Πλήρωσε Prada και της ήρθε… πέτρα

«Το Διαδίκτυο είναι σπουδαίος τρόπος για να πιαστείς στα δίκτυα» είχε πει πριν μερικά χρόνια ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής και εσωκομματικός αντίπαλος του Τζο Μπάιντεν Μπομπ Ντόουλ. Κι ενώ η φράση του φαντάζει διαχρονική, φαίνεται πως το Διαδίκτυο δεν αποτελεί πλέον τον τρόπο, αλλά τον τόπο που μπορεί κανείς να απλώσει τα δίκτυα του ή να μπουρδουκλωθεί σε αυτά.

Σε μία εποχή καταιγιστικών ψηφιακών εξελίξεων και κυριαρχίας των νέων τεχνολογιών, η ασφάλεια παραμένει η «αχίλλειος πτέρνα» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. H επικράτηση του κέρδους επί της ασφάλειας δεν αποδεικνύεται μόνο από το σκάνδαλο με την Cambrigde Analytica, αλλά και από τις δεκάδες αγγελίες που βλέπουμε καθημερινά στην οθόνη του κινητού μας από το Marketplace του Facebook.

Αγγελίες για ενοικιαστήρια σπιτιών με… ένα ευρώ μηνιαίως, τσάντες οίκων υψηλής ραπτικής σε τιμή ευκαιρίας, το τελευταίο μοντέλο iPhone με κόστος που δεν θα βρείτε πουθενά αλλού στην αγορά ή ακόμη κι ένας μεταχειρισμένος καναπές εντελώς δωρεάν αποτελούν μερικά μόνο από τα παραδείγματα αγγελιών που φαντάζουν ύποπτες. Πίσω από τις χιλιάδες αγγελίες που καθημερινά συναντάμε όσοι σκρολάρουμε στα social media βρίσκονται είτε μεγάλα και καλά οργανωμένα κυκλώματα είτε μεμονωμένοι επιτήδειοι που προσπαθούν με κάθε τρόπο να εξαπατήσουν τους καταναλωτές με απώτερο σκοπό την απόσπαση χρημάτων από τον τραπεζικό λογαριασμό τους.

Η διευθύντρια του Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας (CSI Institute) και υποψήφια διδάκτωρ Ψηφιακής Εγκληματολογίας Κέλλυ Ιωάννου, μιλώντας στα «ΝΕΑ», τονίζει πως οι τρόποι εξαπάτησης είναι πολλοί και διαρκώς εξελίσσονται. «Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην πώληση ψεύτικων προϊόντων στο Marketplace. Μπορεί να είναι από κάτι απλό, όπως μία τσάντα, μέχρι και πώληση ενός ακινήτου. Παραδείγματος χάριν, μία κυρία είχε αγοράσει μία μεταχειρισμένη τσάντα και ύστερα από δύο ημέρες παρέλαβε μία κούτα του ίδιου οίκου, την ξεπακετάρισε νομίζοντας πως θα βρει το προϊόν της και τελικά μέσα στο κουτί υπήρχε μία… πέτρα», περιγράφει η ειδικός, προσθέτοντας πως οι περισσότερες καταγγελίες που γίνονται στο Ινστιτούτο αφορούν αγγελίες πώλησης κινητών τηλεφώνων.

Θύματα ακόμη και οι… πωλητές

Μία πέτρα μέσα στο κουτί είχε βρει και η Ελένη, η οποία μέχρι τη στιγμή του… unboxing πίστευε πως έχει αγοράσει μία second hand τσάντα του οίκου Prada. Από την άλλη, ο Θανάσης που είχε αναρτήσει αγγελία για να πουλήσει το κινητό του παραλίγο να χάσει, αντί να κερδίσει, χρήματα όταν ο υποψήφιος αγοραστής τού είπε πως θα στείλει εκείνος έναν ταχυδρόμο στο σπίτι του ώστε να του δώσει τα χρήματα και να παραλάβει το προϊόν.

