«Δεν υπάρχουν {LF}ειδήσεις τον Αύγουστο»

Ολη η προσδοκία χτίστηκε πάνω σε απολύτως συνειδητά fake news: όλοι γνωρίζουν βαθιά μέσα τους πως όταν ο Ουμπέρτο Εκο έγραφε πως «τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις» ήταν ειρωνικός. Κανέναν Αύγουστο ο κόσμος δεν σταματάει να γυρνά. Εως και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρχαν Αύγουστοι που άλλαξαν τον ρου της Ιστορίας: τον Αύγουστο του 1914 η Γερμανία κήρυξε τον πόλεμο στη Γαλλία και τον Αύγουστο του 1945 έπεσαν οι ατομικές βόμβες σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι. Στο δικό μας σύμπαν, οι σημαντικοί Αύγουστοι κράτησαν μέχρι και τη Μεταπολίτευση: τον Αύγουστο του 1936 εγκαθιδρύθηκε η δικτατορία του Μεταξά, τον Αύγουστο του 1949 έγινε η τελική μάχη στο Βίτσι, δύο μόλις μέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο του 1968 ο Αλέκος Παναγούλης επιχείρησε να δολοφονήσει τον Γεώργιο Παπαδόπουλο. Η ειρωνεία του Εκο ήταν στηριγμένη σε όρους κανονικότητας. Οι πολιτικοί πάνε διακοπές – το ίδιο και οι δημοσιογράφοι. Το ίδιο και οι αναγνώστες, οι θεατές, οι ακροατές, που επιλέγουν τη χαλάρωση είτε βρίσκονται στο σπίτι τους είτε σε κάποιο ελληνικό νησί. Δεν είναι, άρα, πως δεν υπάρχουν όντως ειδήσεις. Είναι πως όλοι προτιμούν να προσποιούνται πως δεν υπάρχουν.

«ΤΑ ΜΠΑΝΙΑ ΤΟΥ ΛΑΟΥ». Στην Ελλάδα δεν ήταν ο Εκο που μίλησε στην καρδιά της κοινωνίας, ώστε να πατάει παύση τον Αύγουστο. Η φράση – κλειδί ανήκει στον Ανδρέα Παπανδρέου και είναι ορθόδοξα πασοκική από την αρχή μέχρι το τέλος: «Ε, δεν θα χαλάσουμε τα μπάνια του λαού». Το ρολόι έδειχνε Ιούλιο του 1987: μετά από μια ανοιξιάτικη ελληνοτουρκική κρίση και έναν καύσωνα με νεκρούς, οι πιο στενοί του συνεργάτες τον προέτρεπαν να προκηρύξει πρόωρες εκλογές μέσα στο καλοκαίρι. Εκείνος αρνήθηκε, γιατί θεώρησε ότι η διακοπή των διακοπών γυρνάει μπούμερανγκ σ’ αυτόν που την προκάλεσε – μόλις τρεις μήνες αργότερα, ωστόσο, ξεκίνησαν οι αποκαλύψεις για το σκάνδαλο Κοσκωτά που τελικά οδήγησαν το ΠΑΣΟΚ εκτός κυβέρνησης. Ακολούθησαν από τότε πολύ ήσυχοι, αλλά και πολύ περίεργοι Αύγουστοι, με αποκορύφωμα ίσως αυτόν του 2015, όταν οι τηλεοράσεις είχαν βγει στα μπαλκόνια όχι για να παρακολουθήσει κάποιος Μουντιάλ, αλλά τις μαραθώνιες συνεδριάσεις της Βουλής που οδήγησαν στην ψήφιση του τρίτου προγράμματος στήριξης. Ο φετινός Αύγουστος σημαδεύεται κι αυτός από μια υπόθεση παρακολουθήσεων που δείχνει σε έναν δύσκολο πολιτικό χειμώνα – η Βουλή και πάλι θ’ ανοίξει προτού προλάβει να μπει ο Σεπτέμβρης.

Η κανονικότητα του Αυγούστου διαταράχθηκε κι αυτή, φαίνεται, από τις αλλεπάλληλες κρίσεις. Ο Εκο πέθανε το 2016, δεν πρόλαβε να δει τη νέα πραγματικότητα, όμως ακόμα κι έτσι βγάζει τη γλώσσα έξω και κλείνει το μάτι παιχνιδιάρικα. Οι Αύγουστοι που το κινητό έμενε κλειστό (ή δεν υπήρχε καν στην τσάντα θαλάσσης) παρήλθαν μαζί με μια εποχή που στην Ελλάδα πια θυμόμαστε νοσταλγικά, αρχίζοντας να συνειδητοποιούμε πως δεν θα την ξαναζήσουμε σύντομα. Ακόμα και οι πολιτικοί το έχουν καταλάβει: στέλνουν τους στενούς τους συνεργάτες διακοπές με βάρδιες, μη τυχόν κάτι αλλάξει και δεν υπάρχει άνθρωπος πίσω να το διαχειριστεί. Στην αλλαγή της βάρδιας ήρθαν φέτος οι παραιτήσεις του Γρηγόρη Δημητριάδη και του Παναγιώτη Κοντολέοντος – και για την κυβέρνηση και για την αντιπολίτευση και για τα ΜΜΕ.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ. Οι μέρες ανάπαυλας έγιναν λιγότερες, είναι πια πιο κοντά η ημερομηνία λήξης – και ακόμα κι αυτή μπορεί τελικά να μην ισχύει, γιατί μια ξαφνική πυρκαγιά θα απειλήσει κατοικημένη περιοχή ή γιατί θα υπάρξουν σημάδια επικαιρότητας που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Αυτό δεν σημαίνει πως η φύση του Αυγούστου έχει αλλοιωθεί: υπάρχουν πολλοί που μπερδεύουν την υπόθεση των παρακολουθήσεων με αστυνομικό μυθιστόρημα κατασκοπείας, σαν αυτά που παίρνουν μαζί στην παραλία και τα διαβάζουν χουζουρεύοντας στον ήλιο, χωρίς πολλές φορές να συγκρατούν τις λεπτομέρειες. Οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τα σχόλια των χρηστών για το θέμα παρεμβάλλονται στις φωτογραφίες με τη θάλασσα, τα ηλιοβασιλέματα και τα ταβερνάκια στα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου – το Greek summer μπλεγμένο με την πολιτική πραγματικότητα, μια τέλεια αποτύπωση της πορείας της χώρας την τελευταία εικοσαετία. Αυτό δεν σημαίνει πως οι παραθεριστές δεν δίνουν σημασία σε όσα εξελίσσονται παράλληλα με τις βουτιές τους, αλλά πως περιμένουν να ασχοληθούν μαζί τους σοβαρά όταν κοπάσει το θάμπος της θερινής ραστώνης. Μέχρι τότε, «τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις». Γιατί; Γιατί έτσι.

Είναι ψέμα αυτοσυντήρησης πως ο Αύγουστος είναι μήνας καθαρός. Είναι προσαρμοσμένος στη συνθήκη της ζέστης, παίζει στα δάχτυλα τα μελτέμια και απόλυτα έτοιμος για να κάνει ζαβολιές. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν έχει φτιαχτεί για να είναι διάλειμμα.