«Σκοτεινιάζουν» οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες

Το σύνθημα είναι: «Εξοικονομούμε από τώρα ενέργεια για να αντέξουμε τον επόμενο χειμώνα». Στις 26 Ιουλίου, και μπροστά στην απειλή των διακοπών εφοδιασμού από τη Ρωσία, τα κράτη – μέλη της ΕΕ συμφώνησαν να μειώσουν οικειοθελώς την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά τουλάχιστον 15%, σε σχέση με τη μέση κατανάλωση των τελευταίων πέντε χρόνων, από την 1η Αυγούστου έως και τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Δεν αποκλείεται μελλοντικά να εφαρμοστούν και δεσμευτικοί στόχοι, αν σημάνει συναγερμός από τουλάχιστον πέντε κράτη – μέλη. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, σε κάθε περίπτωση, έχουν ήδη δρομολογήσει τα πρώτα πακέτα μέτρων. Κατά κανόνα, η συνεργασία ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και τις τοπικές Αρχές είναι απρόσκοπτη – υπάρχουν ωστόσο και εξαιρέσεις.

Μαδρίτη

Η Ισπανία έχει μικρότερη εξάρτηση από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες σε σύγκριση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχει δεσμευτεί ωστόσο να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 7%-8% προκειμένου «να δείξουμε την αλληλεγγύη μας στην Ευρώπη». Το πρώτο πακέτο μέτρων δημοσιεύτηκε ήδη την Τρίτη στην εφημερίδα της κυβέρνησης και προβλέπει όρια στην ψύξη (27 βαθμοί) καθώς και τη θέρμανση (19 βαθμοί) στα δημόσια κτίρια και τα εμπορικά κέντρα, τους κινηματογράφους και τα θέατρα, τους σιδηροδρομικούς σταθμούς και τα αεροδρόμια. Οι πόρτες θα πρέπει να μένουν κλειστές ώστε να μη χάνεται ενέργεια και τα φώτα στις βιτρίνες να σβήνουν μετά τις 10 μ.μ. Παράλληλα, η κυβέρνηση απηύθυνε έκκληση στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να προωθήσουν όσο περισσότερο γίνεται την τηλεργασία. Εχει να αντιμετωπίσει όμως, για μία ακόμα φορά, όπως συνέβη και με τα περιοριστικά μέτρα κατά της Covid-19 στη διάρκεια της πανδημίας, το αντάρτικο της λαϊκίστριας, δεξιάς περιφερειάρχου της Μαδρίτης Ισαμπέλ Δίαθ Αγιούσο. «Η Μαδρίτη δεν σκοτεινιάζει», διακήρυξε. «Αυτό παράγει ανασφάλεια ενώ τρομάζει τον τουρισμό και την κατανάλωση. Φέρνει σκοτάδι, φτώχεια και θλίψη». Τα μέτρα πρέπει πάντως να τεθούν σε ισχύ από όλους εντός επτά ημερών και οι παραβάτες θα βρεθούν αντιμέτωποι με πρόστιμα 100-30.000 ευρώ.

Παρίσι

Η Γαλλία καλύπτει περίπου το 42% των ενεργειακών αναγκών της χάρη στην πυρηνική ενέργεια και εξαρτάται από τις ρωσικές εισαγωγές μόνο για το 17%, το 9% και το 26% των αναγκών της σε φυσικό αέριο, πετρέλαιο και άνθρακα, αντίστοιχα. Εχει βάλει όμως στόχο να περιορίσει την ενεργειακή της κατανάλωση κατά 10% μέσα στην επόμενη διετία σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019 – εξού και το Σχέδιο Ενεργειακής Υπευθυνότητας που ανακοίνωσε ο Εμανουέλ Μακρόν κατά το ετήσιο διάγγελμά του για την Ημέρα της Βαστίλλης, στις 14 Ιουλίου. Στο πλαίσιο του σχεδίου αυτού, η κυβέρνηση εννοεί να διασφαλίσει πως ένας ήδη υφιστάμενος νόμος που ορίζει τις θερμοκρασίες για τη θέρμανση και την ψύξη στους 19 και 26 βαθμούς αντίστοιχα θα εφαρμόζεται εφεξής πιστά στα δημόσια κτίρια. Παράλληλα, τα καταστήματα όπου λειτουργεί κλιματισμός έχουν κληθεί να κρατούν τις πόρτες τους κλειστές – ειδάλλως, κινδυνεύουν με πρόστιμο 750 ευρώ. Οσο για τους εξωτερικούς χώρους των καφέ και των μπαρ, τα επονομαζόμενα «terraces», εκεί απαγορεύεται να λειτουργεί και κλιματισμός και θέρμανση. Μεταξύ άλλων, δρομολογείται επίσης το σβήσιμο των φωτεινών πινακίδων στα καταστήματα μετά το κλείσιμό τους. Μεγάλο θόρυβο πυροδότησε πάντως την περασμένη εβδομάδα βίντεο που έδειχνε τα υπουργικά αυτοκίνητα να περιμένουν στο προαύλιο του Ελιζέ με αναμμένη τη μηχανή και τον κλιματισμό την ολοκλήρωση του υπουργικού συμβουλίου.