«Αυτό που δεν γνωρίζουν πολλοί είναι πως οι καταγγελίες δεν σχετίζονται μόνο με τους αγοραστές αλλά και με τους πωλητές», επισημαίνει η Κέλλυ Ιωάννου, εξηγώντας τι συμβαίνει συνήθως: «Υπήρξε περίπτωση που κάποιος έβαλε το κινητό του προς πώληση και επιτήδειοι επικοινώνησαν μαζί του ως επίδοξοι αγοραστές. Η αγορά έγινε κανονικά, ωστόσο μετά οι επιτήδειοι ενοχλούσαν τον πωλητή λέγοντάς του πως έχει γίνει λάθος και πως έχουν μπει περισσότερα χρήματα από την τιμή του προϊόντος. Μάλιστα του έδειχναν και πλαστά αποδεικτικά κατάθεσης προκειμένου να του αποδείξουν πως πρέπει να τους επιστρέψει τα χρήματα».

Θύμα απάτης από ένα οργανωμένο κύκλωμα παραλίγο να πέσει και ο Δημήτρης, όταν έλαβε δύο παρόμοια μηνύματα από χρήστες που ήθελαν πάλι να γίνει η ανταλλαγή με κούριερ.

Ενοικίαση σε σπίτια – φαντάσματα

Ωστόσο, έχουν παρατηρηθεί και καταγγελίες που αφορούν ενοικιάσεις σπιτιών. «Συνήθως οι απατεώνες στοχεύουν σε όσους ενδιαφέρονται να ενοικιάσουν ένα σπίτι αμέσως, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να το δουν, γιατί είτε είναι στο εξωτερικό είτε δεν έχουν την πολυτέλεια του χρόνου. Μάλιστα, ποντάρουν πάρα πολύ στην ψυχολογία τους με διάφορους τρόπους, όπως, για παράδειγμα, βάζοντας κάποια πολύ καλή προσφορά ή λέγοντας πως το ακίνητο έχει πολύ μεγάλη ζήτηση, οπότε είναι θέμα χρόνου να δοθεί αλλού», περιγράφει η διευθύντρια του Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας, συμπληρώνοντας πως υπάρχουν ακόμη και οργανωμένα κυκλώματα που «κλέβουν» φωτογραφίες από Airbnb ή και από ιδιώτες και τις παρουσιάζουν ως δικές τους – του υποτιθέμενου ακινήτου τους – ζητώντας πληρωμή εκ των προτέρων. Θύμα μιας τέτοιας απάτης παραλίγο να πέσει και η Ιωάννα όταν πιέστηκε να αποφασίσει αν ήθελε να δει το διαμέρισμα το οποίο είχε ενοίκιο μόλις 100 ευρώ τον μήνα, αλλά και να δώσει προσωπικά της στοιχεία.

Πληρωμή ακόμη και με bitcoin

Εκεί, όμως, όπου στοχεύουν οι περισσότεροι απατεώνες στο Marketplace είναι στη μέθοδο πληρωμής. Η πλέον συνηθισμένη είναι να δίνουν λογαριασμούς που δεν φανερώνονται τα στοιχεία τους ή το όνομά τους. Επίσης, πλέον πολλοί ζητούν η πληρωμή τους να γίνει με νέες μεθόδους, όπως μέσω bitcoin.

Ψεύτικες θέσεις εργασίας

Μεγάλη προσοχή χρειάζεται, όμως, και στις ιντερνετικές αγγελίες για θέσεις εργασίας. «Είχαμε λάβει καταγγελία από κοπέλα που ενδιαφερόταν για μία θέση γραμματειακής υποστήριξης. Εν τέλει, αφού πήγε στην υποτιθέμενη εταιρεία, διαπίστωσε πως όχι μόνο ήταν εταιρεία – φάντασμα αλλά και πως από πίσω υπήρχε κύκλωμα που ήθελε να την εκμεταλλευτεί σεξουαλικά», επισημαίνει η διευθύντρια του CSI Institute και καταλήγει: «Χρειάζεται μεγάλη προσοχή και έρευνα αγοράς. Οι καταναλωτές πρέπει να θυμούνται πως ότι φαίνεται πολύ καλό στο Διαδίκτυο συνήθως δεν είναι αληθινό…».