Η «αλυσίδα» του θανάτου

Αύξηση των πυρκαγιών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής σημαίνει καιαύξηση της ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα και τροφοδοτεί εκ νέου την κλιματική αλλαγή. Αυτό προκύπτει από διεθνή μελέτη που συντονίστηκε από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και στην οποία συμμετείχαν από ελληνικής πλευράς,το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, με τον διευθυντή Ερευνών στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) Χρήστο Γιαννακόπουλο και τη διδακτορική ερευνήτρια Αννα Καράλη, καθώς και το Πανεπιστήμιο Πατρών με τον Νίκο Κούτσια.

Η μελέτη συνδέει για πρώτη φορά τον αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς με αυξημένες εκπομπέςCO2 από προηγούμενες πυρκαγιές που μετρήθηκαν με δορυφορικές παρατηρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται τόσο στη μεσογειακή Ευρώπη όσο και στην ψυχρότερη βόρεια Ευρώπη, στην οποία συναντώνται σημαντικές δεξαμενές άνθρακα στα δάση της τούνδρας και της τάιγκας. Ειδικότερα,όπως προκύπτει από την έρευνα, ημεγαλύτερη αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς θα επηρεάσει τις δασώδεις και ορεινές περιοχές της κεντρικής και νότιας Ευρώπης, οι οποίες αποτελούν μεγάλες δεξαμενές διοξειδίου του άνθρακα και που, όπως προαναφέρθηκε, θα εκλυθούν στην ατμόσφαιρα.

Οι περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο είναι τα Πυρηναία και τα όρη της Ιβηρικής, τα ιταλικά Απέννινα Ορη, τα Καρπάθια στα Βαλκάνια και ο Καύκασος στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το «καθεστώς» των πυρκαγιών. Η έρευνα εντόπισε μια άνευ προηγουμένου αλλαγή στο «καθεστώς» των πυρκαγιών στην Ευρώπη που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο από το 1980 έως σήμερα, καθώς και μελλοντικές προβολές του κινδύνου πυρκαγιάς σε επίπεδο Ευρώπης. Τα τελευταία χρόνια, η μελέτη ανακάλυψε πρωτοφανείς τιμές μετεωρολογικού κινδύνου πυρκαγιάς τόσο για το καλοκαίρι όσο και την άνοιξη. Οι ακραίες συνθήκες που ευνοούν την έναρξη των πυρκαγιών, γίνονται όλο και πιο συχνές, κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου, λόγωτων αυξημένων περιόδων καύσωνα και υδρολογικής ξηρασίας.

Η αύξηση του ακραίου κινδύνου πυρκαγιάς είναι αρκετά πρόσφατη και σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνει τις δυνατότητες πυρόσβεσης, οδηγώντας σε υψηλότερες εκπομπέςCO2.

Η μελέτη εντοπίζει, επίσης, μια μετατόπιση της ιστορικής τάσης που επικρατούσε το χρονικό διάστημα 1950-2000, οπότε οι καμένες εκτάσεις και συνεπώς οι εκπομπές τουCO2 λόγω πυρκαγιών είχαν σταθεροποιηθεί ή και μειωθεί σε πολλές περιοχές της Μεσογείου.

Τα συμπεράσματα της μελέτης.Ενα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης είναι πως το «καθεστώς» των πυρκαγιών μπορεί να αλλάξει γρήγορα σε πολλές περιοχές της Γης που επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή, όπως η Μεσόγειος και οι βόρειες περιοχές της Ευρώπης. Επιπλέον, η μεγαλύτερη αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς θα επηρεάσει περιοχές και της Νότιας Ευρώπης. Οπως αναφέρεται, τα ευρωπαϊκά δάση που είναι καταβόθρες άνθρακα (δηλαδή απορροφούν άνθρακα) και θα επηρεαστούν από τον αυξημένο κίνδυνος πυρκαγιάς αποτελούν το κλειδί για τη ρύθμιση του κλίματος.

Τα δάση της ΕΕ απορροφούν περίπου το 10% των συνολικών εκπομπώναερίων του θερμοκηπίου ετησίως (δεσμεύοντας 360 εκατομμύρια τόνουςCO2 ανά έτος, περισσότερες από τις εκπομπές μιας χώρας όπως η Ισπανία, οι οποίες είναι περίπου 214 εκατομμύρια τόνοι).

Οπως αναφέρει στα «ΝΕΑ» ο Χρήστος Γιαννακόπουλος, η αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς αποτελεί πρόκληση για την εφαρμογή της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Δάση. Η συμφωνία προτείνει τη διατήρηση της ετήσιας μείωσης τουλάχιστον 310 εκατομμυρίων τόνωνCO2 από τον δασικό και γεωργικό τομέα το 2030 στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αναμενόμενη αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς θα μπορούσε να θέσει εν αμφιβόλω τις στρατηγικές απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα που βασίζονται στις δασικές και γεωργικές χρήσεις, εάν δεν υιοθετηθούν παράλληλα αποτελεσματικές στρατηγικές διαχείρισης των δασών.

Το κλειδί για μείωση του κινδύνου. Η δραστική μείωση των εκπομπών κατά τις επόμενες δυο δεκαετίες (2030-2040) είναι το κλειδί για την επίτευξη χαμηλότερου κινδύνου πυρκαγιών στο μέλλον στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

Ακόμη ένα από τα συμπεράσματα είναι πως η αύξηση του κινδύνου της πυρκαγιάς θα μπορούσε να προωθήσει έναν μακροπρόθεσμο μηχανισμό θετικής ανάδρασης στην κλιματική αλλαγή, με προοδευτικούς κύκλους θέρμανσης, αυξημένου κινδύνου και υψηλότερων εκπομπώνCO2 από τις πυρκαγιές.