Ρώμη

Η Ιταλία επεξεργαζόταν ένα σχέδιο για τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης από τις αρχές Ιουλίου. Μεταξύ άλλων, εξετάζονταν και έκτακτα μέτρα, όπως το πρώιμο κλείσιμο των καταστημάτων, των δημόσιων υπηρεσιών, των εστιατορίων και των μπαρ. Μεσολάβησε ωστόσο μία πολιτική κρίση που επέφερε την παραίτηση του Μάριο Ντράγκι και την προκήρυξη νέων εκλογών και κανένα από αυτά τα μέτρα δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα. Ηδη από τον Μάιο, ωστόσο, είχε αποφασιστεί πως ο κλιματισμός στα δημόσια κτίρια δεν μπορεί να τοποθετείται χαμηλότερα από τους 27 βαθμούς το καλοκαίρι και πάνω από τους 19 βαθμούς τον χειμώνα – προβλέπεται πάντως και για τα δύο ένα περιθώριο ανοχής δύο βαθμών. Η χώρα, που φιλοδοξεί να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο μέχρι τα τέλη του 2023, εφαρμόζει σε κάθε περίπτωση ήδη από χρόνια κάποιους περιορισμούς όσον αφορά τη χρήση της θέρμανσης στις ιδιωτικές κατοικίες και τα δημόσια κτίρια τον χειμώνα. Οι βόρειες και ορεινές περιοχές μπορούν να ανοίξουν τη θέρμανση από τον Οκτώβριο, ενώ κάποιες περιοχές του Νότου πρέπει να περιμένουν μέχρι τον Δεκέμβριο. Στη δε πρωτεύουσα, τη Ρώμη, κάποια εμβληματικά κτίρια, όπως το Κολοσσαίο και τα Αυτοκρατορικά Φόρα, δεν φωτίζονται εδώ και μερικές ημέρες ώστε να ευαισθητοποιηθεί το κοινό για την ανάγκη εξοικονόμησης ενέργειας και βιωσιμότητας.

Χάγη

Η Ολλανδία εισάγει ένα 15% του ρωσικού αερίου, το τελευταίο δεν χρησιμοποιείται όμως μόνο για τη θέρμανση των σπιτιών ή το μαγείρεμα, αλλά και για τα θερμοκήπια. Εξαρτημένα από το φυσικό αέριο είναι και τα λουλούδια και τα λαχανικά. Σύμφωνα με την Kalavasta, μια εταιρεία συμβουλευτικής για την ενεργειακή μετάβαση, η Ολλανδία δαπανά για ρωσικό φυσικό αέριο 30 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως (ποσό που αντιστοιχεί σε σχεδόν δύο ευρώ κατ’ άτομο). Σύμφωνα με την ολλανδική κυβέρνηση, «υπάρχει αρκετό αποθηκευμένο φυσικό αέριο ώστε να βγάλουμε τον χειμώνα και αρκετούς μήνες ακόμα, το ζητούμενο όμως είναι να γίνουμε ανεξάρτητοι». Στην πρωτεύουσα, το δημοτικό συμβούλιο έχει ήδη μειώσει τη θερμοκρασία στα δημόσια κτίρια κατά τρεις βαθμούς – αυτό, όπως λέει, ισοδυναμεί με μια μείωση κατά 15% της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Από το 2023 και εξής, όλοι οι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας (όσοι χρησιμοποιούν περισσότερες από 50.000 κιλοβατώρες) θα πρέπει υποχρεωτικά να περιορίσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει μια εκστρατεία ονόματι «Γύρνα τον διακόπτη», με την οποία καλεί τους πολίτες να μην κάνουν ντους μεγαλύτερα σε διάρκεια των πέντε λεπτών, να χρησιμοποιούν σκίαστρα και ανεμιστήρες αντί για κλιματιστικά και να στεγνώνουν τα ρούχα στον φυσικό αέρα αντί για τα στεγνωτήρια.

Βρυξέλλες

«Αν θέλουμε να περάσουμε ομαλά τον χειμώνα και να βοηθήσουμε και άλλες χώρες σε αυτό, θα το καταφέρουμε χάρη σε μια συνεργασία ανάμεσα στις δημόσιες Αρχές και τον ιδιωτικό τομέα. Ομως έχουμε όλοι έναν ρόλο να παίξουμε. Αν καταναλώνουμε λιγότερο, αυτό θα έχει θετικό αντίκτυπο. Θα ήθελα να καλέσω όλους τους πολίτες να καταναλώνουν υπεύθυνα», διεμήνυσε στα μέσα Ιουλίου ο βέλγος πρωθυπουργός Αλεξάντερ ντε Κρο, παράλληλα με την υιοθέτηση ενός σχεδίου εξοικονόμησης ενέργειας από την κυβέρνησή του. Οι Βρυξέλλες είναι όμως και η έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – πώς σχεδιάζει λοιπόν αυτή να εξοικονομήσει ενέργεια; «Κλείνοντας το κτίριο της Κομισιόν», απάντησε όταν ρωτήθηκε σχετικά μια εκπρόσωπός της, η Μίριαμ Γκαρσία Φερέρ. «Για παράδειγμα, στη διάρκεια του καλοκαιριού, έχουν κλείσει αρκετά κτίρια», πρόσθεσε, εξηγώντας πως πρόκειται για ένα πιλοτικό πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2021 και ανανεώθηκε φέτος, ενθαρρύνοντας ορισμένες υπηρεσίες να χρησιμοποιούν άλλα κτίρια ώστε κάποια να μη λειτουργούν. «Ενα ακόμα σημαντικό στοιχείο», επεσήμανε η Φερέρ, «είναι πως μειώνουμε τη χρήση των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης. Περιορίζουμε λοιπόν τη θέρμανση στους 19 βαθμούς και την ψύξη στους 25». Αλλα μέτρα που εξετάζονται είναι το κλείσιμο των συστημάτων θέρμανσης / ψύξης νωρίτερα, η εγκατάσταση ανιχνευτήρων κίνησης για τη μείωση της κατανάλωσης και η αναβάθμιση του συστήματος φωτισμού σε LED.