχύοντες όροι του Συντάγματος και του ΣτΕ, ως δήθεν μη ορθοί και λειτουργικοί, όπως έγινε, στην ως άνω Γνωμάτευση, με τον όρο «θρησκευτική συνείδηση», διότι θα μπορούσε να σκεφτεί ο έλληνας πολίτης ότι έτσι ίσως ανοίγεται ο ασκός του Αιόλου και για τη «διόρθωση» του όρου «εθνική συνείδηση», έτσι ώστε στη συνάφεια της πρότασης προαιρετικότητας του μαθήματος των Θρησκευτικών να μπει ίσως και το θέμα της προαιρετικότητας του μαθήματος της Ιστορίας. Ελπίζω ότι το υπουργείο Παιδείας δεν θα εφαρμόσει αυτή τη Γνωμάτευση.

Ο Ηρακλής Ρεράκης είναι καθηγητής ΑΠΘ, πρόεδρος της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων