Το μοντέλο διαχείρισης {CR}κρίσεων του Μητσοτάκη

Ο Τσέχοφ πίστευε πως οποιοσδήποτε μπορεί να διαχειριστεί μια κρίση. Εκείνο που φθείρει, υποστήριζε, είναι η καθημερινότητα. Τι γίνεται, όμως, όταν οι κρίσεις είναι καθημερινότητα; Τι γίνεται, δηλαδή, στην περίπτωση ενός πρωθυπουργού σαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στον οποίο απ’ τους πρώτους μήνες της θητείας του έως σήμερα η επικαιρότητα επιφυλάσσει τη μια απροσδόκητη κατάσταση μετά την άλλη; Εβρος, πανδημία, ελληνοτουρκικά, λοκντάουν, μεγα-πυρκαγιές, ενεργειακά, πληθωρισμός, παρακολουθήσεις, ο κατάλογος ολοένα και μεγαλώνει. Κι αν κάτι συμπεραίνει κανείς διαβάζοντάς τον, αυτό είναι πως τα γεγονότα έχουν ωθήσει τον επικεφαλής της κυβέρνησης να αναπτύξει ένα δικό του μοντέλο διαχείρισης κρίσεων.

Η λίστα περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές έκτακτες συνθήκες. Αλλες είναι εισαγόμενες – όπως λένε οι κυβερνητικοί -, άλλες χτυπούν τον στενό πυρήνα της πρωθυπουργικής έδρας. Κάποιες αφορούν ολόκληρη την Ευρώπη, κάποιες είναι ελληνικά προβλήματα τα οποία οι κυβερνώντες θέλησαν να λύσουν καθιστώντας τα ευρωπαϊκά. Μερικές είναι φυσικές καταστροφές που επηρεάζουν συγκεκριμένες εκλογικές περιφέρειες, μερικές πλήττουν την οικονομία – άρα, ο αντίκτυπός τους φτάνει στο πορτοφόλι του μέσου ψηφοφόρου. Στους χειρισμούς που επιλέχθηκαν σε κάθε μια, παρ’ όλα αυτά, τα μάτια των έμπειρων παρατηρητών διακρίνουν κοινά στοιχεία.

ΤΑ ΔΙΑΓΓΕΛΜΑΤΑ. Ας πούμε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνηθίζει να παίρνει πάνω του το βάρος του τρόπου με τον οποίο πρέπει να επικοινωνηθεί η κυβερνητική διαχείριση. Τα διαγγέλματα της πανδημίας το αποδεικνύουν. Στις 17 Μαρτίου του 2020 είχε προτρέψει τους πολίτες να μείνουν σπίτι. Στις 22, ανακοίνωσε τη γενική απαγόρευση κυκλοφορίας. Στις 13 Απριλίου την υποχώρηση του ιού, προειδοποιώντας ωστόσο για επιστροφή του τον επόμενο χειμώνα. Στις 28 παρουσίασε τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων. Στις 24 Σεπτεμβρίου έθεσε το δίλημμα «αυτοπροστασία ή καραντίνα». Στις 31 Οκτωβρίου επέβαλε από τους τηλεοπτικούς δέκτες το δεύτερο λοκντάουν. Στις 21 Απριλίου του 2021 μίλησε για τον οδικό χάρτη της επιστροφής στην κανονικότητα. Οι λάτρεις των λεπτομερειών ίσως θυμούνται ότι έχει κάνει διάγγελμα και για το «Ορούτς Ρέις» τον Αύγουστο του 2020, καθώς κι ένα μετά τα επεισόδια στη Νέα Σμύρνη τον Μάρτιο του 2021.

Πέρυσι, ενώ μαίνονται οι πυρκαγιές σε Βόρεια Εύβοια και Βόρεια Αττική, αποφασίζει να πληροφορήσει ο ίδιος τους πολίτες πως «τα δύσκολα είναι μπροστά». Και τέσσερις μέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου, μαγνητοσκοπείται ένα ακόμη τηλεοπτικό του μήνυμα με το οποίο πάει την πρακτική στην άκρη της, ζητώντας συγγνώμη για τα λάθη του κρατικού μηχανισμού.

ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ. Οι φωτιές πριν από έναν χρόνο ήταν η πρώτη κρίση που απείλησε το πολιτικό του κεφάλαιο – κεφάλαιο το οποίο όλοι οι δημοσκόποι παραδέχονταν πως εκείνος είχε χτίσει χάρη στις αντιδράσεις του στην πανδημία και τον Εβρο. Γιατί, στην ανάγνωση αναλυτών και αντιπολίτευσης, οι στάχτες μουντζούρωσαν την εικόνα του επιτελικού κράτους πάνω στο οποίο είχε βασιστεί ως τότε η δημοσκοπική υπεροχή της κυβέρνησης.

Ετσι, στην κρίση που τον άγγιξε προσωπικά ο Μητσοτάκης πρόσθεσε μια νέα πτυχή στο προσωπικό του υπόδειγμα: έβαλε στο πρωθυπουργικό στόμα τις λέξεις «αστοχίες» και «παραλείψεις», κι έδωσε στο φιλοθέαμον κοινό τα πλάνα όπου τις εκστομίζει.

Η «ΕΠΙΣΥΝΔΕΣΗ». Η πατροπαράδοτη συμβουλή των επικοινωνιολόγων, σύμφωνα με την οποία το πρόσωπο του πρωθυπουργού μένει πάντα τελείως έξω απ’ το κάδρο των ευθυνών, έκτοτε αγνοείται συχνά. Αντίθετα, προτιμάται η τακτική της ενσάρκωσης της λογοδοσίας. Με στόχο να μετριάσει το πλήγμα που δέχεται τώρα το πρωθυπουργικό γραφείο από την αποκάλυψη της «επισύνδεσης» στο κινητό του Νίκου Ανδρουλάκη, φέρ’ ειπείν, εμφανίστηκε τη Δευτέρα για να πει πως η παρακολούθηση ήταν σύμφωνη με το γράμμα του νόμου, αλλά λανθασμένη πολιτικά.

Στο στάδιο που ακολουθεί, στα εικοσιτετράωρα μετά το ξέσπασμα της κρίσης, η έμφαση στρέφεται στον σχεδιασμό της μεθεπόμενης μέρας. Ακόμη και μεσούσης της κρίσης, με άλλα λόγια, εκείνος είθισται να απαριθμεί όσες πρωτοβουλίες σκοπεύει η κυβέρνησή του να πάρει προκειμένου να αντιμετωπίσει – όπως ισχυρίζονται συνεργάτες του – τα βαθύτερα αίτιά της.

Η δε μέθοδος μοιάζει ομοιοπαθητική. Αν, π.χ., το σύμπτωμα είναι έλλειψη συντονισμού των υπηρεσιών του επιτελικού κράτους, τότε το φάρμακο που δίνεται είναι κι άλλη επιτελικότητα. Εφόσον το παθολογικό εύρημα είναι κενά στον πολιτικό έλεγχο των μυστικών υπηρεσιών, συστήνει περισσότερη θεσμικότητα. Γι’ αυτό πέρυσι, ύστερα από τις πυρκαγιές, υπουργοποιήθηκε ο άνθρωπος που έχει ταυτιστεί με το επιτελικό κράτος, ο Ακης Σκέρτσος, δημιουργήθηκε μια υφυπουργική θέση για την κρατική αρωγή των πληγέντων, κι ενισχύθηκε με έξτρα αρμοδιότητες το χαρτοφυλάκιο της Πολιτικής Προστασίας και της Κλιματικής Αλλαγής, ενώ φέτος ήδη ανακοινώθηκε η πρόθεση της κυβέρνησης να φέρει μια σειρά αλλαγών στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της ΕΥΠ κι εκδόθηκε μια ΠΝΠ με τις πρώτες απ’ αυτές.

Μέχρι σήμερα το μητσοτακικό μοντέλο φαίνεται – από τα νούμερα των γκάλοπ – να έχει δουλέψει. Η υπόθεση των παρακολουθήσεων, όμως, θα είναι το καθοριστικό για την αποτίμηση της αποδοτικότητας του κρας τεστ.