Ψυχάρης

Ο Σταύρος Ψυχάρης ήταν ο άνθρωπος που άλλαξε τον Τύπο στην Ελλάδα. «Το Βήμα» επί των ημερών του γιγαντώθηκε, διευρύνθηκε και κατέκτησε την κορυφή, πουλώντας έγκυρη δημοσιογραφία, σοβαρή ανάλυση, στοχαστικές παρεμβάσεις των πιο πολυσυζητημένων πνευματικών ανθρώπων, γλωσσικό πλούτο και τυπογραφική αρτιότητα.

Ο θάνατος τον βρήκε αποτραβηγμένο, άρρωστο και ουσιαστικά ηττημένο. Η αυτοκρατορία της ενημέρωσης που έχτισε είχε καταρρεύσει. Για την κατάρρευση έφταιγαν πολλές και από τις επιλογές του ιδίου, όχι μόνο ο εχθρικός προς τη δημοσιογραφική αρτιότητα και την ανεξάρτητη δημοσιογραφία ΣΥΡΙΖΑ, που έκανε ό,τι μπορούσε για να οδηγήσει είτε στην υποταγή του ΔΟΛ στο εξουσιαστικό του πλάνο είτε στο κλείσιμό του.

Προτιμώ πάντως να τον θυμάμαι στην ακμή της δύναμής του, τότε που τον έτρεμαν οι πολιτικοί και οι συσκέψεις του «Βήματος» ήταν (όπως έλεγε γελώντας ο ίδιος) μια από τις πιο ισχυρές ανδρικές λέσχες της Αθήνας.

Ξέρω, ακούγονται πολλά. Και εγώ όταν πήγα για δουλειά στον ΔΟΛ, το 1999, πίστευα ότι πάω στο βασίλειο των τεράτων. Και τι βρήκα; Παρότι αντιφατικός, υπήρξε ο πιο στιβαρός διευθυντής που είχα ποτέ: απαιτητικός, σκληρός – αλλά πάνω απ’ όλα δημοσιογράφος. Ενα πρόσωπο της ενημέρωσης που προάσπιζε το κύρος και τη δύναμη του φύλλου και ταυτόχρονα την ελευθερία του συντάκτη στο κείμενο.

Ουσιαστικά με προσέλαβε για την επιθετικότητά μου. Ο Ψυχάρης δεν ήθελε νερόβραστα κείμενα πολιτικής αντιπαράθεσης. Αλλά όταν ρώτησα για θέματα γραμμής και πώς ο δημοσιογράφος μπορεί, σε ένα τέτοιο συγκρότημα, να είναι εντάξει με τη συνείδησή του, ήταν σαφής. «Γράφεις ό,τι θες» μου είπε. «Για ό,τι θες. Βέβαια δεν γράφεις ψέματα, δεν διαστρεβλώνεις και δεν τρως μηνύσεις. Επιτίθεσαι σε όλους, εκτός από εμένα, τον διευθυντή σου, και τον Χρήστο Λαμπράκη, τον εκδότη».

Δεν πίστευα ότι θα τηρήσει την υπόσχεσή του, αλλά την τήρησε. Είχαμε βέβαια γκρίνιες και δράματα. Κάποια μέρα, την εποχή των ταυτοτήτων, προσπάθησα να του ασκήσω κριτική σε ένα «χριστοδουλικό» πρωτοσέλιδο. «Εκθέτει την εφημερίδα» είπα.

«Σου πείραξα ποτέ κείμενο;» μου είπε. «Ολη μέρα ο Πρετεντέρης, ο Σωμερίτης, ο Ψυχογιός, εσύ, ο Κασιμάτης, ο Πανούτσος χτυπάτε τον Χριστόδουλο. Δεν έχει το δικαίωμα ο διευθυντής να έχει τη δική του άποψη;»

Ηταν σκληρός με τους δημοσιογράφους. Αλλά ταυτόχρονα γνώριζε ότι χωρίς καλούς και καλά πληρωμένους δημοσιογράφους η δημοσιογραφία δεν έχει ούτε κύρος ούτε επιδραστικότητα.

Τα ίδια πίστευε και όταν ο ΔΟΛ κατέρρεε, οι δημοσιογράφοι δούλευαν απλήρωτοι και είχε αποδεχτεί να εγκατασταθεί στον Οργανισμό γκαουλάιτερ του κόμματος. Δεν έκανε τίποτα για να απομακρύνει όσους ενοχλούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ και του χάλαγαν το σχέδιο.

Ο Σταύρος Ψυχάρης πρωτίστως ήταν ένα μυθιστορηματικό πρόσωπο. Ενας πανίσχυρος που ηττήθηκε. Ενας πολύπλοκος άνθρωπος σε μια ζωή που, σε πείσμα όσων τη θέλουν γραμμική και θεωρούν τις εξελίξεις της νομοτελειακές, περιέχει πολυπλοκότητες.