Μια φανέλα άναψε φωτιά στο Φανάρι

Η σφοδρή αντίδραση του Ντεβλέτ Μπαχτσελί για τη φανέλα που έκαναν δώρο ο Μπακασέτας και ο Σιώπης στον Οικουμενικό Πατριάρχη ήταν λίγο-πολύ αναμενόμενη. Οι εθνικιστές της Τουρκίας – απ’ όπου προέρχεται ο «Γκρίζος Λύκος», ο κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν – μάς έχουν συνηθίσει σε ακραίες προκλήσεις κατά του Πατριαρχείου. Μάλιστα και στο παρελθόν, όπως συνέβη και τώρα, οι επίσημες τουρκικές αρχές έχουν αμφισβητήσει την Οικουμενικότητα του Πατριαρχείου.

Σε Αθήνα και Φανάρι όμως θεωρούν ότι το τάιμινγκ αυτής της αντίδρασης από τον Μπαχτσελί και άλλους τούρκους αξιωματούχους που ακολούθησαν, ενδεχομένως δεν εντάσσεται στην πάγια εχθρική στάση της Τουρκίας απέναντι στο Πατριαρχείο ή στην τακτική της να την εντάσσει στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Το βέβαιο είναι ότι η οικουμενικότητα του Πατριάρχη και του Πατριαρχείου δεν είναι κάτι που ανακινείται συχνά από την Αγκυρα. Εξάλλου, η Τουρκία, μια μουσουλμανική χώρα, δεν έχει και πολλούς λόγους να το κάνει. Γιατί να την απασχολεί πώς θα αποκαλείται ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος; Αντίθετα, η χώρα που συστηματικά αμφισβητεί τον ρόλο και τον τίτλο του Πατριάρχη είναι η Ρωσία, όπως και το Πατριαρχείο Μόσχας. Η Ρωσική Εκκλησία αμφισβητεί το Πρωτείο της «πρωτόθρονης» Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως με προφανή στόχο να το αποκτήσει εκείνη με το πολυπληθές ορθόδοξο χριστιανικό ποίμνιο.

Κάπου εδώ, δηλαδή στις πάγιες επιδιώξεις της Ρωσίας και του Πατριαρχείου Μόσχας, εξηγείται η αντίδραση Μπαχτσελί για τη φανέλα της Τραμπζονσπόρ που δώρισαν οι έλληνες ποδοσφαιριστές στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο με τη λέξη «Οικουμενικός». Εκκλησιαστικοί κύκλοι και όχι μόνο δεν αποκλείουν πίσω από την αντίδραση της Αγκυρας να υποκρύπτεται η αντίδραση της Μόσχας.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Η απάντηση βρίσκεται στις πολύ στενές σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας, οι οποίες ενισχύθηκαν ακόμα περισσότερο κατά τη διάρκεια του πολέμου Ουκρανίας – Ρωσίας. Δεν είναι μόνο το αμυντικό πεδίο (οι ρωσικοί πύραυλοι S-400 που έχει πλέον η Τουρκία) στο οποίο οι δύο πλευρές έχουν έρθει κοντά. Ο Ερντογάν – ό,τι κι αν του προσάπτει κανείς – έχει την ευχέρεια να συναντάται με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Αυτό επιβεβαιώθηκε μάλιστα μόλις προ ολίγων ημερών με τη νέα συνάντησή τους στο Σότσι, όπου συμφώνησαν να εμβαθύνουν την οικονομική και ενεργειακή συνεργασία Ρωσίας – Τουρκίας. Είναι γνωστό δε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας επιδιώκει να παίζει σε διπλό «ταμπλό», να εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής, να έχει σχέσεις και με την Ουκρανία και με τη Ρωσία – όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα – με απώτερο σκοπό να αποκομίσει οφέλη για την Αγκυρα.

Υπό αυτά τα δεδομένα δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί μια «υπόγεια» συμφωνία Ρωσίας – Τουρκίας και για το ζήτημα που αφορά την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου και βεβαίως «καίει» κυρίως τη Μόσχα, η οποία θεωρεί ότι η δική της πατριαρχική έδρα θα έπρεπε να καθοδηγεί τους ορθόδοξους χριστιανούς. Το θέμα θα ήταν να βρεθεί μία αφορμή. Η φανέλα-δώρο από τον Μπακασέτα και τον Σιώπη στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο θα μπορούσε να αποτελέσει μια καλή ευκαιρία για να ξεδιπλωθεί ένας τέτοιος σχεδιασμός.

Αυτό που μένει να φανεί είναι αν θα πυκνώσουν τέτοιες ενέργειες αμφισβήτησης της οικουμενικότητας του Πατριαρχείου από πλευράς Τουρκίας. Αλλά βέβαια τέτοιες επιθέσεις κατά του Φαναρίου εκτιμάται ότι δεν θα έμεναν αναπάντητες από την Ουάσιγκτον, η οποία παγίως επιχειρεί να βάλει «φρένο» στη ρωσική διείσδυση στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη περιοχή.